Inflacja

Od początku 2020 roku do połowy bieżącego ceny żywności w Polsce poszły w górę średnio aż o niemal 40 proc. Choć daleko nam pod tym względem do Węgier, to i tak znaleźliśmy się w gronie unijnych państw z najszybciej drożejącą żywnością. Co poszło u nas nie tak i czy można było zapobiec tej drożyźnie?

Inflacja, którą dla Polski wyliczył Eurostat, już w lipcu spadła poniżej 10 proc. Ale czy mamy powody do zadowolenia? Pod względem wzrostu cen nasz kraj wciąż bryluje w Unii Europejskiej.

Polacy nie mogąc zasnąć w nocy, już nie liczą owiec, ale kalkulują finanse budżetu domowego. I bynajmniej nie jest to metoda na zaśnięcie. Eksperci alarmują, że jest to koszmar, który w dodatku kosztuje gospodarkę krocie.

Narodowy Bank Polski wylicza co miesiąc cztery różne wskaźniki inflacji bazowej między innymi po to, żeby wiedzieć, co zrobić ze stopami procentowymi. W sierpniu doszło do sytuacji, w której inflacja bazowa okazała się niższa niż ta wyliczana przez GUS. Nie spadła jednak poniżej 10 proc. Okazuje się, że wcale nie musi przeszkadzać RPP w kolejnej obniżce stóp na początku października.

Dokładnie rok temu we wrześniu 2022 r. prezes NBP Adam Glapiński przekonywał, że co najmniej 3/4 inflacji przychodzi z zewnątrz, z szoków energetycznych, powodowanych rekordowymi podwyżkami cen energii, ciepła i gazu. Teraz inflacja ma już na tyle wyhamowywać, że zdecydowano się na szokującą obniżkę stóp procentowych. Tylko, że dane GUS za sierpień 2023 r. dotyczące cen towarów i usług jednoznacznie wskazują, że lokomotywą drożyzny cały czas jest właśnie energia.

Polacy są coraz bardziej świadomi obecnej sytuacji gospodarczej, która nie jest w stanie zapewnić im stabilności. Kryzys i inflacja daje wszystkim w kość, ale ci, co mają oszczędności, inwestują najczęściej w nieruchomości. Z danych Narodowego Banku Polskiego wynika, że w 2022 r. 70 proc. mieszkań kupiono inwestycyjnie. Zaś CBRE podaje, że znacznie mniej inwestujemy w obiekty komercyjne jak w innych krajach regionu, choć są fundusze takie jak REIT umożliwiające inwestycje w nieruchomości komercyjne osobom indywidualnym.

Ceny w Polsce w sierpniu poszły w górę o 10,1 proc. w stosunku do tego samego miesiąca w zeszłym roku. Taki ostateczny odczyt inflacji podał w piątek Główny Urząd Statystyczny. Potwierdził się wstępny odczyt inflacji z ostatniego dnia sierpnia, ale tym razem GUS przedstawił szczegółowe dane na temat zmian cen towarów i usług. Dobra informacja jest taka, że ceny towarów minimalnie, ale jednak spadły w stosunku do lipca.

PiS-owi polityka prorodzinna wyszła dokładnie w połowie: pomógł rodzinom wielodzietnym, owszem, ale tylko tym bogatym, bo biedne na polityce rządu straciły. Może to ma nawet sens: niech rozmnażają się tylko bogaci, to będziemy szczęśliwszym krajem.

Wskaźnik Przyszłej Inflacji (WPI), prognozujący z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem kierunek zmian, po raz pierwszy od 15 miesięcy wzrósł we wrześniu o 0,9 punktu – poinformowało Biuro Inwestycji i Cykli Ekonomicznych (BIEC). Od kwietnia spadki wskaźnika były coraz wolniejsze, co już wówczas świadczyło o wyczerpywaniu się czynników działających w kierunku dezinflacji – wskazują autorzy badania.

W ubiegłą środę Rada Polityki Pieniężnej obniżyła stopy procentowe. Większość ekonomistów (94 proc.), którzy wzięli udział w ankiecie „Obserwatora Finansowego”, uważało, że będzie to 25 punktów bazowych, z kolei na obniżkę o 50 punktów wskazało 3 proc. Dlatego też decyzja o obniżeniu stóp o 75 punktów bazowych była sporym zaskoczeniem dla rynku. Prof. Konrad Raczkowski, komentując decyzję Rady, uznał, że „dziś jest to merytorycznie uzasadnione. (…) Trzeba porzucić hasłowe i konwencjonalne myślenie, że wyższe stopy procentowe zmniejszają inflację”.

Z roku na rok widać powtarzający się trend wśród osób planujących urlop, czyli wybieranie opcji wyszukiwania wyjazdu gdziekolwiek, który musi spełniać przede wszystkim parametry finansowe i być przyjaznym dla naszego portfela. A skąd najchętniej lataliśmy? Najchętniej wybierane lotniska, to Chopina w Warszawie, Jana Pawła II w Krakowie oraz Modlin. Jeśli chodzi o najpopularniejsze kierunki, to w tym roku północ i południe Europy skradły serca Polaków. Ale bez święcącej tryumfy przed pandemią Chorwacji.

Tak przynajmniej twierdzą analitycy Pekao. Co to w praktyce oznacza? Że RPP zacznie ciąć stopy. Tylko że optymizm, który wiadrami wleje się z początkiem jesieni w serca kredytobiorców, może równie szybko zniknąć na początku przyszłego roku.

Kilka ostatnich dni upłynęło obserwatorom gospodarki, ekonomistom, a także zapewne wielu zwykłym miłośnikom polityki na oczekiwaniu na decyzję Rady Polityki Pieniężnej. Ma ona obniżyć stopy procentowe wkrótce po tym, jak inflacja spadnie poniżej 10 proc. a, jak się okazało parę dni temu, w sierpniu spadła ona do 10,1 proc. czyli tak właściwie warunek ten został już prawie spełniony. A na pewno zostanie spełniony za miesiąc – wtedy już tylko ze względu na statystyczny efekt bazy będziemy mieć inflację bliżej 9 niż 10 proc. Zresztą ekonomiści z Pekao SA twierdzą, że to będzie nawet mniej niż 9 proc. Dlatego też pojawiają się już głosy o tym, że po co czekać kolejny miesiąc. Można uznać, że 10,1 to takie nowe 9,9 i przystąpić do cięcia już teraz, czyli na posiedzeniu, które zakończy się w środę, 6 września.

Wysokie ceny żywności przycisnęły Polaków do ściany. Wielu z nich nie może pozwolić sobie na wkładanie produktów żywnościowych do koszyka bez oglądania się na cenę. Dziś dla wielu jedynym ratunkiem są promocje i rabaty. I to właśnie one decydują, co ląduje ostatecznie przy kasie.

A przynajmniej o obniżkach już teraz – we wrześniu. I w październiku. I w ogóle te marzenia o niższych stopach odłóżcie do przyszłego roku - mówi Ministerstwo Finansów. I to mimo że członkowie RPP i większość ekonomistów otwarcie mówi, że jesienią dojdzie do co najmniej jednej obniżki.

Od początku lipca na świecie znowu rosną ceny ropy, więc i paliwa powinny drożeć. I drożały - w Czechach, na Węgrzech, ale nie w Polsce. I nie, nie stoi i za tym silny złoty, który by zniwelował wzrost cen ropy wyrażonych w dolarze. Kolejny cud na Orlenie? Cuda się nie zdarzają, prędzej Daniel Obajtek postanowił nie dopuścić do tego, żeby marzenie o spadku inflacji do wartości jednocyfrowych prysło.

Główny Urząd Statystyczny podał wstępne dane o inflacji, pełne dane poznamy za dwa tygodnie. Wzrost cen znów wyraźnie wyhamował z 10,8 proc. w lipcu do 10,1 proc. w sierpniu, ale w przeciwieństwie do kilku ostatnich miesięcy tym razem spadek CPI był wolniejszy niż oczekiwali ekonomiści. No i wbrew niektórym optymistom nie doczekaliśmy się jednocyfrowych wartości. Czy to zniechęci Radę Polityki Pieniężnej, by po wielu miesiącach oczekiwań w przyszłym tygodniu obniżyć stopy? Ekonomiści nie widzą w tym żadnej przeszkody.

Francuscy kontrolerzy ruchu lotniczego i funkcjonariuszy nadzoru ruchu mają już powyżej uszu milczenia przełożonych na temat coraz większych rozbieżności między ich pensjami a inflacją. I ostrzegają, że albo wreszcie ktoś im klepnie podwyżki, albo zorganizują strajk, w możliwe najbardziej bolesnym terminie. Zbliżający się Puchar Świata w Rugby, który ma być rozegrany na francuskich stadionach, wydaję się dla nich idealną datą.

A to wszystko dzięki inflacji. Bo TSUE co prawda powiedział, że bankom nie należy się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, ale nie mówił nic o waloryzacji kapitału, choćby o wskaźnik inflacji. I taka jest teraz strategia banków, a pierwsze sądy przyznają im rację.

Za oknem upał a lody są drogie jak nigdy dotąd. Nie oznacza to jednak, że producenci zyskują więcej, bo jak wynika z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz Biura Informacji Kredytowej, w I połowie tego roku producenci lodów zwiększyli zaległości wobec kontrahentów i banków do niemal 5,3 mln zł. A jaka jest tego przyczyna? Przedsiębiorcy wskazują na wzrost kosztów prowadzenia działalności i winią konsumentów, którzy w czasach wysokiej inflacji mniej wydają na słodycze i lody.