Węgry przycięły marże sieci handlowych. No i teraz się zacznie
Rok po wprowadzeniu ograniczenia marż ceny żywności na Węgrzech spadły, podczas gdy w Polsce pozostały stabilne. Czyli sukces? Niekoniecznie, bo po zniesieniu tych sztucznych ograniczeń mogą gwałtownie wzrosnąć.
Węgierski rząd rok temu postanowił odgórnie ograniczyć marże handlowe sieci handlowych. Jakie są tego efekty dziś? Z raportu banku Credit Agricole wynika, że decyzja ta mocno wpłynęła na ceny żywności i doprowadziła do wyraźnych różnic między sytuacją na Węgrzech a w Polsce, gdzie rynek rozwijał się w innych warunkach.
Ingerencja państwa
Najważniejszym czynnikiem tej rozbieżności jest ingerencja państwa w proces ustalania cen. W marcu zeszłego roku władze Węgier wprowadziły limit marż detalicznych na poziomie 10 proc. dla podstawowych produktów spożywczych. Analitycy Credit Agricole piszą, że regulacja ta sztucznie obniżyła ceny i doprowadziła do spadku ich dynamiki, wpływając na codzienne wydatki konsumentów.
Efektem tej polityki jest deflacja w kategorii żywności, która w lutym roku wyniosła minus 3,2 proc. rok do roku. Eksperci zwracają uwagę, że jest to wynik mocno odbiegający od trendów obserwowanych w całej Europie Środkowo-Wschodniej. Oznacza to, że ceny podstawowych artykułów na Węgrzech spadały, podczas gdy w innych krajach utrzymywały się na stabilnym poziomie.
W Polsce sytuacja wyglądała zupełnie inaczej. Działania osłonowe miały charakter przejściowy i polegały głównie na obniżeniu stawek VAT na żywność w latach 2022-2024. Analitycy wskazują, że obecnie rynek funkcjonuje w większym stopniu w oparciu o naturalne mechanizmy popytu i podaży.
Więcej o żywności przeczytasz w Bizblog:
Działania polityków to jednak nie wszystko, bo dużą rolę odegrały też warunki pogodowe. Analitycy Credit Agricole przypominają, że w zeszłym roku Polska odnotowała korzystną aurę, sprzyjającą produkcji rolnej. W tym samym czasie Węgry zmagały się z suszą, która ograniczyła podaż żywności. Szczególnie widoczne było to w przypadku owoców, których ceny okazały się bardziej wrażliwe na lokalne warunki klimatyczne.
Jak limity marż wpływają na ceny?
W raporcie czytamy, że dane za luty potwierdzają te tendencje. W Polsce ceny żywności pozostają stabilne i nie wykazują anomalii, natomiast na Węgrzech następuje spadek cen. Analitycy wyjaśniają, że głównym czynnikiem różnic są limity marż detalicznych, podczas gdy w Polsce większe znaczenie mają warunki rynkowe oraz sprzyjająca sytuacja w rolnictwie.
Eksperci Credit Agricole zwracają jednak uwagę, że obecna sytuacja może ulec zmianie. Ich zdaniem wygaszenie programu ograniczania marż na Węgrzech będzie miało charakter silnie proinflacyjny. Oznacza to, że w przyszłości konsumenci mogą ponownie odczuć wzrost cen żywności i większą presję na domowe budżety.
