Felieton

Debatę publiczną o sprawach gospodarczych zasnuwają gęste opary absurdu. O dziwo, w najbardziej populistyczne tony uderza nie rząd, a mocno lewicowi działacze, politycy, publicyści i internauci. Za każdym razem, gdy na tapet wjeżdża kolejna recepta, mająca uzdrowić nasz kulawy kapitalizm, mam wrażenie, że coraz bardziej zbliżamy się do ściany. I chyba w końcu doszliśmy - młodzieżówka Partii Razem postuluje... gwarancję zatrudnienia.

Nikt nie lubi oddawać części swojej pensji fiskusowi, dlatego Konfederacja opowiada na TikToku z lubością, że można z tym skończyć raz na zawsze, wystarczy ściąć wydatki na tych darmozjadów urzędników, a wy ją za to kochacie, bo wierzycie w odwieczny mit liberałów. Ale liberałowie, zamiast nauczyć się w końcu liczyć, wolą wierzyć w swoje urojenia.

Jeszcze na początku lat 80. długość życia Polaków, Czechów i Słowaków była podobna. Aż coś się nagle zmieniło i mimo że gospodarczo przez ostatnie 30 lat Polska radzi sobie w regionie doskonale, to nasza długość życia coraz bardziej odstaje od Czechów. Czyżby to miało coś wspólnego z transformacją przeprowadzoną boleśnie przez prof. Balcerowicza? A może raczej z kulturą picia piwa i wiarą w 16-godzinny dzień pracy?

Chyba zaczyna do wszystkich docierać, że wyrok TSUE, który zapadanie za kilka miesięcy, naprawdę może być ekstremalnie prokonsumencki. Ale jednocześnie państwo wydaje się bezsilne i nie wie, jak zarządzić bankową rzezią. Nałożenie 100 proc. podatku od korzyści z unieważnienia umowy frankowej wydaje się niemożliwe. Zamiast tej bazooki w ustawie frankowej, która właśnie powstaje, może być raczej schowany scyzoryk. Więc premier zaczął potajemne rozmowy z EBC, bo cóż innego robić?

Marihuana medyczna jest w Polsce legalna od listopada 2017 r. Od połowy stycznia 2019 r. można ją kupić w naszym kraju wyłącznie na receptę. Pamiętam, że cieszyłem się na te zmiany. Mój kraj właśnie zrobił mały, ale jednak krok w kierunku cywilizacji, myślałem naiwnie. Dzisiaj tej radości nie ma u mnie wcale. Bo widzę jak zdeformował się polski system, w którym już teraz nikt nie udaje, że liczy się jakiś pacjent, a wyłącznie napędzany wystawianymi receptami zysk.

Polacy dali się zmanipulować i - zapewne nieświadomie - załatwili podwyżki 10 proc. najbogatszych Polaków. Najgorsze w tym wszystkim jest to, że odbyło się to ich własnym kosztem. Właśnie ukazały się badania, analizujące, jak do tego doszło: zobaczcie, może następnym razem będziecie mądrzejsi.

Z okazji świętowanego niedawno (20 marca) Międzynarodowego Dnia Bez Mięsa, wzięli na celownik spożycie Polaków i sprawdzili, jaki to pozostawia ślad węglowy. Wyniki nie są zbyt optymistyczne. Nie chodzi wyłącznie o emisję CO2, ale także o zużycie przy tej okazji wody. Za chwilę może wyjść więc na to, że jeżeli rzeczywiście chcemy chronić ziemski klimat przed zbytnim globalnym ociepleniem, to pomóc może nam w tym mąka ze świerszczy.

Jak? Ha! Doskonałe pytanie! KNF zmusić do proponowania ugód może tylko banki, ale frankowiczów, żeby je przyjęli – już nie. Komisja niby opowiada, że jak odrzucisz propozycje ugody, dostaniesz opcję kredyt w CHF, ale przeliczany po średnim kursie NBP, czyli znacznie mniej niż zyskasz na ugodzie. Ale przecież nadzór finansowy tylko udaje, że nie rozumie, że jest trzecia ścieżka: sąd. Zakazać pozywania banków nie można. A więc może jednak bacik ostry jak nigdy - 100 proc. podatku od wygranej z bankiem w sądzie?

Frankowicze łożyli pozew grupowy przeciwko państwu, bo uważają, że to ono dopuściło do tego, że przez lata w Polsce zezwalano na zawieranie umów niezgodnych z prawem (co dość jasno pokazuje skala wygranych przez nich spraw przeciwko bankom). I wiecie co? W 2005 r. to banki mówiły, że należy zakazać udzielania kredytów walutowych. Za to PiS wtedy krzyczał, że nie można zakazać, bo to niemalże prawo człowieka.

W ministerstwie rozwoju od miesięcy miotają się jak dzika kura w agreście - najpierw politycy opowiadają, że skupowanie inwestycyjne mieszkań przez najbogatszych to zło, potem długo nic z tym nie robią, potem znów zło, a teraz minister Buda mówi, że to sumie samo dobro, więc rząd nie zabroni zakupów kolejnych mieszkań prywatnym inwestorom. Dlaczego dobro? Bo z każdej takiej inwestycji do budżetu państwa wraca ok. 30 proc.

Niby nie ma co robić dramy – pieniądze z PPK wypłaciło 60 tys. Polaków, a wszystkich uczestników PPK jest 2,5 mln. Ale chyba ciekawsze, jak do tego doszło. PFR, który nadzoruje program PPK, chciał Polaków uspokoić, że PPK nie są jak OFE, a pieniądze odkładane tam na starość są naprawdę prywatnymi pieniędzmi i państwo ich nigdy nie zabierze, więc na dowód rozkręcił akcję, że te pieniądze można sobie w każdej chwili wypłacić. No i Polacy zamiast przekonać się do PPK, wypłacili kasę i sobie poszli.

Pisanie o kryzysie bankowym w czasie, w którym nie wiadomo, czy on się już zakończył, czy jeszcze nie, zawsze jest ryzykowne, bo to, co się napisze jednego dnia, kolejnego może być już nieaktualne. Jednak dzisiaj można już chyba pozwolić sobie na pierwsze podsumowanie tego, co się wydarzyło na świecie w ciągu ostatnich kilkunastu dni. Nasuwają mi się trzy wnioski.

Mamy za sobą dość niesamowity tydzień, obfitujący w dramatyczne wydarzenia w sektorze bankowym w Europie i w Stanach Zjednoczonych. Upadł Silicon Valley Bank, ale jego klienci zostali uratowani w wyjątkowy sposób, bo zagwarantowano im depozyty powyżej wcześniej wyznaczonego limitu. Zrobiono to, bo amerykańskie państwo chciało w ten sposób ochronić i ustabilizować sektor startupów, który najwyraźniej uznało za cenny i wart ochrony.

PiS znalazł sprytne narzędzie, by pod przykrywką rozdawać przedwyborcze pieniądze, dzieląc Polaków pomiędzy „tani” i „drogi” system ubezpieczeń społecznych (pomiędzy ZUS i KRUS) w gruncie rzeczy bez uzasadnienia.

Rynki finansowe od czwartku żyją prawie wyłącznie sprawą upadku Silicon Valley Bank i tym, czy to sytuacja prawie taka sama jak ta z bankructwem Lehman Brothers w 2008 roku, czy może to zupełnie coś innego. Jednych te porównania śmieszą, jako absurdalne, z drugiej strony można je rozumieć, skoro przypadek SVB to największy upadek banku w USA właśnie od 2008 roku i trzecie największe bankructwo w historii USA, podczas gdy te dwa jeszcze większe to właśnie Lehman i bank Washington Mutual, który padł niecały miesiąc po Lehmanie, w związku z powikłaniami rynkowymi po Lehmanie. Powikłaniami, których wtedy nikt się początkowo nie spodziewał. Fot. Michael Vi / Shutterstock.

I najśmieszniejsze jest to, że walczą o to państwowe urzędy. Rzecznik Praw Obywatelskich chyba nie rozumie, że państwo nie ma własnych pieniędzy i uważa, że Polacy nie powinni płacić za ubezpieczenie zdrowotne, bo Konstytucja RP mówi, że to rola państwa nas leczyć za darmo, a w to, co się dzieje wokół Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, który walczy o wprowadzenie dobrowolnego ZUS, nawet nie uwierzycie.

Gniazdownicy, bamboccioni – określeń na dorosłych mieszkających z rodzicami jest sporo. Łączy je jedno – pobłażanie wobec osób, które nie dały rady usamodzielnić się mieszkaniowo. Wyśmiewani, szykanowani. Ale będzie wam łyso, jeżeli to właśnie oni wyznaczają nowy standard?

Trochę współczuję polskim górnikom. Sporo nerwów kosztowało ich wynegocjowanie umowy społecznej, która zakłada likwidację polskich kopalni do 2049 r. Bo po tym, jak karty zaczął rozdawać kryzys energetyczny, Bruksela jeszcze bardziej przyspieszyła zieloną transformację i tak po prawdzie nie wiadomo, co będzie dalej z tymi wcześniejszymi ustaleniami. Tymczasem Chiny pokazują jeszcze raz, że duży może więcej. Państwo Środka nic sobie nie robi z globalnego odwrotu od paliw kopalnych. Właśnie zapadła decyzja o wielkim programie budowy dwóch dużych elektrowni węglowych tygodniowo.

Zajęcia z tańca na rurze można wrzucić w koszty firmy – uznała skarbówka. A pamiętacie jeszcze, że kilka lat temu ta sama skarbówka miała wątpliwości, czy pracownikowi należy się herbata pracy czy to jednak już zbytek i naciąganie podatnika? Fiskus wykonał wielki krok - dziś ewidentnie uznaje, że pracownik to człowiek, nie robot. Szkoda, że niektórzy pracodawcy są nadal bardziej zacofani niż fiskus.

Wyłudzasz z ZUS 230 tys. zł, bo jesteś młodą matką, ZUS cię na tym przyłapuje, sąd uznaje, że faktycznie jedynie udawałaś prowadzenie działalności gospodarczej, żeby wyłudzić te pieniądze, ale jednocześnie orzeka, że nie musisz ich oddawać. I jeszcze wszyscy się jarają: „hurra, ten wstrętny ZUS przegrał z bezbronną, słabą niewiastą!” Sorry, ale ona okradła mnie, nie jakiś tam urząd. I was też.