Energetyka

Ponad jedna na pięć osób jest zagrożona ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Mowa o Unii Europejskiej, a więc problem dotyczy milionów jej mieszkańców. Niemal 8 proc. Europejczyków nie stać, by ogrzać dom lub mieszkanie. A jak sytuacja wygląda w Polsce?

Coraz głośniejsze dywagacje na temat obowiązkowego oszczędzania energii w UE, solidnie wypełnione unijne magazyny gazu, a także inne elementy polityki energetycznej Brukseli wpływają coraz wyraźniej na cenę surowca. Gaz najpierw spadł do najniższego poziomu od miesiąca, a potem lekko urósł. Do powrotu do poziomów cenowych sprzed wywołanej przez Rosję wojny jeszcze bardzo daleka droga. Moskwa dalej traktuje dostawy gazu jako broń w walce z Zachodem.

Liczyliście na taki zjazd cen? Eksperci przekonują, że nie musimy żegnać zniżek na stacjach paliw. W przedostatnim tygodniu września dalej możemy liczyć na niższe ceny benzyny (Pb98 i Pb95), oleju napędowego i autogazu. Już teraz benzyna w ciągu raptem ostatnich trzech miesięcy staniała o jakieś nawet 1,5 zł na litrze.

Pamiętacie, jak premier Mateusz Morawiecki parę miesięcy temu oskarżał Norwegię o żerowaniu na wywołanej przez Rosję wojnie? Bo handlują drogim gazem i ropą? Teraz okazuje się, że rząd w Oslo przekonuje, że nadzwyczajne zwyżki cenowe tych surowców wcale nie leżą w interesie Norwegii. Ta chce znaleźć najskuteczniejszą receptę na obecny kryzys energetyczny i gotowa jest do negocjacji z Unią Europejską. W międzyczasie cena gazu znowu zaczęła lekko dygotać w górę.

Pompa ciepła może się okazać jedną z najgorszych inwestycji, na jakie wpadli Polacy w tym roku. Miało być inaczej, bo rząd zachęcał do ich instalowania, obiecując dopłaty, a ekolodzy zachwalali, że pompy są eko i nie trują środowiska. Na koniec ich właściciele mogą jednak zostać z długami i wielkim finansowym kacem.

Huta Katowice: z końcem września ma być wygaszony jeden z dwóch wielkich, hutniczych pieców w Polsce. Hutnicy boją się, że to oznacza początek kłopotów dla nich. Dlatego chcą gwarancji na piśmie, że piec będzie wygaszony tylko na chwilę, a przy okazji nikt z pracowników nie dostanie wypowiedzenia. Jak słyszymy od związkowców: rozmowy trwają, a pracodawca ma też przedstawić swoje racje. Jak to się skończy - powinno być jasne w połowie przyszłego tygodnia.

Rosja bardzo by chciała sprzedawać swój gaz zamiast UE to Chinom. Tylko że to obecnie wyjątkowo trudne zadanie. Z jednej strony nie ma odpowiedniej infrastruktury i ona też nie powstanie raptem w kilka miesięcy. Z drugiej - cały czas w Państwie Środka jest skomplikowana sytuacja epidemiologiczna. W dodatku chińska gospodarka jest na ostrym zakręcie nie tylko przez koronawirusa. Coraz bardziej o sobie dają znać długoterminowe zjawiska demograficzne. A przecież kłopoty Pekinu za chwilę mogą przelać się na cały świat.

Rząd chce więcej węgla. Sprowadza go z Indonezji i Kolumbii i stawia na zwiększenie rodzimego wydobycia. Państwowe spółki postawiono na baczność, bo przed zimą liczy się każda tona. Atu Lubelski Węgiel Bogdanka wbrew narzuconej narracji kolejny raz z rzędu ścina produkcyjne plany. Dla Ministerstwa Aktywów Państwowych taka zuchwałość jest nie do przyjęcia, resort zamierza zmienić prezesa Bogdanki.

Węgiel nie tanieje, przeciwnie. Już nawet państwowy sklep PGG podniósł dwukrotnie ceny, przez co ekogroszek zdrożał w ciągu miesiąca o 50 proc. Tymczasem co trzeci Polak pamięta, co radził rząd zaledwie z czerwcu: nie kupujcie teraz węgla, nie warto, lepiej poczekać, bo spółki Skarbu Państwa już działają i będzie taniej. Nie jest, ale 30 proc. badanych przez IBRiS na zlecenie Bizblog.pl uważa, że warto poczekać, bo rząd sprawi, że na rynku pojawi się więcej węgla, a jak jego dostępność się poprawi, ceny spadną.

JPMorgan w swoich europejskich hubach w Londynie i Frankfurcie przeprowadził już symulację przerw w dostawach energii. To scenariusz, na który coraz poważniej przygotowuje się cała Europa. Polska też, nawet jeżeli rząd milczy w tej sprawie jak zaklęty. Jednak wygadał się Tomasz Rogala, prezes Polskiej Grupy Górniczej, który mówi wprost: przerwy w dostawach zbliżają się do nas bardzo szybko.

Sprzedaż węgla cały czas nie wygląda tak dobrze, jak to sobie wymyślił rząd, dlatego premier Mateusz Morawiecki zapowiada kolejną interwencję na rynku opału. Czy nie byłoby prościej, gdyby Polska podążyła ścieżką wytaczaną właśnie przez Czechów? Praga zamierza zamrozić ceny energii na przyszły rok i nie bawi się w żadne półśrodki.

Już co najmniej 4 mld zł z okładem może brakować w budżecie dodatku węglowego. Rząd policzył, że na ten cel musi wydatkować 11,5 mld zł. Przepisy okazały się dziurawe jak durszlak, przez co zaczęły mnożyć się i piece węglowe, i same gospodarstwa domowe. Okazało się, że beneficjentów tego programu jest znacznie więcej, niż ktokolwiek to wcześniej mógł przypuszczać.

Jesteśmy coraz bliżej wyboru wykonawcy lub wykonawców pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej. Zgodnie z zapowiedziami i wcześniejszą umową Amerykanie przedstawili swoją ofertę. Podobno w grze cały czas pozostają też Francuzi i Koreańczycy. Ostateczną decyzję polskiego rządu powinniśmy poznać najpóźniej w październiku. Cały czas możliwy jest scenariusz, w którym wybór padnie na więcej niż jednego wykonawcę.

Co tydzień pod biurem poselskim premiera Mateusza Morawieckiego, które mieści się w Katowicach, przy ul. Warszawskiej 23, gromadzić będzie się tłum ludzi. To efekt zapoczątkowanej w tym tygodniu akcji związkowców z Sierpnia 80, którzy obiecują organizować taką kolejkę co tydzień. 

Patrząc na ceny gazu, wydaje się, że polityka energetyczna UE przynosi w ostatnim czasie oczekiwane skutki. Dlatego analitycy są zgodni: coraz bardziej wydaje się możliwy scenariusz, w którym Bruksela – nie patrząc na sprzeciw poszczególnych krajów członkowskich – będzie chciała przymusić do obowiązkowego oszczędzania energii. Czy to ten czas, kiedy europejska solidarność zacznie się kruszyć, ku radości Putina?

Ukraińcy nie uratują Polaków zimą. Dobrze wizerunkowo rozegrane porozumienie premiera Morawieckiego z prezydentem Zełenski, dzięki któremu dostaniemy 100 tys. ton węgla we wrześniu, to wydmuszka, bo wystarczy na jeden dzień. Węgiel przypływający z drugiego końca świata zamienia się z grubych brył w miał, przez co staje się częściowo bezużyteczny. Co więc robić? Zwiększać wydobycie, PGG nawet ostro ostatnio podnosi Polakom ceny, tłumacząc, że musi zarobić więcej, żeby inwestować w to większe wydobycie, żebyśmy wszyscy byli bezpieczni. Ale to jak modlenie się, że może jakimś cudem wielbłąd przeciśnie się przez ucho igielne.

Bruksela robi, co może, żeby ograniczyć emisję CO2 i metanu. W lotnictwie nafta lotnicza ma zostać zastąpiona zielonymi alternatywami. Ale okazuje się, że w jednym, konkretnym przypadku mocno na tym ucierpieć mogą zwierzęta domowe. Alarm podnosi też przemysł chemiczny, który wskazuje, że przez to może być później kłopot z produkcją leków, farb i detergentów.

Mam coraz poważniejszą, węglową schizofrenię. Raz rząd mówi mi, żebym się nie martwił, bo opału na zimę na bank mi nie zabraknie. Opozycja panikuje i gra politycznie, wiadomo. Potem usłyszałem, że węgiel płynie do nas z Indonezji i Kolumbii i będzie można nim grzać do woli zimą. I jak już byłem prawie pewien, że kryzys energetyczny nie będzie Polsce aż tak straszny, usłyszałem, jak premier Mateusz Morawiecki z dumą mówił, że od Ukrainy (nękanej wojną od ponad 200 dni) dostaniemy 100 tys. ton węgla. I teraz nie wiem: śmiać się czy płakać?

Rząd przyspiesza rozmowy dotyczące budowy pierwszej elektrowni jądrowej, bo upatruje w niej szansę wyjścia z pułapki energetycznej, jakiej się znaleźliśmy po wybuchu wojny w Ukrainie. Do niedawna wydawało się, że faworytami w wyścigu do budowy pierwszej polskie atomówki są Amerykanie. Teraz okazuje się, że nic nie jest przesądzone i wszyscy trzej wykonawcy mogą uczestniczyć w budowie pierwszych polskich komercyjnych reaktorów. Na dodatek nie musi być ich sześć, jak dotąd informowano, ale więcej.

Nareszcie! Ale nie bójcie się, nie chodzi o to, że jak wykorzystasz roczny limit już w listopadzie, to w grudniu nie będziesz mieć w domu ani światła ani nie włączysz pralki, a masło i mięso z lodówki będzie musiało wylądować na balkonie. Przyznana pula energii po prostu miałaby być tańsza, a jak ją wykorzystasz, zapłacisz drożej… O wiele drożej. Kibicuję, żeby ten plan wypalił.