Shrinkflacja pod lupą UOKiK-u. Mniej produktu to nie przestępstwo, ale granica jest cienka

Wstępny odczyt inflacyjny GUS-u w marcu na poziomie 16,2 proc. wywołał entuzjazm przedstawicieli rządu, którzy odtrąbili swój własny sukces i uznali to za niezbity dowód na wejście w fazę dezinflacji, ale oczywiście to nie takie proste. Więcej na ten temat napisałem tutaj, ale kluczowa informacja jest taka: tylko od początku roku ceny towarów i usług konsumpcyjnych wzrosły już o blisko 5 proc., a żywności nawet o 6 proc.

Odporność konsumentów na kolejne podwyżki cen w sklepach jest ograniczona, dlatego więksi producenci żywności i współpracujące z nimi sieci handlowe coraz częściej podchodzą do tego problemu od drugiej strony. Zamiast rekompensować sobie rosnące koszty wytworzenia danego produktu jego wyższą ceną detaliczną, po prostu zmniejszają porcje.

W ten sprytny sposób rozwiązują problem wzrostu cen jak w znanej anegdocie. „Mój wujek mówi, że wzrost cen benzyny go nie dotyczy. On zawsze tankuje za 50 zł”. Wszystko jest w porządku, jeśli kupując coś w sklepie, mamy świadomość, że nie płacimy za dany produkt więcej tylko dlatego, że w opakowaniu jest go mniej. Czy jednak na pewno to takie oczywiste?

Zjawisku shrinkflacji, czyli kurczenia się produktów w okresie wzrostu cen, przyjrzał się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. „Ciasto nie urosło? Czy na pewno w opakowaniu mąki był kilogram tak jak w przepisie?” – pyta UOKiK i radzi, by podczas zakupów zachowywać czujność, czytać etykiety i sprawdzać skład produktów.

Czy to znaczy, że cała odpowiedzialność spoczywa na konsumentach? Z pewnością nie. UOKiK ma też przekaz dla firm.

Urząd przypomina, że producenci mogą zmieniać wielkość opakowania, gramaturę lub zakres usługi, o ile informują o tym w jasny sposób. Niedopuszczalne jest wprowadzanie konsumentów w błąd.

Nie ma wprawdzie na razie obowiązku umieszczania informacji „uwaga, mniej produktu”, ale jeśli UOKiK uzna, że producent celowo ukrywa informację o wielkości produktu lub zubożeniu go w jakiś sposób, może on narazić się na postępowanie wyjaśniające, a w konsekwencji zarzuty i karę finansową. Uprawnienia UOKiK-u są w tym zakresie bardzo szerokie – kara może wynieść nawet 10 proc. rocznego obrotu firmy, a to często kwoty idące w dziesiątki milionów złotych.