Koniec z marnotrawstwem. Miliard opakowań wróciło do obiegu
Miliard zebranych opakowań w 57 tys. punktach to dowód, że system kaucyjny działa. Choć budzi emocje, w praktyce oznacza czystsze lasy, tysiące zaangażowanych sklepów i surowiec, który zamiast do rowu, wraca do obiegu.
System kaucyjny stał się naturalną częścią codziennych zakupów. Puste butelki i puszki coraz częściej wracają tam, gdzie ich miejsce do ponownego przetworzenia. Z najnowszych danych wynika, że w 57 tys. punktów zebrano już łącznie 1 mld opakowań. Większość z nich, bo 81 proc., zwrócono za pośrednictwem automatów kaucyjnych, dostępnych w 12,5 tys. lokalizacji.
W gospodarce kluczowe jest domykanie obiegu surowców. Materiały zebrane w systemie kaucyjnym są wyjątkowo czyste, dzięki czemu mogą być ponownie wykorzystane do produkcji nowych opakowań, także tych do kontaktu z żywnością – mówi Anita Sowińska podczas konferencji prasowej dot. systemu kaucyjnego.
Choć ustawowy obowiązek zbiórki opakowań spoczywa na dużych sklepach o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych, to już 32 tys. mniejszych punktów zdecydowało się dołączyć do systemu dobrowolnie. To aż 56 proc. wszystkich punktów zwrotu.
Obieg zamknięty surowców staje się faktem
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapewnia, że system kaucyjny wzmacnia recykling tam, gdzie ma to największe znaczenie - na etapie zbiórki. Plastik i metal były odzyskiwane już wcześniej, ale dzięki systemowi kaucyjnemu łatwiej zebrać je w dużych ilościach i w lepszej jakości.
Zwracane opakowania są czystsze niż te wyrzucane do zwykłych pojemników, co ułatwia ich przetworzenie i ponowne wykorzystanie na przykład do produkcji nowych butelek i puszek. W praktyce oznacza to mniej strat surowca, więcej recyklatu w opakowaniach, czyli więcej butelek z recyklingu i mniejsze zużycie nowych zasobów - zauważa resort.
Zorganizowana zbiórka ogranicza też liczbę porzuconych butelek i puszek w przestrzeni publicznej - to czystsze ulice, parki i lasy oraz mniejsze obciążenie dla samorządów.
Cały model napędza rozwój zielonych miejsc pracy od sortowania, przez logistykę, po przetwarzanie surowców tworząc nowoczesny, coraz bardziej wyspecjalizowany sektor gospodarki opartej na obiegu zamkniętym. Wzmacnia też proekologiczne nawyki, które z czasem stają się naturalną częścią naszej codzienności.
Gdzie trafiają pieniądze z kaucji
Resort klimatu zaznacza, że system kaucyjny to prosty mechanizm, w którym pieniądze krążą razem z opakowaniami. Kiedy konsument kupuje napój i płaci kaucję, sklep na niej nie zarabia, a odzyskuje jedynie kwotę, którą wcześniej sam zapłacił przy zakupie towaru. Wszystkie operacje są nadzorowane przez operatora, który prowadzi dokładną ewidencję środków w systemie.
System jest tak skonstruowany, że to poszczególni uczestnicy rynku, pilnują prawidłowości rozliczeń. Począwszy od klienta, który zwracając opakowanie, oczekuje odzyskania kaucji, przez sklepy, hurtowników, wprowadzających na rynek, po operatorów. Nie istnieje przy tym mechanizm zwrotu wstecznego kaucji między poszczególnymi podmiotami łańcucha dostaw.
Jeżeli konsument nie zwróci opakowania, powstaje tzw. kaucja nieodebrana. To środki przypisane do opakowań, które nie wróciły do punktów zbiórki. Po zakończeniu roku kalendarzowego operator przeznacza je wyłącznie na pokrycie kosztów funkcjonowania systemu: na przykład transport, administrację oraz tzw. handling fee, czyli wynagrodzenie dla sklepów za obsługę zwrotów.
System nie służy wypracowywaniu zysku z kaucji, każda nadwyżka finansowa wspiera jego działanie i rozwój.
Więcej wiadomości na temat systemu kaucyjnego można przeczyta w Bizblog Spider's Web:
Rola i obowiązki operatora w systemie kaucyjnym
Operatorzy systemu kaucyjnego koordynują obieg opakowań w imieniu producentów od zbiórki i transportu po ewidencję, rozliczenia i sprawozdawczość. Funkcjonują w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta, dlatego to firmy wprowadzające napoje finansują działanie systemu.
Przychody operatora pochodzą przede wszystkim z wpłat producentów i importerów oraz sprzedaży zebranych surowców. Zgodnie z ustawą nieodebrana kaucja może zasilić budżet operatora dopiero po zakończeniu roku, a środki te mogą zostać przeznaczone wyłącznie na utrzymanie, rozwój i stabilność systemu, a nie na generowanie zysku - informuje Ministerstwo Środowiska.
Do obowiązków operatora należy m.in. organizacja zbiórki, odbiór, transport opakowań, prowadzenie ewidencji i rozliczeń kaucji oraz wypłata wynagrodzeń sklepom za obsługę zwrotów. Operator ponosi również koszty administracyjne, sprawozdawcze i inne wydatki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania modelu.
Operatorzy działają jako podmioty non profit. Ewentualna nadwyżka jest reinwestowana, aby zapewnić efektywność zbiórki, przejrzystość finansową i realizację celów środowiskowych.
