800+ brzmi jak duża podwyżka, ale to jedynie waloryzacja. O tyle zmalała siła nabywcza w Polsce

Trzeba przyznać, że zapowiedź wprowadzenia 800+ w miejsce 500+ wywołała zaskoczenie, ponieważ ze strony polityków rządzącego ugrupowania od dłuższego czasu płynęły sygnały, że waloryzacja 500+ nie jest planowana. Pod koniec kwietnia o tym, że rząd „nie pracuje obecnie nad zwiększeniem świadczenia z programu 500 plus” powiedział nawet wiceminister finansów Artur Soboń, jeden z najbardziej wpływowych ludzi w rządzie.

Kolejnym mocnym sygnałem, że waloryzacji 500+ nie będzie, była aktualizacja Planu Konwergencji, która została niedawno przyjęta przez rząd Mateusza Morawieckiego. Ta aktualizacja to nie byle co, ponieważ jest to ważny element procesu nadzoru budżetowego w Unii Europejskiej. Rządy wszystkich krajów członkowskich spoza strefy euro mają obowiązek przygotowywania co rok prognoz gospodarczych, w tym podstawowych zmiennych makroekonomicznych i fiskalnych na kolejne trzy lata. Wygląda na to, że trzeba będzie aktualizować.

Skoro program 500+ kosztuje obecnie około 40 mld zł rocznie, łatwo policzyć, że roczny koszt 800+ wyniesie około 65 mld zł. Co ciekawe, rząd wcale się nie wstydzi tego, ile pochłania ten sztandarowy program socjalny rządu, a nawet chwali się, że od 2016 roku wydał na ten cel aż 227 mld zł. Od 1 stycznia 2024 roku licznik zacznie się kręcić jeszcze szybciej.

Dość dyskusyjne jest to, czy faktycznie można mówić o wejściu na wyższy poziom, bo można to przedstawić nieco inaczej: podwyższenie kwoty świadczenia do 800 zł sprawi, że powrócimy do poziomu, na jakim polskie rodziny były w 2016 roku, gdy wprowadzano program 500+. Jak wyjaśnić ten paradoks? Najkrótsze wyjaśnienie brzmi: inflacja.

Kwoty emerytur i rent, a także wielu innych świadczeń socjalnych są co roku waloryzowane, czyli ich wysokość dostosowywana jest do wzrostu cen i płac. Ten mechanizm nie dotyczył jednak programu 500+ i od siedmiu lat kwota tego świadczenia się nie zmieniła. Problem polega na tym, że inflacja nie pozostała obojętna dla realnej wartości tego świadczenia i dziś realnie jest to.... niecałe 340 zł.

Jak wyliczył ekonomista Rafał Mundry, po podniesieniu kwoty świadczenia z 500 zł do 800 zł na dziecko w kwietniu rodzina zyskałaby realnie zaledwie 43 zł. Biorąc pod uwagę inflację od kwietnia 2016 roku, gdy wprowadzano 500+, wartość ówczesnych 800 zł zmalałaby bowiem do 543 zł w kwietniu 2023 roku. Nie zapominajmy jednak, że wyższe świadczenie ma być wypłacane dopiero od 2024 roku, a do tego czasu kilkunastoprocentowa inflacja zrobi swoje i w najlepszym razie 800 zł nie będzie warte mniej niż 500 zł w 2016 roku.