Odsetki ustawowe - ile wynoszą w 2023 roku i jak je obliczyć?
Podmioty, które nie regulują zobowiązań w określonych terminach, muszą liczyć się z koniecznością zapłaty odsetek. Te mogą mieć charakter umowny lub ustawowy, wynikający bezpośrednio z przepisów prawa. Ile wynoszą odsetki ustawowe i w jaki sposób je obliczyć?
Rodzaje odsetek ustawowych
Odsetki najogólniej można podzielić na umowne oraz ustawowe. W pierwszym przypadku stawkę, po której są liczone, ustalają między sobą strony. Natomiast wysokość odsetek ustawowych została precyzyjnie określona przepisami prawa. Dzielą się one na:
- należne od sumy pieniężnej (kapitałowe)
- ustawowe za opóźnienie
- ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych
Wysokość odsetek ustawowych należnych od sumy pieniężnej reguluje art. 359 Kodeksu Cywilnego. Stawka podstawowa jest równa sumie stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktów procentowych. Stawka maksymalna wynosi natomiast dwukrotność stawki podstawowej i stanowi tym samym górną granicę dla odsetek umownych.
Odsetki ustawowe za opóźnienie zostały uregulowane w art. 481 Kodeksu cywilnego. Mają zastosowanie w przypadku, gdy dłużnik spóźnia się z uregulowaniem zobowiązania. Odsetki te wynoszą obecnie:
- w wersji podstawowej – to suma stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych
- w wersji maksymalnej – to dwukrotność stawki podstawowej
Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych służą głównie zapobieganiu powstawaniu zatorów płatniczych. Ich wysokość reguluje ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Odsetki te liczy się, sumując:
- wysokość stopy referencyjnej NBP i 8 punktów procentowych – jeśli dłużnikiem jest podmiot leczniczy
- wysokość stopy referencyjnej NBP i 10 punktów procentowych – jeśli dłużnikiem jest inny podmiot
Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2023 roku?
Jak wynika z przepisów prawa, stawka, po jakiej liczy się odsetki ustawowe, uzależniona jest bezpośrednio od wysokości stóp procentowych, a konkretnie od wysokości stopy referencyjnej. Obecnie wynosi ona 6,75 proc. i znajduje się na najwyższym poziomie od listopada 2002 r.
Stawki odsetek kształtują się następująco:
- odsetki kapitałowe – 10,25 proc.,
- odsetki za opóźnienie – 12,25 proc.,
- odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych – 14,75 lub 16,75 proc.
Powyższe wartości podane są w stosunku rocznym, natomiast odsetki zwykle reguluje się w odniesieniu do konkretnego okresu. Aby obliczyć, ile trzeba zapłacić za jeden dzień zwłoki, należy posłużyć się następującym wzorem:
(kwota kapitału x liczba dni zwłoki x stopa odsetek podstawowych)/365.
Ile wynoszą odsetki maksymalne w 2023 roku?
Odsetki ustawowe maksymalne, podobnie jak podstawowe, zależą bezpośrednio od wysokości stopy referencyjnej NBP. W 2023 roku wynoszą one:
- 20,50 proc. – odsetki kapitałowe
- 24,50 proc. – odsetki za opóźnienie
Warto mieć na uwadze, że zmiana stawek odsetek podstawowych i maksymalnych nastąpi w sytuacji, gdy Rada Polityki Pieniężnej zdecyduje się podnieść stopy procentowe (najbliższe posiedzenie kończy się w środę 5 kwietnia). Należy więc uważnie obserwować sytuację na rynku, zwłaszcza w przypadku incydentalnego, nieterminowego uregulowania zobowiązania.
