System kaucyjny w Polsce nie działa? Ten raport otworzy wam oczy
System kaucyjny miał się wyłożyć. Miał być kolejnym „genialnym pomysłem urzędników”, który rozbije się o rzeczywistość, z kolejkami przy automatach i wkurzonym klientem z tulipanem (czyli z obitą szklaną butelką) w ręku.
No i przez chwilę wyglądało, że dokładnie tak będzie. Internet zalały historie o niewidzialnych recyklomatach, sklepy tłumaczyły się, klienci narzekali. Klasyczny scenariusz: coś wchodzi w Polsce, więc musi być źle.
A potem wychodzi raport Deloitte i robi się cicho.
Wychodzi bowiem na to, że system działa super. Rozwija się dynamicznie, potwierdzając wcześniejsze prognozy.
Butelki plastikowe do 3 l, puszki do 1 l oraz wybrane butelki szklane wielokrotnego użytku.
Jak działa?
Przy zakupie napoju płacisz kaucję. Oddajesz opakowanie – dostajesz zwrot pieniędzy.
Kluczowa zasada:
Kaucja przysługuje tylko za opakowanie objęte systemem i wcześniej opłacone.
Od kiedy?
System działa od 1 października 2025 r.
Skala:
Nawet 10 mld opakowań rocznie, setki milionów już w obiegu.
Do obiegu trafiły setki milionów opakowań, a skala całego systemu może sięgać nawet 10 mld rocznie. Tylko do końca stycznia było to ponad 530 mln butelek i puszek.
Obecna dynamika rynkowa potwierdza, że system się rozwija – wskazują autorzy analizy.
Krótko: nie tylko się nie wywalił. On się rozpędza.
Problem? Jest. Ale nie tam, gdzie myśleliśmy
Największy problem systemu kaucyjnego nie polega na tym, że on nie działa.
Polega na tym, że ludzie nie do końca wiedzą, jak działa.
Podstawowe zasady systemu nie są powszechnie znane – mówią wprost eksperci Deloitte'a.
I to jest moment, w którym cały ten „kryzys systemu” zaczyna wyglądać inaczej.
Jeśli bowiem ktoś wrzuca do automatu butelkę, która nie jest objęta kaucją, a automat jej nie przyjmuje, to mamy dwie opcje system nie działa albo działa dokładnie tak, jak powinien. Spoiler: to ta druga.
Automat nie przyjął? To nie awaria
Zasada jest banalna: oddajesz tylko to, za co zapłaciłeś kaucję.
Tyle że przez pierwsze tygodnie część sklepów – często w dobrej wierze – przyjmowała wszystko. Klienci przywykli. A potem trafiają do miejsca, gdzie ktoś trzyma się zasad i nagle mamy dramat.
„Nie działa!”
Działa. Tylko rzeczywistość nie zgadza się z przyzwyczajeniem.
Polska zrobiła to po swojemu. I dobrze
Na dokładkę mamy konstrukcję systemu, która wielu komentatorów od początku przyprawiała o ból głowy. Nie jeden operator jak w większości Europy, tylko osiem.
Chaos? Trochę tak. Elastyczność? Też.
Efekt jest taki, że system działa, choć wciąż wymaga dopracowania – szczególnie tam, gdzie styka się z klientem.
A na końcu tego wszystkiego stoi sprzedawca, który musi tłumaczyć klientowi, dlaczego automat „nie chce”.
Największy grzech: nie nauczyliśmy ludzi
I tu dochodzimy do sedna.
To oni kształtują doświadczenie klienta i są pierwszym źródłem informacji – podkreśla Joanna Leoniewska-Gogola z Deloitte .
Nie ustawa. Nie operator. Nie ministerstwo.
Człowiek przy kasie.
A jego – i klienta – nikt porządnie nie przygotował.
Więcej o systemie kaucyjnym w Bizblogu:
Na pohybel tym, którzy już ogłosili porażkę
Najciekawsze w tej historii jest to, jak szybko ogłoszono klęskę.
Kilka filmików z niedziałającym automatem. Kilka historii z internetu. I już – „system się nie sprawdził”.
No więc nie.
System działa, choć wciąż się dociera. Skala rośnie. Cele są w zasięgu.
A to, co widzimy na co dzień, to nie jego porażka. To naturalny chaos towarzyszący wdrożeniu czegoś dużego.
I może zamiast pytać, „dlaczego to nie działa”, warto w końcu zadać inne pytanie:
czy my w ogóle wiemy, jak to działa?
Wygląda na to, że z tym mamy większy problem niż z systemem.
