Środowisko

Mówisz smog, myślisz Nowa Ruda. To dolnośląskie miasto jest nowym niechlubnym liderem rankingu smogowego rankingu Polskiego Alarmu Smogowego i wygrywa we wszystkich kategoriach. W tegorocznym rankingu królują małe i średnie miejscowości, a Krakowa, któremu na długo przykleiła się łatka „smoga wawelskiego”, nawet nie ma co w nim szukać. Dzięki wprowadzonemu kilka lat temu zakazowi palenia w piecach stolica Małopolski radykalnie poprawiła swój klimat.

Za chwilę mamy pożegnać słoneczną jesień. Będzie ponuro, ciemno, a przede wszystkim zimniej, co pewnie zaraz poskutkuje długimi kolejkami do punktów wymiany opon. Tym razem zanieczyszczenie powietrza może być rekordowe. Przecież państwowa spółka już handluje węglem brunatnym, a politycy radzą Polakom palić w piecach, tym co mają pod ręką. Smog już za kilka tygodni może być nie do zniesienia. Dobitnie świadczą o tym obecnie prowadzone pomiary, gdzie normy przekroczone o 1000 proc. i więcej stają się po prostu w Polsce standardem.

W Polsce nie dość, że normy jakości powietrza są dalekie od tych proponowanych przez Światową Organizację Zdrowia, to w dodatku teraz nikt nie będzie ich respektował. Rząd wszak dopuszcza paleniem węglem brunatnym i jakieś środowisko nie będzie w tym przeszkadzać. Tymczasem dla Brukseli obecny kryzys energetyczny to pretekst do dalszego zaostrzenia już obowiązujących norm, dzięki czemu walka o czyste powietrza ma być bardziej efektywna. Znowu podążamy z UE w zupełnie odmiennych kierunkach.

Coraz głośnie robi się znowu o kopalni Turów. Najpierw Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wydał decyzję środowiskową, która pozwala fedrować w tej odkrywce nawet do 2044 r. Teraz z kolei głos podnoszą czeskie i niemieckie organizacje pozarządowe, które skarżą się do Komisji Europejskiej na rząd w Pradze, który wziął od Polski wynegocjowane odszkodowanie i już - zdaniem skarżących - nie przejmuje się ani tamtejszym środowiskiem, ani skarżącymi się na ciągły brak wody mieszkańcami.

Przepisy dotyczące systemu kaucyjnego miały być przyjęte najpóźniej w połowie tego roku. Zamiast tego po wakacjach pojawił się kolejny projekt. Eksperci po jego lekturze są zszokowani, bo wychodzi na to, że nikt ich uwag w Ministerstwie Klimatu i Środowiska nie posłuchał. Dziwne, prawda?

Jeśli rząd jakiś projekt ustawy lubi, to gwarantuje mu turbo przyspieszenie przy procedowaniu w Sejmie. Szast-prast i po sprawie. Nie traci czasu na opinie ekspertów i konsultacje społeczne. No chyba że jakieś regulacje rządowi się nie podobają. Wtedy mamy do czynienia z ustawicznym przekonywaniem społeczeństwa, że ciągle są konsultowane i analizowane. Tak było z normami jakości węgla, tak jest też z zasadą 10H i systemem kaucyjnym. Rozmawiamy o tym z Filipem Piotrowskim ze Stowarzyszenia Zero Waste.

Prokurator Generalny nie zgadza się z zeszłorocznym wyrokiem w sprawie Oliwiera Palarza, któremu zasądzono 30 tys. zł za naruszenie jego dóbr osobistych z powodu zanieczyszczenia powietrza w Rybniku. Zdaniem Prokuratora Generalnego to roszczenie jest bezzasadne.

Zanieczyszczenie powietrza w polskich kurortach już w zeszłym roku biło po oczach. Wtedy zaczęto też głośniej nawoływać do rezygnacji z opłaty klimatycznej, która nie ma większego związku z rzeczywistością. Smog w uzdrowiskach w tym sezonie będą rekordowe, przekroczenia norm idą już nie w setki, lecz tysiące procent.

W Polsce walka o zdrowy oddech właśnie zawinęła na kołku. Nie ma i na razie nie będzie nowych norm jakości węgla, nikt też tej zimy nie będzie zbytnio przejmować się kryteriami dotyczącymi kondycji powietrza. Małopolska już przełożyła w czasie swoją uchwałę antysmogową, a kilka innych województw też chce iść tym tropem. A Sejm chce zgody na sprzedaż węgla brunatnego. Tymczasem o ile wcześniejsze dane Europejskiej Agencji Środowiskowa o wpływie brudnego powietrza na nasze zdrowie wprawiały w osłupienie, to najnowsze doniesienia naukowców po prostu przerażają.

Do tej pory świadectwa energetyczne musieli wyrabiać właściciele domów wybudowanych po 2009 r. Teraz będą obowiązywać wszystkich. Nowy obowiązek wejdzie w życie za pół roku, a do nie lekceważenia go mają przekonać Polaków słone kary, wielokrotnie przewyższające opłaty za wydanie dokumentu.

Wyjątkowo chłodny początek jesieni i kłopoty na rynku węgla mają już swoje konsekwencje. To nawet o 4000 proc. i więcej przekroczone normy jakości powietrza. Tak wdychanego brudu jeszcze w tym sezonie nie odnotowano w Warszawie. Ale stolica szykuje się na najgorsze. Miasto przy pomocy firmy Airly Public postawiło na unikalne rozwiązanie. Dzięki temu Warszawa ma największy system monitoringu jakości powietrza w Europie.

Sieć sklepów Żabka otworzyła Żabka Eko Smart - to pierwszy w Polsce sklep łączący ekologię z technologią. Innowacją na skalę światową jest zastosowanie w placówce instalacji perowskitowych. Wkrótce podobne sklepy mają pojawić się jeszcze w trzech innych miastach.

Kaufland realizuje swój zielony plan. Sieć stawia na podwyższanie efektywności energetycznej swoich placówek. Firma zakończyła właśnie wymianę energooszczędnego oświetlenia LED we wszystkich swoich sklepach i planuje zrealizować jeszcze w tym roku finansowym projekt instalacji paneli fotowoltaicznych w kolejnych obiektach. Adama Sadowskiego, eksperta pionu zarządzania nieruchomościami w Kaufland, pytamy o dalsze losy ich strategii zrównoważonego rozwoju.

Katastrofa w Odrze powinna uświadomić rządzącym, że przyroda jest niezwykle delikatną i wrażliwą materią, a wszelkie zaniedbania w tej dziedzinie potrafią potwornie się zemścić. Tymczasem na dnie Bałtyku tyka bomba zegarowa. Zatopione tam składy broni chemicznej wciąż niewiele obchodzą rząd. Zrezygnował nawet z ćwierć miliarda od Unii Europejskiej na specjalistyczny statek do oczyszczania Bałtyku. Bo po co nam taki sprzęt.

Do sezonu grzewczego zostało jeszcze kilka miesięcy, ale już teraz ogrzewanie jest – nomen omen - gorącym tematem. Chcąc zapewnić sobie optymalną temperaturę nie powinniśmy jednak zapominać o ochronie środowiska. AirDron poradzi sobie z tym z powietrza.

Może i całą UE opanował kryzys energetyczny, ale z danych Eurostatu wynika, że w niczym to nie przeszkodziło emisjom gazów cieplarnianych. Okazało się, że w pierwszym kwartet 2022 r. były wyższe od porównywalnych okresów w 2021 i 2020 r. Największym brudasem była pod tym względem Bułgaria. A jak się ma Polska w tym zestawieniu? Wcale nie najgorzej.

Nakręca się spirala zagadek w sprawie przyczyn katastrofy ekologicznej na Odrze. Coraz głośnie mówi się o zrzutach solanki do rzeki, co polskie górnictwo z powodzeniem ćwiczy od kilkudziesięciu lat. Być może to pomogło w pojawieniu się tam alg złotych. Eksperci mają podzielone zdania, co byłoby dla Odry gorsze. A wszystkiemu pilnie przysłuchują się właściciele przyrzecznych biznesów. Ich interesuje tylko jedno: kto im pomoże i kiedy.

Wielka Pacyficzna Plama Śmieci jest już pięciokrotnie większa od Polski. Naukowcy mają jednak sposób na przyspieszenie prac nad jej usunięciem. Udoskonalone urządzenie do oczyszczania wody z plastiku ma niedługo ruszyć pełną parą. W ciągu niespełna 20 lat wyspa odpadków pływająca w pobliżu Kalifornii może stać się praktycznie wspomnieniem.

Greenpeace Polska wziął na celownik zyski spółek paliwowych. I nawet przy najskromniejszych rachunkach wychodzą astronomiczne kwoty. Działacze klimatyczni mają pomysł, jak je spożytkować. Potrzeb Polaków, wartych miliardy złotych, nie brakuje. Trzeba tylko, wzorem też innych krajów europejskich, wprowadzić specjalny podatek od ekstrazysków dla energetycznych i paliwowych spółek.

Globalne marki stosują zwodnicze taktyki zwane greenwashingiem, aby wprowadzać konsumentów w błąd - wynika z raportu fundacji Changing Markets Foundation. W najnowszym raporcie fundacja zarzuca znanym markom, takim, jak m.in. Coca-Cola, Unilever, Ikea, Tesco, Lidl, że „stosują kłamliwe twierdzenia” dotyczące stosowania rzekomo ekologicznych opakowań z tworzyw sztucznych dla swoich produktów.