gminy

Ministerstwo Klimatu i Środowiska parę razy przedłużało nabór gmin chętnych do organizowania na swoim terenie składowiska na odpady radioaktywne w związku ze zbliżającą się wielkimi krokami budową pierwszą w Polsce elektrowni jądrowej. Teraz te kompetencje należą już do Ministerstwa Przemysłu, które nie ma zamiaru bawić si�� w jakieś konkursy.

W Sejmie, przy okazji głosowania nad mrożeniem ceny energii w przyszłym roku, na tę jedną chwilę zapanowała rzadko spotykana tutaj zgoda. Tylko trzy glosy były przeciw temu rozwiązaniu. Można więc z dużą dozą prawdopodobieństwa założyć, co zrobi zarówno Senat, jak i potem prezydent Andrzej Duda.

Pierwszy raz pytałem Ministerstwo Klimatu i Środowiska o wybór lokalizacji dla nowego składowiska odpadów radioaktywnych, w związku ze zbliżającą się coraz większymi krokami budową pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej, w pierwszej połowie 2023 r. Potem nabór chętnych gmin ze względu na brak chętnych, parę razy przekładano. Ale jak zapytałem teraz, czy zgłosili się jacyś samorządowcy, usłyszałem, że resort klimatu już się tym nie zajmuje.

Związek Miast Polskich oczekuje, że jesienne zapomoga od rządu nie będzie niższa niż 10 mld zł. Takie też są deklaracje Ministerstwa Finansów. Ale koalicjanci, czyli Polska 2050 pod rękę z PSL, już się burzą i twierdzą, że w ten sposób jak zwykle zyskają największe miasta, a o tych najmniejszych z kolei nikt nie pamięta. Sami samorządowcy nie zamierzają czekać na rozwój wypadków z założonymi rękami i planują dla mieszkańców podwyżki.

Plan ogólny wkrótce zastąpi studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Wprowadzona jeszcze przez poprzedni rząd ustawa nie tylko mocno uprościła nomenklaturę, ale także oznacza prawdziwą rewolucję w planowaniu przestrzennym. Gminy już wywieszają pisma w sprawie konsultacji społecznych dotyczących tworzonych planów ogólnych i zainteresować się nimi powinni wszyscy właściciele działek.

25 lipca 2024 roku Minister Finansów wydał oficjalne obwieszczenie w sprawie maksymalnych stawek podatków i opłat lokalnych na rok 2025. 1 sierpnia dokument ukazał się w Monitorze Polskim. W ten sposób dowiedzieliśmy się, jaki podatek od nieruchomości zapłacimy w przyszłym roku.

Rząd wkrótce zajmie się ustawą, która ma sprawić, żebyście przestali kupować w końcu wodę w butelkach, jak zobaczycie, o ile jest droższa od kranówki. Powinniście też przestać urządzać wielkie kąpiele, bo faktura was zawstydzi, pokazując, ile wody zużywacie w porównaniu z sąsiadami. Statystycznymi oczywiście.

Chyba tylko na palcach jednej dłoni można policzyć tych, którzy ciągle wierzą, że budowa pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej ruszy zgodnie z planem, czyli w 2026 r. Okazuje się, że kłopot jest nawet z wyborem gminy, gdzie w przyszłości będą trafiać odpady promieniotwórcze. Ze względu na brak chętnych rząd już raz ten nabór przedłużał. Właśnie dowiedzieliśmy się, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska chce swoje poszukiwania wydłużyć przynajmniej do końca roku.

Chociaż nie brakuje takich, którzy widzą wydobywanie węgla w Polsce jeszcze przez ćwierć wieku i dłużej, to od pewnego czasu, ciut poza głównym nurtem i świateł jupiterów, rozgrywa się inna potyczka. Stawką w niej jest dalszy los terenów pogórniczych. Swoje pomysły na ich zagospodarowanie ma Spółka Restrukturyzacji Kopalń (SRK). Samorządowcom średnio się podobają.

Oczywiście nie wszystkich, ale tych „społecznych”, które mają służyć poprawie dostępności mieszkaniowej Polaków bez wpychania ich w kredyty na 30 lat.

Ostateczna lokalizacja dla pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej jest już klepnięta i nie ma od tego odwrotu. Ale w to, że budowa ruszy zgodnie z pierwotnymi planami w 2026 r. i zakończy się w 2033 r., mało kto wierzy. Umiarkowani optymiści mówią o co najmniej dwuletnim opóźnieniu, co w przypadku cały czas potykającej się o własne nogi polskiej dekarbonizacji, źle nam wszystkim wróży, najbardziej naszym rachunkom za prąd. I jest jeszcze jeden kłopot: trzeba znaleźć samorządy, które zgodzą się na składowanie odpadów atomowych. Na razie nie ma chętnych.

Przy okazji planowanej dekarbonizacji i rewolucji w polskim miksie energetycznym, warto pod lupę wziąć te gminy, w których znaczna część dochodów pochodzi bezpośrednio z przemysłu węglowego. Jak na ich finanse wpłynie nasza transformacja energetyczna? Taką analizę przygotowała Fundacja Instrat, ostatnio dyskutowano nad nią w trakcie Regionalnego Forum Energetycznego Województwa Śląskiego.

W niektórych miastach listonosze pakują torby, bo decyzje o wysokości podatku od nieruchomości na 2024 r. zostały już podjęte. A w tym roku może zaboleć, bo maksymalna podwyżka to 15 proc. - trzykrotnie więcej niż w 2022 r. Winna jest inflacja.

Opłatę klimatyczną pobiera się od turystów, którzy odwiedzają miejscowości uzdrowiskowe bądź o korzystnych walorach klimatycznych, przebywając w nich dłużej niż dobę. Jest to podatek, który ma charakter rekompensaty dla gminy, zasilając jej budżet.

Nieprzypadkowo w siemianowickim Parku Tradycji, który powstał na terenie dawnej kopalni Michał, Polska Zielona Sieć zorganizowała śniadanie prasowe i debatę na temat przyszłości terenów progórniczych i transformacji energetycznej. Ale przełomu żadnego się nie doczekaliśmy. Samorządowcy bardzo chcą zagospodarowywać poprzemysłowe obszary, ale potrzebują do tego pieniędzy. Mowa jest nawet o stworzeniu w tym celu specjalnego programu NFOŚiGW. Rząd wskazuje za to na Fundusz Sprawiedliwej Transformacji (FST).

Ciągle nie wiadomo, czy jeszcze w tej kadencji parlamentarnej rozporządzenie dotyczące rozszerzenia kompetencji strażników gminnych w celu zbierania danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) ujrzy światło dzienne. Wszystko zależy od tego, czy Minister Sprawiedliwości zdąży złożyć swój podpis. Ale po tym, jak Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB) przekazał już wszystkim gminom stosowne terminale, już nic nie stoi na przeszkodzie do przeprowadzenia kontroli w domach i mieszkaniach.

Osoby będąca właścicielami nieruchomości zobowiązane są opłacać podatek, którego wymiar określa wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta. Jeśli podatnik nie zgadza się z otrzymaną decyzją, ma prawo wnieść od niej odwołanie.

Wojkowice to miała miasto w województwie śląskim, ponad 40 razy mniejsze od Warszawy, z budżetem opiewającym na 100 mln zł. Mieszka tu jakieś 9000 ludzi. Tomasz Szczerba, burmistrz Wojkowic, wymyślił sobie parę lat temu, że wyzwoli się spod energetycznego monopolu Tauronu i stworzy miasto pasywne. Ambitne plany dotyczą budowy farmy fotowoltaicznej o mocy 20 MW oraz magazynu energii. Problemem są pieniądze. Wojkowice mogłyby czerpać w tym celu zarówno z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, jak i z Krajowego Planu Odbudowy. Niestety przez spór rządu z Brukselą na razie na te pieniądze nie może liczyć.

Wzrost wynagrodzeń, wyższe ceny energii a także droższe paliwa - to koronne argumenty przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych, które w tym roku zaczęły gremialnie wnioskować do Wód Polskich o podniesienie dotychczasowych taryf. Większość jest odrzucana, ale też zaakceptowano ponad 40 proc. tegorocznych wniosków. Efekt? W mniejszych gminach mogą zdarzyć się nawet 30-procentowe podwyżki, w miastach powinno być ciut taniej i nowe taryfy mają być wyższe średnio o ok. 20 proc.

Tereny pogórnicze to łakomy kąsek. Zazwyczaj są bardzo dobrze skomunikowane i mają całą, niezbędną infrastrukturę. Nic więc dziwnego, że spór o to, kto ma kreślić ich los na przyszłość, coraz bardziej nabiera tempa. Rząd bardzo chciałby móc i tutaj ciągnąć za większość sznurków, ale sprzeciwiają się temu samorządowcy. Teraz w sukurs idą im Stowarzyszenie Gmin Górniczych w Polsce (SGGP), które swoje propozycje legislacyjne w tym zakresie przesłało już do Rady Ministrów.