Koniec złotej ery polskiego rolnictwa? Eksperci nie mają dobrych wieści
Kończy się model, na którym przez lata opierał się sukces polskiego eksportu żywności. Analitycy banku Credit Agricole wskazują, że cały czas rosną koszty pracy i energii, drożeją też surowce, przez co polska żywność traci przewagę niskiej ceny.
Analitycy banku Credit Agricole w swojej najnowszej analizie rynkowej ostrzegają, że dotychczasowy model sukcesu polskiego eksportu żywności zaczyna się wyczerpywać. Przez lata jego siłą był bardzo dobry stosunek jakości do ceny. Produkty rolne z Polski były wysokiej jakości, a jednocześnie wyraźnie tańsze od wielu zachodnich odpowiedników.
Polskie rolnictwo traci przewagę
Paradoks polega na tym, że na papierze na razie wszystko wygląda świetnie i sektor rolno-spożywczy wciąż osiąga bardzo dobre wyniki. W zeszłym roku polski eksport żywności przyniósł rekordową nadwyżkę handlową w wysokości niemal 20 mld euro, czyli ok. 2,2 proc. polskiego PKB. Oznacza to, że sprzedaż żywności za granicę pozostaje jednym z ważniejszych filarów gospodarki.
Jakie ciemne chmury wiszą nad polskim rolnictwem? Analitycy CA wskazują, że chodzi głównie o rosnące koszty pracy. W rolnictwie i przemyśle spożywczym wiele stanowisk to prace stosunkowo proste, gdzie wynagrodzenia często są zbliżone do płacy minimalnej. Tymczasem polska płaca minimalna, liczona w euro i skorygowana o różnice w cenach, należy już do najwyższych w Unii Europejskiej.
Uważamy, że czas prostych przewag w polskim eksporcie artykułów rolno-spożywczych opartych na konkurencyjnej cenie kończy się – wskazują eksperci Credit Agricole..
Więcej o żywności przeczytasz w Bizblog:
W praktyce oznacza to, że Polska szybciej traci atut taniej siły roboczej, który przez lata pomagał nam zdobywać zagraniczne rynki. Koszty produkcji rosną, a ceny produktów przestają być tak konkurencyjne jak kiedyś. Eksperci wskazują, że przedsiębiorstwa z branży rolno-spożywczej muszą coraz uważniej liczyć wydatki i szukać nowych sposobów poprawy efektywności.
Drugim ważnym problemem są koszty energii. W Polsce hurtowe ceny prądu są wyższe niż w wielu krajach będących naszymi konkurentami, na przykład w Hiszpanii, Francji czy Niemczech. Wynika to m.in. z dużego udziału paliw kopalnych w produkcji energii oraz kosztów systemu handlu emisjami. Dla branży spożywczej, która działa przy stosunkowo niskich marżach, jest to poważne obciążenie.
Cięcie kosztów nie pomoże
Eksperci wskazują, że udział kosztów energii w przychodach zakładów przetwórczych wyraźnie wzrósł. W zależności od branży podwyżki sięgają od ok. 38 proc. do nawet 120 proc. Choć część firm inwestuje w panele fotowoltaiczne czy biogazownie, nie zawsze wystarcza to, by w pełni ograniczyć skutki rosnących rachunków za prąd.
Gospodarstwa rolne oraz firmy przetwórcze mogą próbować ratować swoją pozycję poprzez dalszą optymalizację kosztów, w dużym stopniu możliwą głównie poprzez zwiększenie skali działalności. Choć jest to kierunek na ogół pożądany, w długim okresie działania te i tak będą niewystarczające. Potencjał strategii opartych na dalszej poprawie efektywności kosztowej i dalszym konkurowaniu ceną wyczerpie się w horyzoncie najbliższej dekady – czytamy w analizie Credit Agricole.
Zmienia się też sytuacja na rynku surowców rolnych. W analizie czytamy, że ceny skupu mleka i żywca wołowego w Polsce zrównały się już ze średnią w Unii Europejskiej. Oznacza to, że przetwórcy coraz rzadziej mogą korzystać z tańszych krajowych surowców. Wyraźniejsza przewaga cenowa utrzymuje się jeszcze w produkcji drobiu, choć i tam stopniowo maleje.
Nic dziwnego, że polskich rolników mocno stresuje coraz silniejsza konkurencja z zagranicy. Chodzi przede wszystkim o producentów z Ukrainy oraz krajów grupy Mercosur w Ameryce Południowej. Dysponują oni ogromnym potencjałem produkcyjnym, dlatego w przyszłości mogą coraz mocniej konkurować z polską żywnością w segmencie produktów o dobrym stosunku jakości do ceny.
