kryzys energetyczny

Na stacjach paliw promocja goni promocję, a ceny gazu i węgla wróciły do poziomów z początku 2022 r. Wydawać mogłoby się, że najgorsze za nami i kryzys energetyczny w końcu nam odpuści. Ale dr Fatih Birol, dyrektor wykonawczy Międzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE), jest odmiennego zdania. Przekonuje, że tej zimy możemy ponownie być przyparci do muru.

Chociaż rządowa kłótnia o zaktualizowaną Politykę Energetyczną Polski do 2040 r. (PEP2040) pozwoliła na pojawienie się wątpliwości, co do czasowego harmonogramu dla polskiego atomu, wedle którego budowa pierwszego reaktora ma ruszyć za trzy lata, to Anna Moskwa, szefowa Ministerstwa Klimatu i Środowiska, wszystkich uspokaja. Przekonuje, że plany dotyczące pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej nie są w żadnej mierze opóźnione. Wręcz odwrotnie. Domykamy rozmowy finansowe z Amerykanami i decyzja środowiskowa też jest coraz bliżej.

Najpierw cena gazu zaczęła bardzo wyraźnie nurkować i wracać do poziomów sprzed wywołanej przez Rosję wojny. Teraz to samo dzieje się z węglem. To są ceny znane z 2021 r. Niestety, nie dotyczą Polski. U nas spółki węglowe chcą żerować na kryzysie energetycznym jak na dłużej. Dlatego na przykład cena węgla dla energetyki zawodowej jeszcze nigdy nie była tak wysoka. Na szczęście drgnęło coś na aukcjach i w składach opału, obudziły się też spółki węglowe. Tylko, czy już teraz kupować nieco tańszy opał, czy może lepiej czekać na większe obniżki, które równie dobrze mogą nigdy nie nadejść?

Widzieliście, co się stało z ceną gazu? Spadła do poziomów widzianych ostatni raz w lipcu 2021 r., czyli na krótko przed tym, jak Gazprom zaczął manipulować z dostawami surowca do Europy. Zdaniem niektórych analityków Europie uda się w 100 proc. wypełnić swoje magazyny, nawet jak dostawy z Rosji będą całkowicie wstrzymane. Ale inni przestrzegają przed zbyt dużym optymizmem. Bo energetyczne nastroje bardzo szybko może popsuć np. gorsza aura albo też chińskie ożywienie gospodarcze.

Niemcy szykują się na najgorsze. Tamtejsze Ministerstwo Gospodarki, alarmuje, że energochłonne gałęzi przemysłu stoją w obliczu „egzystencjalnego zagrożenia”. i proponuje wprowadzenie nadzwyczajnych rozwiązań. Jednak proponowane rozwiązania prawne wywołują spory sprzeciw niektórych członków niemieckiego rządu.

Koalicja obywatelska Beyond Fossil Fuels, jako rozszerzenie kampanii Europe Beyond Coal, postanowiła odpowiedzieć sobie na pytanie: co się stało z energetyką węglową w czasie kryzysu zimowego w Europie? W przygotowanej odpowiedzi analizuje sytuację w siedmiu krajach UE, w tym w Polsce. Wnioski są co najmniej zaskakujące. Bo do tej pory mogło się wydawać, że głównie przez zbyt drogi gaz jesteśmy świadkami gremialnego powrotu do węgla. Ta analiza pokazuje, że to bujda na resorach.

Dopiero nakręcany przez Moskwę kryzys energetyczny uzmysłowił Europie Zachodniej skalę uzależnienia od rosyjskich paliw kopalnych. Okazuje się, że są dwie metody leczenia tej choroby. Jedna, to dalszy rozwój czystych, zielonych źródeł. Drugą zaś jest zastąpienie gazu ziemnego jego skroploną wersją LNG. Poruszenie inwestycyjne w tym kierunku jest na tyle duże, że analitycy całkiem na serio przewidują, że za kilka lat nasz region może cierpieć na nadpodaż LNG.

To wcale nie jest tak, że Europa wypełniła szybciej swoje magazyny gazu i w ten sposób raz na zawsze obroniła się przed szantażem energetycznym Rosji. Bardzo możliwe, że przed startem kolejnego sezonu grzewczego, już za kilka miesięcy, będziemy świadkami podobnych zawirowań. Cena gazu też może zacząć na nowo puchnąć bez opamiętania. Bo w zeszłym roku Bruksela mogła dowolnie łatać dziurę po surowcu z Rosji. Teraz będzie musiała przepychać się łokciami przede wszystkim z Chinami.

Dla niektórych polityków koalicji liczy się tylko węgiel. Przekonują, że z wiatraków na lądzie nic dobrego nie wynika, bo to bardzo niepewne źródło energii, podobnie jak słońce. Teraz języczkiem u wagi stała się zaktualizowana przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska PEP2040. Chociaż dokument nie ujrzał jeszcze światła dziennego, to już wiadomo, że zawiera kilka rewolucyjnych zmian. 

Wzrost gospodarczy miał nastąpić zaraz po kryzysie energetycznym. Na razie nie pozwala na to za bardzo ciągle silna presja inflacyjna. Lepiej za to ma być w drugiej połowie roku. Chociaż wtedy we znaki znowu może mocno dać się kryzys energetyczny. Już raz Europa wyszła z niego obronną ręką, ale to wcale nie znaczy, że tak samo będzie za ponad pół roku, kiedy nastanie kolejna zima. Na przykład polskie magazyny gazu są teraz w mniejszym stopniu wypełnione niż jeszcze rok temu.

Brytyjski Carbon Brief policzył, że w 2022 r. sprzedaż pomp ciepła w Europie pierwszy raz w historii osiągnęła 3 mln urządzeń. Wszystko przez zbyt drogi gaz, który zaczął zyskiwać na wartości po manipulacjach z dostawami realizowanymi przez Gazprom. Optymiście wierzą, że ten trend utrzyma się nie tylko w 2023 r., ale też w następnych latach. Nie brakuje jednak też takich, którzy uważają, że już na aż tak duży wzrost sprzedaży pomp ciepła nie możemy liczyć. Bo też kryzys energetyczny wyraźnie zwalnia.

Myślicie, że inflacja zwolniła i wasz portfel nie będzie narażony na kolejne ciosy? To usiądzie i zapnijcie dobrze pasy. A potem zerknijcie na to, co się dzieje w ostatnich tygodniach z cenami warzyw. Na razie bezapelacyjnie królem wszystkich podwyżek jest papryka czerwona, która potrafi być nawet osiem razy droższa niż rok temu. Ale to dopiero rozgrzewka. Na swój skok cenowy czekać ma jeszcze cebula, ogórek zielony i pomidor.

Prawie 660 mld euro wydały łącznie kraje Unii Europejskiej na różne formy ochrony obywateli przed szalonym wzrostem cen energii. Absolutnymi rekordzistami są Niemcy, którzy wpompowali w te programy aż 265 mld euro. A Polska? Choć rząd robił dużo szumu wokół tarcz energetycznych, nasz kraj wypadł pod tym względem bardzo blado na tle innych krajów UE.

Chociaż za chwilę tydzień minie od wejścia w życie embarga na rosyjskie produkty naftowe, to na polskich stacjach panuje spokój. Analitycy rynku paliw przewidują, że tak samo powinno być w kolejnym tygodniu. Ceny paliw powinny pozostać na obecnym poziomie, a może nawet lekko spaść.

Wszystko sprzysięgło się przeciwko Władimirowi Putinowi. Zima wcale nie skuła mrozem Europy, a Bruksela wcześniej też zadbała o stosowne wypełnienie swoich magazynów gazu. Do tego wszystkiego spadło też zużycie energetyczne i jesteśmy również świadkami rekordowych dostaw surowca ze Stanów Zjednoczonych. A za miesiąc z kawałkiem zacznie obowiązywać limit cen gazu. W efekcie wykresy giełdowe nagle nam przypomniały jak to było przed rosyjską agresją na Ukrainę.

Wysokie ceny za media, paliwo i żywność zmusiły wielu Polaków, aby po pracy szli do drugiej pracy. Jedna pensja to obecnie nie wystarczające źródło dochodu na pokrycie kosztów utrzymania i życia. W dodatku wielkimi krokami zbliżają się święta, a to oznacza, że pieniądze z portfela będą znikać w jeszcze szybszym tempie. Gdzie szukać dodatkowej gotówki, aby wspomóc rodzinny budżet?

To jedna z tych najmniej fajnych pamiątek po pandemii. Nauki zdalnej nie lubił nikt: ani uczniowie, ani rodzice i nauczyciele też nie. Resort edukacji nawet potykał się o własne nogi, tylko żeby nie wysyłać uczniów znowu do domu. Ale niestety, mamy złe wieści dla ministra Czarnka. Lekcje prowadzone w domach właśnie wracają do łask. Tyle tylko, że tym razem uczniów i studentów ze szkół nie wygania żaden wirus. Winne temu są bardzo wysokie rachunki za energię.

Chociaż rząd jedną ręką, z okazji Barbórki, głaszcze górników, to drugą coraz bardziej zachęca ludzi do odchodzenia do węgla. Stąd zapowiedź dodatkowej kasy w jednym z najlepiej ocenianych rządów programów. Dzięki temu więcej osób ma się decydować na zakup paneli fotowoltaicznych i magazynów energii. Z kolei ci z pompą ciepłą w domu mogą już składać wniosek o przyznanie im dodatku energetycznego. Ale Międzynarodowa Agencja Energetyczna zaleca, żeby ta pomoc była wyższa. Bo pompy ciepła mają nam pomóc pożegnać kryzys energetyczny.

Energia elektryczna w Polsce w ostatni dzień listopada była tania jak mało gdzie w Unii Europejskiej. Choć elektrownie wiatrowe i solarne miały wyjątkowo niekorzystne warunki do pracy, a niemal cała produkcja prądu szła ze spalania węgla, Polska była prawdziwą zieloną wyspą pod względem kosztów wytworzonej energii.

To wcale nie jest tak, że jesteśmy skazani na wysokie rachunki za prąd. Sposobów na ich obniżenie jest co najmniej kilka. Od najprostszych, które sprowadzają się do uszczelnienia drzwi i okien, przez częstsze korzystanie z prysznica zamiast kąpieli w wannie, po bardziej skomplikowane, wspierane przez najnowsze technologie. Jak korzystać z tych ostatnich, podpowiada Łukasz Nitak, Business Development Director z DXC Technology.