energetyka jądrowa

Czy Księżyc zamieni się w wielką kosmiczną kopalnię helu-3? Izotop od pewnego czasu rozpala wyobraźnię nie tylko pisarzy i filmowców specjalizujących się w science-fiction. O księżycowe złoża tej odmiany szlachetnego gazu wyścig toczą już globalne mocarstwa. Które pierwsze do nich się dobierze, przed tym kosmos stanie otworem. Fot. NASA. Na zdj. Widok ze statku Orion na Księżyc i Ziemię.

Polska jak już kocha, to na zabój. Tak właśnie teraz jest z energetyką jądrową, która za kilka lat ma nas najpierw uratować od gazu, a potem od węgla. Politycy nawet w telewizji śniadaniowej przekonują, że już bardziej w zgodzie ze środowiskiem nie można być. Bo atom klimatowi żadnej szkody nie robi. Ale chyba za każdym razem przy takich słowach po kryjomu trochę krzyżują palce u dłoni, bo wiedzą, że to tylko połowa prawdy. Wystarczy zerknąć w kierunku Francji, żeby się o tym przekonać.

Być może tylko kilka dni dzieli nas od złożenia przez Stany Zjednoczone oferty polskiemu rządowi, dotyczącej budowy pierwszych w naszym kraju elektrowni jądrowych. Przygotowane przez Amerykanów studium inżynieryjno-projektowe dotyczy budowy trzech reaktorów typu AP1000 w gminie Choczewo, w województwie pomorskim.

Rząd przekonuje Polaków, że w pożegnaniu węgla, którego nam teraz potwornie brakuje, najbardziej pomoże nam energetyka jądrowa. Zgodnie z planem budowa pierwszego reaktora powinna ruszyć już w 2026 r. Ale coraz częściej mówi się, że będziemy musieli poczekać o wiele dłużej. A to nie koniec. Źródłem dodatkowych problemów może być pomysł, by firmę, która nam atomówkę zbuduje, chcemy wybrać w trybie bezprzetargowym. Nie do końca wiadomo, czy jest przygotowany jakiś plan awaryjny, na wypadek gdyby taki sposób wyboru partnera był oprotestowała Bruksela. A wtedy cały polski harmonogram jądrowy będzie można wyrzucić do kosza.

Najpierw do gospodarki zeroemisyjnej miał nam pomóc przejść gaz. Ale po tym, jak Putin zaczął manipulować z dostawami surowca, a potem napadł na Ukrainę i kontynuuje swój energetyczny szantaż - taka opcja już nie wchodzi w grę. Rząd za to coraz częściej stawia na energetykę jądrową, która ma nam pomóc w procesie dekarbonizacji. Polska celuje w modułowe reaktory SMR.

W wyścigu o kontrakt na budowę pierwszej działającej elektrowni jądrowej w Polsce cały czas biorą udział Amerykanie, Francuzi i Koreańczycy, to nie jest żadną tajemnicą, że od początku największe szanse na sukces mają ci pierwsi. I właśnie inwestorzy z USA zrobili w tym kierunku kolejny krok.

Sprawa dużych elektrowni jądrowych w Polsce wydaje się już prawie domknięta. Jeszcze tylko wybór głównego wykonawcy i można zacząć działać. Ale jeżeli chodzi o mniejsze reaktory typu SMR – jeszcze jest sporo do ustalenia. Na odpowiednie ruchy legislacyjne czeka Tauron, który ma w tym zakresie swoje plany.

Po tym, jak Koreańczycy przedstawili ofertę techniczną i cenową na budowę elektrowni jądrowej w Polsce, rząd Mateusza Morawieckiego powinien mieć nie lada dylemat. Bo albo przy okazji naszego atomu fura pieniędzy trafi do samorządowców, albo głównym konsumentem będzie budżet centralny. Oczywiści z punktu widzenia obecnej władzy to żaden dylemat.

Coraz więcej wiadomo w sprawie polskiej elektrowni jądrowej, która ma powstać we wsi Kopalino w gminie Choczewo nad morzem. Spółka Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ) w trakcie spotkania z mieszkańcami pokazała plany budowy drugiej elektrowni atomowej w Polsce, ale pierwszej, która ma zostać ukończona.

Już nic nie stoi na przeszkodzie, żeby wznowić postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla polskiej elektrowni jądrowej, która – co już jest pewne – powstanie na Pomorzu. Wcześniej tak znowelizowano Prawo wodne, że zdaniem opozycji udział społeczeństwa i organizacji pozarządowych w procedurach środowiskowych jest mocno ograniczony.

Rosja mogła przez Nord Stream 2 jeszcze bardziej uzależnić od siebie energetycznie Europę. Ale po tym jak Putin zdecydował się bezpardonowo zaatakować Ukrainę, gospodarcze i energetyczne klocki zdają się układać na nowo. Międzynarodowa Agencja Energii (MAE) ma nawet plan, jak zmniejszyć dominującą w tym względzie pozycję Rosji i ograniczyć jej dostawy gazu.

Już powoli gotowa jest cała układanka. Może z paroletnim opóźnieniem względem pierwotnych planów, ale wszystko wskazuje na to, że pierwszą elektrownię jądrową w Polsce wybudują Amerykanie. Z kolei samorządowcy z pomorskiej gminy Choczewo chwalą się spotkaniem z przedstawicielami Polskich Elektrowni Jądrowych i ustaleniami dotyczącymi inwestycji infrastrukturalnych.

Nie od dzisiaj mówi się, że bez Niemców w Unii Europejskiej niczego nie można przeprowadzić. Trudno się z tym stwierdzeniem nie zgadzać, zwłaszcza w dobie ostatecznego opracowania unijnej taksonomii przez Komisję Europejską. Berlin od początku upierał się na uznanie gazu ziemnego za paliwo zrównoważone i właśnie dopiął swego.

Coraz więcej wskazuje na to, że pierwszą elektrownię jądrową w Polsce wybudują jednak Amerykanie. Po tym, jak Westinghouse EC podpisał memorandum o współpracy z dziesięcioma firmami w naszym kraju, właśnie jesteśmy świadkami kolejnego elementu tej układanki. Wizyta Piotra Naimskiego w Rumunii nie może być przypadkiem.

Nadmorska gmina Choczewo została wybrana jako preferowane miejsce, w którym powstanie pierwsza w Polsce elektrownia jądrowa. Lokalizację nazwaną „Lubiatowo-Kopalino” wskazano na podstawie prowadzonych od 2017 roku bezprecedensowych w skali Polski bardzo szczegółowych badań środowiskowych i lokalizacyjnych. Polskie Elektrownie Jądrowe będą się teraz ubiegać o uzyskanie niezbędnych decyzji administracyjnych.

Pandemia brutalnie poprzerywała łańcuchy dostaw, a koszt kluczowych materiałów bardzo wzrósł. To jednak nie zaszkodziło odnawialnym źródłom energii, a w tym roku znowu padnie rekord zainstalowanych mocy OZE.

Ci sami Amerykanie, którzy w Polsce o budowę elektrowni jądrowej ściagają się z Francuzami i Koreańczykami właśnie podpisali kontrakt z Ukrainą. Nasi wschodni sąsiedzi w sumie chcą do 2040 r. wybudować 14 nowych bloków jądrowych do łącznej mocy zainstalowanej 24 GWe.

Przedstawiciele rządów Polski, Węgier, Czech i Słowacji podpisali wspólną deklarację, w której wprost wskazują, że unijnych celów neutralności klimatycznej do 2050 r. nie da się osiągnąć bez energetyki jądrowej.

Serwis Our World in Data przyjrzał się emisjom CO2 w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Polska w tym zestawieniu jest wysoko, ale o dziwo w Europie prym wiodą ci, którzy ostatnio mają do nas pretensje o to, że nie dbamy o środowisko.

Budowę pierwszych od wielu lat elektrowni atomowych zapowiedział we wtorek w orędziu do narodu francuskiego prezydent Emmanuel Macron. To z jednej strony sposób na spełnienie zobowiązań ochrony klimatu, a z drugiej odpowiedź na obecny kryzys energetyczny. Pół wieku temu Francja postanowiła zostać światową potęgą atomową w reakcji na inny kryzys energetyczny – naftowy z 1973 roku.