Przedsiębiorcy mogą nie płacić składek ZUS. Tak orzekł Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy wydał orzeczenie, w którym stwierdził, że wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99 proc. udziałów nie podlega ubezpieczeniom społecznym. Dla wielu przedsiębiorców orzeczenie to jest warte dziesiątki tysięcy złotych, bo na takie kwoty opiewały wezwania ZUS-u do uiszczenia – zaległych według zakładu – składek.

Brzmi to wszystko dość zagadkowo, ale cały problem wynika z dość specyficznych przepisów dotyczących spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Jeśli założymy jednoosobową spółkę z o.o., to musimy płacić składki ZUS jak w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej, ale jeśli dokooptujemy drugiego wspólnika, to składek nie musimy płacić w ogóle.

Trudno nie zauważyć, że taka konstrukcja przepisów bardzo zachęca przedsiębiorców do dopisywania jako drugiego wspólnika spółki z o.o. członka rodziny tylko po to, by nie płacić składek i... bardzo wielu z tej możliwości skorzystało. Zwykle w takiej sytuacji akcjonariat wygląda dość specyficznie – jeden wspólnik ma nawet 99 proc. udziałów, a drugi pozostałe.

Więcej o działalności gospodarczej przeczytacie w tych tekstach:

ZUS widział w tym oczywistą optymalizację składkową i wszczynał kontrole w tego typu spółkach z o.o., uznając, że wspólnik z radykalnie mniejszymi udziałami w spółce jest „wspólnikiem iluzorycznym”, a co za tym idzie, w rzeczywistości jest to jednoosobowa spółka z o.o. To oczywiście oznaczało, że przedsiębiorca musi zapłacić składki na kilka lat wstecz, co oznaczało dług wobec ZUS-u opiewający na dziesiątki tysięcy złotych.

Choć działanie ZUS-u można uznać za zdroworozsądkowe, to problem polega na tym, że zakład nie miał podstaw prawnych do kwestionowania statusu jednego ze wspólników, a „wspólnik iluzoryczny” to jego własna inwencja – polskie prawo nie zna tego pojęcia, zatem jego stosowanie było dość ryzykowne.

Na nieszczęście ZUS-u w sprawę mocno zaangażowało się Biuro Rzecznika Przedsiębiorców, na różne sposoby protestując przeciw takiej praktyce ZUS-u. O sprawie zawiadamiano Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, Rzecznika Praw Obywatelskich, a nawet kierowano zawiadomienia w sprawie przekroczenia uprawnień przez jednego z urzędników ZUS-u. Ostateczny cios praktyce zakładu zadał Sąd Najwyższy.