Do Krakowa może wrócić smog. Po latach sukcesów miastu grozi katastrofa

Powrót do palenia w Krakowie paliwami stałymi w kopciuchach, czyli piecach niespełniających żadnych norm, brzmi jak zły sen, ale niestety jest to realny scenariusz. Krakowski Alarm Smogowy ostrzega, że już w najbliższy poniedziałek na sesji Sejmiku Województwa Małopolskiego zostanie poddana głosowaniu inicjatywa uchwałodawcza, która ma na celu zniesienie przepisów uchwały antysmogowej w Krakowie.

W sezonie grzewczym powietrze w Krakowie jest o niebo czystsze niż jeszcze kilka lat temu, ale do spełniania norm jest jeszcze daleko, a nawet wciąż zdarzają się dni z gęstym smogiem. Wynika to z tego, że uchwała antysmogowa obowiązuje tylko w granicach miasta, a tuż za rogatkami można palić czym (i w czym) popadnie. Tak zwany obwarzanek, czyli gminy otaczające Kraków, potrafi skutecznie podtruć to miasto siłą tysięcy swoich kominów.

Jak na ironię, inicjatywa uchwałodawcza w sprawie zniesienia uchwały antysmogowej w Krakowie wyszła od mieszkańca Wieliczki, czyli miasta współtworzącego wspomniany obwarzanek. Proponowane przepisy zakładają zezwolenie na spalanie w Krakowie biomasy w każdym rodzaju urządzeń. To oznaczałoby triumfalny powrót kopciuchów, czyli pieców, które nie spełniają norm i ze względu na swoją konstrukcję umożliwiają emitowanie bardzo szkodliwych zanieczyszczeń.

Szef krakowskiej organizacji walczącej o czyste powietrze zwraca uwagę, że zezwolenie na powrót kopciuchów do Krakowa po wieloletniej batalii o zmianę przepisów oraz wydaniu setek milionów złotych z publicznych pieniędzy na instalację nowych systemów grzewczych byłoby „absurdalne”. Guła dodaje, że uchwała antysmogowa działa i przynosi efekty.

Dane faktycznie mówią same za siebie. Wprowadzenie z dniem 1 września 2019 r. niemal całkowitego zakazu palenia paliwami stałymi w obrębie miasta (wyjątek zrobiono dla pizzerii z piecami opalanymi drewnem) przyniosło natychmiastowe, spektakularne efekty. KAS wskazuje, że liczba dni z przekroczeniem normy dla stężenia pyłu PM10 spadła ze 116 w 2012 roku, do 40 w 2022 roku, a stężenie rakotwórczego benzo[a]pirenu spadło z 6 ng/m3 w 2012 r. do 2 ng/m3 w 2022 r.

Jakość powietrza w Krakowie poprawiła się więc radykalnie i nie chodzi tylko o suche liczby. Jako mieszkaniec Krakowa widzę (i czuję) olbrzymią różnicę w sezonie grzewczym. Przed wprowadzeniem zakazu palenia paliwami stałymi charakterystyczny zapach smogu unosił się w mieście całymi dniami, a Kraków był wielką purpurową plamą na mapach smogu w popularnych apkach do śledzenia jakości powietrza. Teraz takie sytuacje zdarzają się sporadycznie.

Wprowadzenie zakazu palenia paliwami stałymi w Krakowie to prawdziwy fenomen, ponieważ tak radykalna zmiana zyskała szerokie poparcie polityków i została przeprowadzona przy minimalnym oporze społecznym. Choć operacja okazała się wielkim sukcesem, co powinno zachęcić inne miasta do pójścia w ślady Krakowa, wprowadzenie kolejnych uchwał antysmogowych to wciąż pieśń przyszłości.

Czytaj także: Opłata klimatyczna. Czym jest i ile wynosi?