Zmiana formy opodatkowania. Terminy, zasady i pułapki
Zmiana formy opodatkowania to ważna decyzja, na podjęcie której zostało zaledwie kilka dni. Dowiedz się, jak ją podjąć i nie wpaść w pułapki.
Formy opodatkowania w 2026 roku – najważniejsze informacje
W 2026 roku przedsiębiorcy rozliczający dochody z jednoosobowej działalności gospodarczej mają zasadniczo do wyboru trzy formy opodatkowania dochodów:
- zasady ogólne (skala podatkowa) – stawki 12 proc. i 32 proc. (dochód ponad 120 000 zł) z możliwością korzystania z kwoty wolnej od podatku oraz ulg,
- podatek liniowy 19 proc. – stała stawka podatku bez kwoty wolnej i większości ulg, ale prostszy i często korzystny przy wyższych dochodach,
- ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – podatek od przychodu (bez uwzględniania kosztów), z różnymi stawkami zależnymi od rodzaju działalności.
Wybór formy wpływa nie tylko na wysokość podatku, ale także na:
- możliwość rozliczania kosztów i ulg,
- wysokość składki zdrowotnej oraz sposób jej naliczania,
- wykorzystanie kwoty wolnej od podatku lub progu 32 proc.,
- obowiązki ewidencyjne i księgowe.
Do kiedy trzeba wybrać formę opodatkowania?
By zmiana formy opodatkowania była skuteczna na cały rok podatkowy 2026, przedsiębiorca musi zgłosić wybraną formę w odpowiednim terminie:
- do 20 lutego 2026 r. – jeżeli pierwszy przychód w 2026 r. został osiągnięty w styczniu (najczęściej spotykany przypadek),
- do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód – jeśli przedsiębiorca rozpoczął działalność lub jej przychody pojawiły się później w roku.
To oznacza, że jeśli przedsiębiorca przekroczy termin 20 lutego, nie zmieni formy opodatkowania na dany rok podatkowy i musi pozostać przy dotychczasowej formie aż do kolejnej możliwości (czyli w praktyce do początku kolejnego roku).
Jak zgłosić zmianę formy opodatkowania?
Zmianę formy opodatkowania zgłasza się poprzez złożenie oświadczenia w jednej z dwóch głównych ścieżek:
- we właściwym urzędzie skarbowym – tradycyjnie, osobiście lub elektronicznie,
- poprzez CEIDG – formularz CEIDG-1 lub „oświadczenie o formie opłacania podatku dochodowego”.
Coraz częściej przedsiębiorcy wysyłają takie zgłoszenia przez portal biznes.gov.pl lub elektronicznie przez CEIDG, co pozwala na uzyskanie Urzędowego Poświadczenia Odbioru (UPO), które stanowi dowód zgłoszenia.
Czytaj także na Bizblog.pl:
Typowe błędy i pułapki przy zmianie formy opodatkowania – jak ich uniknąć?
Zmiana formy opodatkowania brzmi prosto, ale w praktyce podatnicy często popełniają błędy, które mogą kosztować nawet dziesiątki tysięcy złotych. Najpopularniejszy z nich to opieranie się na pozornych zyskach. Tylko analiza liczbowa, która sprowadza się do oszacowania potencjalnych korzyści ekonomicznych, daje odpowiedź na pytanie, jaka forma opodatkowania jest opłacalna. Kierowanie się trendami nie ma w tym przypadku żadnego sensu.
Notorycznie powtarzanym błędem jest też opieranie się wyłącznie na danych historycznych. Przykładowo, jeśli w ubiegłym roku uzyskałeś niskie przychody i rozliczałeś się za pomocą skali podatkowej, ale w tym roku planujesz osiągnąć większe zyski, być może lepszym rozwiązaniem będzie podatek liniowy.
Przedsiębiorcy często w swoich szacunkach nie uwzględniają np. składki zdrowotnej. Może okazać się, że choć przy danej formie opodatkowania zapłacisz niższy podatek, to i tak finalnie nadrobisz różnicę składką zdrowotną.
Pamiętaj, że nie każda forma opodatkowania może być zastosowana u każdego. Jedyną powszechnie dostępną jest skala podatkowa, natomiast ryczałt i podatek liniowe są warunkowane.
