Jak ratować kredytobiorców przed rosnącym WIBOR-em? Muszą trochę pocierpieć, ale jest sposób

Koncepcja zamrożenia WIBOR-u zaczęła być traktowana na tyle poważnie, że forsuje ją już nie tylko Lewica i Platforma Obywatelska (choć zarzeka się, że wcale nie o to jej chodzi), ale do sprawy odniósł się również szef NBP Adam Glapiński, mówiąc, że zamrożenie stawki WIBOR stanowiłby niedopuszczalną ingerencję w prywatne umowy między bankami i klientami.

Ta ingerencja byłaby bolesna dla banków, bo jak wyliczał niedawno „Puls Biznesu”, w skrajnym scenariuszu koszt zamrożenia WIBOR-u na historycznie niskim poziomie 0,10 proc. stopy bazowej to dla sektora bankowego strata ponad 12 mld zł. 

W scenariuszu najbardziej prawdopodobnym, a więc zamrożeniu stawki na poziomie 1,5 proc., czyli na poziomie z przedpandemicznego 2019 r. to 7 mld zł. Ciekawostka, że najbardziej ucierpiałyby banki państwowe: PKO BP, Pekao i Alior.

Koncepcją zamrożenia WIBOR-u przejęła się już nawet Komisja Nadzoru Finansowego, która wkrótce ma opublikować w tej sprawie swoje stanowisko. Nie spodziewam się, żeby złotówkowicze się na nie ucieszyli.

I dobrze, bo zamrożenie stawki WIBOR spowodowałoby, że podwyżki stóp procentowych byłyby po prostu mniej skuteczne w walce z inflacją, przez co ostatecznie RPP musiałaby je podnieść jeszcze wyżej. A w ten sposób, ratując głównie najbogatszą grupę Polaków, uderzylibyśmy w tych biedniejszych, o czym pisałam niedawno.

Ale jest jeszcze inny sposób, mniej drastyczny.

Zamiast mrozić WIBOR, można po prostu ograniczyć spłatę kapitału kredytu, a wtedy rata będzie niższa – proponuje Stefan Kawalec, ekonomista, bankowiec, były wiceminister finansów w latach 1991–1994. Można ją po prostu zamrozić na okres bardzo wysokich stóp procentowych.

To oczywiście spowodowałoby wydłużenie czasu spłaty kredytu, a więc w ostatecznym rozrachunku byłyby on droższy. Ale w ten sposób kredytobiorców nie musiałby ratować podatnik, co postuluje Lewica, a ratowaliby się sami, a to słuszne podejście, bo sami przecież decydowali o wzięciu zobowiązania finansowego na kilkadziesiąt lat.

To też spowodowałoby, że nie musielibyśmy ratować tych, którzy wcale ratunku nie potrzebują, bo o zamrożenie raty kapitałowej każdy występowałby indywidualnie w razie potrzeby. Kto nie musi, tego nie robi i spłaca kredyt dalej w normalnym trybie.

Można więc założyć, że o obniżkę raty kapitałowej staraliby się tylko ci, którzy naprawdę mają nóż na gardle, pozostałym by się to nie opłacało. A dzięki temu w znacznie mniejszym stopniu zakłócałoby to politykę RPP i jej działania antyinflacyjne.

Oczywiście konieczna byłaby gwarancja, że bank za każdym razem, każdemu klientowi zgodzi się obniżyć ratę kapitałową, kiedy tylko WIBOR przekroczy ustalony poziom, np. 3,5 lub 4 proc. 

A do tego potrzeba by porozumienia między NPB, KNF i Związkiem Banków Polskich albo ustawy.

Tak na marginesie, według ekonomisty lepiej, żeby teraz pobolało trochę, ale szybko przeszło niż gdyby RPP zanadto przejęła się kredytobiorcami i nie dokonywała potrzebnych podwyżek, bo w efekcie spłacający hipoteki straciliby więcej.