Mediacja vs. arbitraż. Co wybrać w sporze biznesowym?
W sporach gospodarczych coraz częściej poszukuje się rozwiązań szybszych, tańszych i mniej destrukcyjnych niż tradycyjny proces sądowy. Dwie najpopularniejsze alternatywne metody to mediacja oraz arbitraż, nazywany też sądem polubownym. Sprawdź, kiedy warto skorzystać z tych opcji.
Czym jest mediacja i jak ją przeprowadzić?
Mediacja to dobrowolny, poufny proces prowadzony przez bezstronnego mediatora, którego zadaniem jest pomóc stronom osiągnąć porozumienie. Sprawdza się szczególnie, gdy:
- strony chcą nadal współpracować lub przynajmniej uniknąć definitywnego zerwania współpracy,
- spór dotyczy interpretacji postanowień umowy, jakości wykonania usługi czy opóźnienia w realizacji usługi/dostawy towarów,
- stronom zależy na czasie,
- koszt procesu sądowego byłby niewspółmiernie wysoki wobec wartości sporu.
W Polsce mediację można prowadzić zarówno przed wytoczeniem powództwa, jak i w trakcie procesu, dlatego nawet wejście na drogę sądową nie wiąże się z definitywną rezygnacją z tego rozwiązania.
Koszt mediacji to minimum kilkaset złotych, czasami więcej. Wszystko zależy od liczby godzin pracy mediatora i rodzaju sporu, jaki ma rozwiązać. W mediacji sądowej opłaty są uregulowane ustawowo i wynoszą 1 proc. wartości przedmiotu sporu, nie mniej niż 150 zł i nie więcej niż 2 000 zł. Ponadto strony muszą wziąć na siebie ciężar pozostałych wydatków, jakie ponosi mediator, np. związanych z wynajmem sali czy dojazdem.
Arbitraż - prywatny sąd dla biznesu
Sąd polubowny (arbitraż) to alternatywa wobec sądu powszechnego, ale prowadzona w sposób bardziej profesjonalny i szybszy. Zamiast sędziego sprawę rozstrzygają arbitrzy, którzy często są ekspertami w danej dziedzinie. Arbitraż jest szczególnie polecany gdy:
- strony prowadzą działalność międzynarodową,
- spór dotyczy specjalistycznych zagadnień technicznych lub branżowych,
- stronom zależy na ostatecznym rozstrzygnięciu sporu.
Wyrok sądu polubownego nie jest publiczny, a dodatkowo nie podlega apelacji.
W porównaniu z mediacją arbitraż jest droższy, choć często nadal tańszy niż kilkuletni proces sądowy. W Polsce opłaty zależą od regulaminu konkretnego sądu arbitrażowego, jednak dla typowych sporów gospodarczych opłaty wynoszą od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Czytaj więcej na Bizblog.pl:
Jak zmusić kontrahenta do mediacji lub arbitrażu?
Zarówno mediacja, jak i arbitraż są co do zasady dobrowolne. Jednak przedsiębiorca może w dużej mierze zabezpieczyć swoją pozycję, wprowadzając do umowy odpowiednie klauzule. Wystarczy zapis mówiący o tym, że wszelkie spory będą rozstrzygane przy sądzie arbitrażowym. Jeśli chodzi o mediację, to również można zawrzeć w umowie zapis, który do niej zobowiązuje.
Warto jednak pamiętać, że o tego rodzaju zabezpieczenie należy zadbać już na etapie zawierania umowy. Oczywiście, w każdym momencie można ją zmienić, ale w sytuacji, gdy spór już się toczy, kontrahent nie zawsze godzi się na nowe warunki.
Czy mediacja lub sąd arbitrażowy zawsze są dobrym rozwiązaniem?
Mediacja i arbitraż cieszą się w Polsce coraz większą popularnością. Opieszałość sądów powszechnych sprawia, że przedsiębiorcy poszukują alternatywnym rozwiązań, które dodatkowo mogą okazać się dużo tańsze. Trzeba jednak mieć na uwadze, że mediacja to w rzeczywistości swego rodzaju negocjacje, które nie muszą prowadzić do rozstrzygnięcia sporu. Natomiast arbitraż, choć może być prowadzony w większości spraw gospodarczych, czasami okazuje się zbyt „lekkim” środkiem dochodzenia swoich praw. W złożonych, wielowątkowych konfliktach sprawa może zostać skierowana do sądu powszechnego.
