Środowisko

Dziura finansowa w programie Czyste Powietrze nie jest dobrym sygnałem. Ale wcale nie jest tak, że przez to węglowe kopciuchy zostaną z nami na dłużej, a smog będzie nam towarzyszył przez okrągły rok. Przecież w 2024 r. zaczynają wchodzić w życie kolejne zapisy wojewódzkich uchwał antysmogowych, które wprowadzają zakaz dla najgorszych kotłów. W niektórych regionach Polski nawet już obowiązują. Pytaniem otwartym pozostaje, kto będzie to weryfikował i na ile skutecznie.

Rząd Donalda Tuska dostał lekkiej zadyszki po tym, jak Urszula Zielińska, wiceminister klimatu i środowiska stwierdziła, że Polska wezwie UE do przyjęcia planu redukcji 90 proc. emisji gazów cieplarnianych do 2040 r. Po tych słowach zrobił się nie lada szum, a przedstawiciele koalicji rządzącej tłumaczyli na lewo i prawo, że to nie jest stanowisko rządu, tylko prywatne zdanie wiceminister. Ale teraz okazuje się, że takie plany ma Komisja Europejska, która przedstawi je na początku lutego.

Zdarza się, że w piecach wciąż lądują odpady, stare meble, płyty wiórowe, miał węglowy, drewno czy biomasa. Ale choć z badań ankietowych Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że śmieciami pali 4 proc. polskich gospodarstw domowych, to widać pewną poprawę. I to pomimo kryzysu energetycznego.

W Polsce powstała pierwsza mapa trendów i mikrorendów dotyczących utrzymywania czystości w domach. Marka cleangang wraz z Moniką Borycką, założycielką TrendRadar, pokazują jak trendy społeczne i nowości technologiczne wpływają na zmiany naszych zwyczajów dotyczących sprzątania. Zero waste, decluttering, smart waste management, a nawet sprzątanie jako medytacja i zabawa – to tylko niektóre trendy omówione w raporcie: Przyszłość sprzątania.

Od lat naukowcy z całego świata donoszą, że plastik jest już dosłownie wszędzie. Nawet kiedy plastikowe torebki herbaty są zanurzone w filiżance niemal wrzącej wody, uwalnia się ok. 11,6 mld mikroplastików i 3,1 mld mniejszych nanoplastycznych cząstek. A w butelkowanej wodzie tego plastiku jest znacznie więcej, niż przypuszczaliśmy. Ostatnie doniesienia naukowców nie pozostawiają wątpliwości.

Od lat Polską rządzi pewna prawidłowość: im jest zimniej, tym częściej w ruch idą węglowe kopciuchy, do których bywa, że oprócz czarnego złota trafia to co akurat jest pod ręką. W efekcie, jak tylko u nas słupki rtęci spadają kilka kresek poniżej zera, to rośnie w siłę smog, a normy jakości powietrza znowu przekraczane są w tysiącach procent. Wystarczy zerknąć na mapę europejskich emisji, żeby przestać się dziwić temu jednak cyklicznemu zjawisku.

Już od jakiegoś czasu Ministerstwo Klimatu i Środowiska informowało, że z początkiem roku na stacjach paliw pojawi się nowy rodzaj benzyny. Według informacji paliwo zawiera do 10 proc. biokomponentów, to o 5 proc. więcej niż poprzednik E5. A co to oznacza dla tankujących do tej pory tradycyjną 95? Użytkownicy starszych samochodów najprawdopodobniej będą musieli zrezygnować z Pb95 na rzecz nieco droższej Pb98. To kolejny krok naszego kraju w stronę odnawialnych surowców i zielonej energii. Czujemy jednak, że to nie koniec.

Jedzenie soi jest „niemęskie”, jedzą ją tylko „członkowie sekty”, a „prawdziwy mężczyzna” je czerwone mięso - wiadomo, inaczej nigdy nie wypracuje mięśni jak Supermen - tak mięsne lobby próbuje wpływać na konsumentów w sieci. Nie tylko w Polsce. Ale to właśnie Polacy bezmyślnie mu ulegają, jak owieczki prowadzone na rzeź. A raczej świnki - bo wieprzowinę jemy najczęściej, choć nasz kraj jest drobiarskim potentatem.

W Polsce przy okazji wzmożonych dyskusji o strefach czystego transportu w największych miastach (na razie najbliżej takim rozwiązaniom są Kraków i Warszawa) padają argumenty, że emisje pochodzące z komunikacji nie mają żadnego wpływu na ludzkie zdrowie. Badania i analizy pokazują jednak coś dokładnie odwrotnego. Dlatego Bruksela nie zwalnia tempa i chce jak najszybciej wziąć się za zanieczyszczenia pochodzące z transportu ciężkiego. Eksperci uważają, że to nie będzie łatwe, ale jak najbardziej do zrobienia.

Europejskie miasta odchodzą od wprowadzania stref, do których nie mogą wjechać najstarsze i najbardziej trujące auta - grzmią przeciwnicy stref, chcąc podważyć sens wprowadzania ograniczeń. Ale prawda jest taka, że w ciągu trzech lat liczba ekologicznych stref nie spadła, lecz wzrosła i to o 40 proc. A miasta mają apetyt na więcej.

Szybka moda ma swoją ciemną stronę: ogromne obciążenia dla środowiska i duże emisje CO2. Dlatego odzieżowe marki dwoją się i troją, żeby reperować swój wizerunek. Zara, należąca do odzieżowego giganta Inditeksu, w 14 krajach wprowadza platformę, która pozwoli klientom sprzedać lub kupić ubrania z drugiej ręki. A te, w których zepsuł się zamek lub odpadł guzik, wyśle do naprawy.

Punkty z ładowarkami coraz częściej pojawiają się w parkach handlowych przy większych osiedlach lub w mniejszych miejscowościach. Firma Powerdot uruchomiła 50 punktów ładowania aut elektrycznych w parkach handlowych zlokalizowanych w różnych częściach Polski, a do końca przyszłego roku planuje tę liczbę podwoić. Powerdot otrzymał również wsparcie od dużych graczy: Falcon Investment Management, Grupa Napollo, Redkom Development i MS Retail.

Coraz bardziej duszący i zabijający smog jest jednym z ważniejszych wyzwań dla nowego rządu, który ma być zaprzysiężony w przyszłym tygodniu. Bo im zimniejsza aura w Polsce, tym bardziej dają o sobie znać kotły węglowe, które smrodzą niemiłosiernie. Efekt? Przed chwilą Kraków razem z Delhi w Indiach i Lahore w Pakistanie był najbardziej zanieczyszczonym miastem na świecie. Jednak w całym kraju normy dla pyłów zawieszonych przekraczane są o tysiące procent.

Chińska rada stanu wypowiedziała wojnę smogowi i zamierza w kilka lat wyraźnie poprawić jakość powietrza. W tym celu opublikowany został specjalny plan. Dotyczy nie tylko mniejszego zużycia węgla, ale również szybszego rozwoju odnawianych źródeł energii, jeszcze większej promocji samochodów elektrycznych oraz zwiększenia transportu towarowego koleją i wodą.

Byłem już na różnych sesjach miasta. Z transparentami i krzykami też. Dlatego obrady w Warszawie poświęcone Strefie Czystego Transportu (SCT) specjalnie mnie nie zdziwiły. Przecież zawsze jakieś przepisy prawa mają swoich zwolenników i przeciwników. Ale potem przeczytałem o ojcu dziecka z autyzmem i ręce mi opadły.

Największe śnieżyce w Polsce od co najmniej 2006 r. obudziły najwaleczniejszych przeciwników zmian klimatu. którzy znowu zaczęli przekonywać, że skoro w listopadzie w Polsce pada śnieg, to nic takiego złego się nie dzieje, do znudzenia myląc klimat z pogodą. Tymczasem Berkeley Earth, amerykańska organizacja non-profit zajmująca się nauką i analizą danych środowiskowych, przygotowała scenariusz globalnego ocieplenia dla każdego kraju do 2100 r. I wychodzi na to, że w najlepszym razie na koniec tego stulecia w Polsce temperatura będzie już o 3 st. C wyższa od tej z czasów rewolucji przemysłowej.

Fundacja Instrat postanowiła wziąć na celownik przemysł energetyczny i węglowy i to ile zużywa rocznie wody. I tak powstał raport „Mętne wody. Monitoring sytuacji i danych o zużyciu wody przez przemysł węglowy”. Okazuje się, że bezsprzeczny prym w tym względzie mają elektrownie węglowe. Eksperci rekomendują działania w kierunku faktycznej ochrony ekosystemów wodnych.

Warszawa będzie mogła odetchnąć czystszym powietrzem. Po wielogodzinnej i pełnej emocji dyskusji miejscy radni przyjęli Strefę Czystego Transportu. Zwolennicy skutecznej walki ze smogiem nie będą jednak do końca zadowoleni, bo radni wrócili do mniejszej strefy, obejmującej ścisłe centrum Warszawy. A dla mieszkańców wprowadzili czteroletni okres przejściowy.

W stolicy Polski można uratować co roku niemal tysiąc istnień ludzkich, o ile Warszawa weźmie się wreszcie za emisje pochodzące z transportu - wynika z analizy magazynu medycznego The Lancet. Rozwiązaniem, które ma w tym pomóc, jest Strefa Czystego Transportu (SCT). Dobrze, że naukowcy nie sprawdzili w ten sposób innych polskich miast, bo pewnie mocno byśmy się zdziwili. Smog w całej Polsce cały czas ma się bardzo dobrze. Podobnie zresztą jak globalne emisje, które ponownie osiągnęły rekord.

Niby czasu jest całkiem sporo, bo system kaucyjny w Polsce ma wystartować za niecałe 13 miesięcy, z początkiem 2025 r. I chociaż producenci opakowań, jak i przyszli operatorzy systemu, uczą się powoli reakcji konsumentów, to i tak wszystko może pójść na marne. A to dlatego, że zdaniem ekspertów założona przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wysokość kaucji jest po prostu za mała. I wychodzi na to, że możliwe, że trzeba będzie zaproponować więcej pieniędzy, żeby nam się chciało wyjść z domu i oddać jakieś butelki. Inaczej cały ten system kaucyjny nie będzie miał najmniejszego sensu.