Energetyka

Może i całą UE opanował kryzys energetyczny, ale z danych Eurostatu wynika, że w niczym to nie przeszkodziło emisjom gazów cieplarnianych. Okazało się, że w pierwszym kwartet 2022 r. były wyższe od porównywalnych okresów w 2021 i 2020 r. Największym brudasem była pod tym względem Bułgaria. A jak się ma Polska w tym zestawieniu? Wcale nie najgorzej.

Kiedy okazało się, że prognozy górniczych związkowców mogą się sprawdzić i w sezonie grzewczym zabraknie węgla opałowego, minister klimatu i środowiska Anna Moskwa obiecała, że w naszym kraju nikt na deficyt czarnego złota nie będzie musiał się skarżyć. Teraz twierdzi, że już kupiliśmy tyle węgla, ile potrzebujmy i trzeba go tylko rozwieźć po Polsce. Eksperci nie mają jednak pewności, czy ta sztuka się uda na czas.

Pięć lat temu tonę ekogroszku można było kupić za 500 zł. W zeszłym roku już trzeba było solidnie się napocić, żeby znaleźć oferty poniżej 1000 zł. Dzisiaj takich już nie ma (no chyba że zdecydujecie się na łowy w sklepie Tauronu). Na internetowych aukcjach za tonę węgla lub ekogroszku żądają już 5000 zł.

Dopłata do węgla niewiele nam pomoże. To będzie wyjątkowo droga zima, bo ceny węgla i gazu cały czas idą w górę. Minister klimatu i środowiska Anna Moskwa uważa, że pomoc dla ogrzewających domy czymś innym niż węglem będzie mogła ruszyć już we wrześniu. Rynek nic sobie nie robi z tych zapowiedzi. Cena węgla, po jakiej w danym miesiącu był fakturowany z polskich kopalni w sprzedaży do energetyki zawodowej (tzw. loco kopalnia) jeszcze nigdy nie była tak wysoka.

Rosną zwały węgla, ale nie w sklepie internetowym PGG, ale przy elektrowniach i kopalniach. I nie dlatego że elektrownie węgla nie potrzebują, ale dlatego że się boją i oszczędzają na zimę. A przez to, że oszczędzają, produkują mniej prądu i cena energii elektrycznej rośnie. Jakby nie oszczędzały, mogłoby być taniej, ale zimą przeżylibyście skok cenowy. Lepiej więc chyba przyzwyczajać się do drożyny powoli, wtedy może gotowanie będzie mniej bolesne.

We wtorek Polska Grupa Górnicza (PGG) nagle podniosła preferencyjne do tej pory ceny węgla i ekogroszku w sklepie PGG. W środę chwali się rekordową sesją sprzedażową, w której uczestniczyło najwięcej klientów w historii. Cały zapas zszedł na pniu.

Niemcy nie zamierzają z założonymi rękami czekać na sezon grzewczy bez dostaw rosyjskiego gazu. Stąd porozumienie z Norwegami o większej produkcji surowca. Ale to nie wszystko. Berlin całkiem na poważnie bierze pod uwagę wydłużenie żywota skazanych już na wygaszenie elektrownie jądrowych. Cała zimowa strategia zakłada jeszcze m.in. obniżenie temperatury w budynkach publicznych i możliwy powrót do szczelinowania, w celu uzyskania dostępu do gazu łupkowego.

Minister klimatu i środowiska Anna Moskwa poinformowała o podpisaniu rozporządzenia dotyczącego wzoru wniosku dotyczącego dodatku węglowego. Tym samym można już starać się o świadczenie w wysokości 3000 zł. Zła wiadomość jest taka, że cena węgla znowu poszła w górę i dodatek pokryje jeszcze mniejszą część wydatków na opał.

Na wywołanym i podsycanym przez Rosję kryzysie energetycznym tracą prawie wszystkie kraje – łącznie z samą Rosją, która używa surowców jak broni, jednocześnie bezpowrotnie tracąc kluczowy rynek europejski. Wyjątkiem jest Norwegia, która notuje rekordowe, kosmiczne wpływy ze sprzedaży gazu i ropy. Zszokowani zakręceniem kurka przez Moskwę, Niemcy właśnie załatwili sobie takie dostawy z Norwegii, że kraj ten osiągnął limit swoich zdolności produkcyjnych.

Klienci bili drzwiami i oknami do internetowego sklepu PGG tylko z jednego względu: sprzedawany tam opał (węgiel i ekogroszek) był wyraźnie, nawet parę razy tańszy od tego oferowanego na wolnym rynku. Różnica na 5 tonach mogła wynieść nawet 10 tys. zł. Ale to przeszłość, do której nie ma powrotu. Raptem parę dni po podpisaniu przez prezydenta Andrzeja Dudę ustawy o dodatku węglowym – w sklepach PGG, Węglokoksu i Tauronu nastały wyraźnie zwyżki cen.

Dodatek węglowy niczego nie zmieni i cen też nie uspokoi. Nie dość, że opał będzie bardzo drogi, to w dodatku będzie go brakować. Dlatego jest więcej niż pewne, że Polacy, broniąc się przed zimnem, będą wrzucać do pieców co popadnie. W sieci pojawiają się pierwsze ogłoszenia, atrakcyjne cenowo w porównaniu z innymi ofertami. Sprzedający oferują słomę i muł węglowy. O czystym powietrzu tej zimy możemy zatem zapomnieć.

Z cenami energii jest jak ze stopami procentowymi – mają być wysokie, żeby ludzi zabolało i zaczęli w końcu oszczędzać. Jak zaboli wystarczająco, w ciągu 2-3 lat moglibyśmy mniejszych zużycie paliw kopalnych tak, że wcale nie musielibyśmy panicznie biegać po świecie, szukając, jak zastąpić dostawy z Rosji. I zrobilibyśmy milowy krok w transformacji energetycznej. Tylko...

Polski rząd kreuje się na strażnika rosnących rachunków za prąd. Przez to można mieć wrażenie, że tylko rząd nad Wisłą takim wsparciem obejmuje swoich obywateli, a reszta krajów UE ma to w nosie. Ale najnowsze opracowanie think-tanku Bruegel wskazuje, że to tylko subiektywne odczucie, bo prawda jest nieco inna.

Mydlimy sobie czy jakimiś marnymi 3 tys. dopłat do węgla, nie mówiąc Polakom, że skazujemy się właśnie na energetyczną drożyznę na całe lata, podczas kiedy sąsiednie kraje będą miały już tani prąd. To grozi przy okazji zepchnięciem polskiej gospodarki do rowu.

Weszło w życie unijne embargo na zakup, import i transport rosyjskim węglem na terenie UE. Takie same regulacje zaczęły też obowiązywać w Wielkiej Brytanii. Mimo że wszyscy się tego spodziewali, to i tak nie udało się uspokoić giełdowych zawirowań. Wyraźnie rośnie nie tylko cena węgla. Rekordowo drogi jest również gaz.

Fotowoltaiką mocno zakołysało po wprowadzeniu systemu net-billing, ale sytuacja powoli wraca do normy i energia ze słońca znowu cieszy się coraz większą popularnością. Wszystko zależy od tego, jak często aktualizowana jest cena energii. W Wielkiej Brytanii to nawet 15 minut.

Od kilku tygodni rząd stara się robić wymyślne piruety na rynku węgla, ale za każdym razem spada na cztery litery. Ale teraz ma być inaczej i dodatek węglowy rzeczywiście ma zrobić różnicę. Na swoje cierpliwe powinni też czekać opalający swoje gospodarstwa domowe innym źródłem ciepła niż węgiel. Tutaj projekt stosownych regulacji mamy poznać po wakacjach. I raczej nie będzie żadnego opóźnienia, bo teraz rządowa wpadka z pewnością miałaby też swoje konsekwencje polityczne.

Coraz więcej i głośniej mówi się o tym, że zimą pewnie będzie doskwierał brak węgla, ale prawdziwym nieszczęściem będzie niedobór gazu. Kłopoty z importem i odpowiednim poziomem dostaw, realizowanych przez Baltic Pipe, mogą oznaczać dla polskiej gospodarki spore problemy. Greenpeace Polska w swojej najnowszej analizie wskazuje, że z niedoborami gazu możemy mieć do czynienia już w grudniu.

Można próbować zakrzyczeć rzeczywistość i przekonywać, że zimą opału nikomu nie zabraknie. Ale można też brać obecny kryzys energetyczny na poważnie i szukać energetycznych alternatyw, gdzie tylko się da. Nawet kosztem dalszego politycznego losu własnego rządu. Przykładem jest gaz łupkowy, co do którego zdania w gabinecie Olafa Scholza są mocno podzielone. I właśnie w ten sposób Niemcy kolejny raz udowadniają, że opinia jednego z bardziej pragmatycznych narodów świata wcale nie jest na wyrost.

Zakup węgla w Polsce to dzisiaj nie lada wyczyn. Cena na rynku wyraźnie przekracza już 3000 zł za tonę, a do tego wszystkiego dobrego węgla, który można wykorzystać w gospodarstwach domowych - jest jak kot napłakał. Przeszkoda jest jeszcze jedna. To zamieszanie na rynku i zainteresowanie opałem na kilka tygodni przed starem nowego sezonu grzewczego chcą też wykorzystać oszuści, którzy postanowili udawać bijący rekordy popularności sklep internetowy PGG.