Energetyka

Na rozpoczynającym się dzisiaj posiedzeniu Sejmu najprawdopodobniej zdecydują się dalsze losy zasady 10H, która od 2016 r. wyjątkowo skutecznie blokuje rozwój energetyki wiatrowej na lądzie. Niestety zdaniem ekspertów nowelizacja to fikcja i bubel prawny. Przez wydłużenie odległości turbin od budynków mieszkalnych do 700 metrów do kosza trafi większość planów farm wiatrowych. Fot. Albrecht Fietz from Pixabay.

Weszło w życie embargo na produkty naftowe z Rosji. Ale obyło się bez nerwowej reakcji na rynkach. Ropa Brent kosztuje bardzo podobnie jak miesiąc temu, na początku stycznia, czyli ok. 80 dol. za baryłkę. Dokładnie tak samo jest z ropą WTI, która kosztuje teraz jakieś 73-74 dol.

Bardzo możliwe, że już za chwilę będziemy mogli ogłosić nowelizację zasady 10H, która od 2016 r. skutecznie hamuje rozwój lądowej energetyki wiatrowej. Zająć ma się tym Sejm na swoim kolejnym posiedzeniu, które zaczyna się już 7 lutego. I chociaż obecny projekt modyfikacji dotychczasowych przepisów pozostawia według ekspertów wiele do życzenia, to i tak będzie zdecydowanie lepiej niż do tej pory. Zwłaszcza, że polskie wiatraki mają kolejny rekord za sobą.

Pamiętacie jeszcze awanturę z Czechami o kopalnię Turów? Nasi południowi sąsiedzi skarżyli się, że polska kopalnia wypłukuje im wody gruntowe. Warszawa z początku te pretensje zbywała, ale potem - pod dodatkowa presją Trybunału Sprawiedliwości UE - zgodziła się na zapłatę odszkodowania naszym sąsiadom i obiecała szereg działań, które miały uchronić Czechów przed działalnością kopalni Turów. Właśnie mija rok od podpisania porozumienia w tej sprawie. I co? Zupełnie nic.

Gdy porzucimy węgiel, będzie nie tylko taniej, ale też lżej dla środowiska i zdrowiej. Do takich wniosków dochodzą autorzy najnowszego raportu Health and Environment Alliance (HEAL) zatytułowanego „Szkodliwy węgiel. Jak rezygnacja ze spalania węgla poprawi stan zdrowia publicznego w Polsce?” Zgodnie z tym opracowaniem – jeżeli do końca tej dekady przestaniemy produkować energię z węgla, to uratujemy tysiące ludzi i przy okazji nawet miliony miejsc pracy.

Czy firma energetyczna może się włamać do twojego mieszkania, jeśli nie płacisz rachunków? Może, co właśnie pokazuje przykład firmy British Gas w Wielkiej Brytanii. Okazuje się, że wynajęci przez nią windykatorzy włamywali się do osób w trudnej sytuacji życiowej, żeby podmienić im liczniki na takie, które wymagają opłaty za gaz czy prąd z góry. Nie masz pieniędzy, media same ci się odetną. Jesteście w szoku? 

Polska jak już kocha, to na zabój. Tak właśnie teraz jest z energetyką jądrową, która za kilka lat ma nas najpierw uratować od gazu, a potem od węgla. Politycy nawet w telewizji śniadaniowej przekonują, że już bardziej w zgodzie ze środowiskiem nie można być. Bo atom klimatowi żadnej szkody nie robi. Ale chyba za każdym razem przy takich słowach po kryjomu trochę krzyżują palce u dłoni, bo wiedzą, że to tylko połowa prawdy. Wystarczy zerknąć w kierunku Francji, żeby się o tym przekonać.

Do tej pory świadectwa energetyczne interesowały wyłącznie właścicieli budynków, które wybudowano po 2009 r. Za chwilę się to zmieni, bo nowelizacja ustawy o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza od 28 kwietnia 2023 r. taki obowiązek również na wszystkich pozostałych. Trzeba będzie wydać w tym celu kilkaset złotych. Ci, którzy postanowią jednak na tym zaoszczędzić, muszą liczyć się z grzywną karną.

Pamiętacie jeszcze palenie opon, rzucanie petard, blokowanie ulicy i oblewanie krwią wizerunków najważniejszych polityków? Tak wyglądały protesty górników w Katowicach i Warszawie jakieś siedem-osiem lat temu. I chociaż wydaje się, że obecnie jesteśmy w zupełnie innej rzeczywistości gospodarczej, to za kilka tygodni możemy przeżywać znowu to samo, albo i jeszcze gorzej. Górnicy są wściekli, mają żal do rządu i grożą protestami, jakich nikt nie widział od 2015 r. Powód? Przed unijną dyrektywą metanową, która zbliża się do nas wielkimi krokami, ostrzegają od lat. I twierdzą, że jeżeli Polska nic z tym nie zrobi, to nasze górnictwo trzeba będzie zwijać już za parę lat.

Wyobrażacie sobie, że za jakiś czas nie będziecie mogli grzać w domu ani gazem, ani olejem i węglem też nie? Bo tak nakazuje prawo? Na tak odważny krok zdecydował się rząd Austrii uzgadniając zapisy stosownej ustawy o odnawialnych źródłach ciepła. Ale Wiedeń też nie zamierza zbyt długo czekać na swoją rewolucję energetyczną. Stąd pierwsze zmiany mają nastać już w 2023 r.

Najnowszy raport klimatyczny think-tanku Ember mówi jasno: paliwa kopalne są w odwrocie, energetyka jądrowa również, a głównym źródłem energii w Europie pierwszy raz w historii jest wiatr i słońce. Powodów takiej sytuacji jest kilka. To nie tylko nakręcany przez Rosję kryzys energetyczny, ale na przykład też największa od 500 lat susza, jaka nawiedziła Stary Kontynent.

Cena ropy przestała wspinać się w górę. Styczeń kończymy wyraźnymi spadkami, które oddają kilkutygodniowe zyski. Bo kraje OPEC+ prawdopodobnie nie zdecydują się na zwiększenie produkcji, a z kolei amerykańska Rezerwa Federalna ma nieco przyciąć dotychczasowy wzrost stóp procentowych. To wcale jednak nie znaczy, że polscy kierowcy już mogą zacierać ręce z radości. U nas ceny raczej nie drgną, a jeżeli nawet, to raczej w górę.

W obecnym kryzysie energetycznym liczy się przede wszystkim cena surowców, głownie tych kopalnych: gazu, ropy i węgla. No i interesuje nas jeszcze ich dostępność. Resztę odstawiliśmy trochę na boczny tor. Tak stało się m.in. z cenami emisji CO2. Szukając najtańszego węgla na polskich składach nikt nie przejmował się emisją dwutlenku węgla. Ale to za chwilę może się zmienić.

Rachunki za ciepło zajmują na naszych listach wydatków wysokie miejsce, zwłaszcza w tym roku. Czy z dodatkiem węglowym zwykły kocioł się opłaca czy jednak lepiej zacisnąć trochę bardziej pasa i zdecydować się na pompę ciepła? Z pomocą na odpowiedź na tego typu pytania pospieszył Polski Alarm Smogowy, który przygotował prosty kalkulator. Ten wyliczy koszty ogrzewania domu jednorodzinnego.

Naprawdę mamy sporo szczęścia, że do kryzysu energetycznego nie dołączyła też mroźna zima. Zamiast tego mamy jeden z najcieplejszych pierwszych miesięcy roku w historii pomiarów. Nie potrzebujemy więc aż tyle węgla do ogrzania mieszkań i domów. A mniejszy popyt ma swoje konkretne konsekwencje. W pierwszej kolejności spada cena węgla. Na tyle, że sklep PGG, po miesiącach królowania, już nie jest najtańszym miejscem na zakup czarnego złota.

Kiedy już wydawało się, że większość rządowa w Sejmie więcej nie będzie kombinować z zasadą 10H, bo liczą się w pierwszej kolejności pieniądze z Krajowego Planu Odbudowy, które mają dać Zjednoczonej Prawicy kolejne zwycięstwo w tegorocznych wyborach ,na ostatniej prostej przyjęto do rządowego projektu autopoprawkę. Zdaniem ekspertów w ten sposób zrobiono dwa kroki w tył i znowu lądowa energetyka wiatrowa w Polsce jest na krótkiej smyczy. Za parę lat będziemy tego bardzo żałować.

Ograniczenie zużycia energii zaledwie o 10 proc. to 200 zł więcej w kieszeni. A jak wymienicie oświetlenie na LED, oszczędzić można nawet 65 proc. Do tego termostaty przy grzejnikach, a jak kogoś stać na smart home, zaoszczędzi 30 proc., czyli do 600 zł rocznie. Tylko gorzej robi się latem - badania z Japonii po katastrofie Fukushimie pokazują, że oszczędzanie energii może prowadzić do wzrostu śmiertelności.

Kryzys energetyczny pokazał dwa modele postępowania w Europie. Jeden opierał się głównie na gazie z Rosji, a potem na węglu, drugi na energetyce jądrowej, której stał się eksporterem netto energii elektrycznej do reszty Europy. Pierwszy był przez lata wizytówką Niemiec, a drugi strategią Francji. Paryż wcześniej coś przebąkiwał o szybszym zamykaniu atomówek. Ale teraz zmienił zdanie i chce budować nowe.

To już przesądzone. Po latach czekania, zwodzenia i przekładania terminów wielkimi krokami zbliżamy się do nowelizacji ustawy wiatrakowej i tym samym modyfikacji zasady 10H, która bardzo skutecznie przez lata blokowała rozwój lądowej energetyki wiatrowej w Polsce. Ale to wcale nie znaczy, że wszyscy, jak jeden mąż, zmienili zdanie na ten temat w Zjednoczonej Prawicy i teraz już kochają turbiny miłością do grobowej deski. To nic innego jak pragmatyzm partyjny. Usunięcie z polskiego prawa zasady 10H wszak stanowi jeden z kamieni milowych, od realizacji których Bruksela uzależnia wypłatę pieniędzy Polsce w ramach Krajowego Planu Odbudowy.

Północna Izba Gospodarcza w Szczecinie skontaktowała się z kilkudziesięcioma przedsiębiorcami z regionu, żeby sprawdzić ich nastroje. Powiedzieć, że są kiepskie, to nic nie powiedzieć. Trudno się dziwić i żądać pozytywnego nastawienia, po tym jak większość z nich otrzymało nowe rachunki za energię i ciepło powiększone o nawet kilkaset procent. Sprawa jest na tyle poważna, że właściciele firm mówią wprost, że zawieszenie cen energii to jedynie przełożenie w czasie egzekucji w ich przypadku.