kryzys demograficzny

Wraz z dynamicznymi zmianami technologicznymi na świecie zachodzą również istotne zmiany społeczne, które można obserwować, m.in. analizując dane demograficzne. Badacze z lat 90. XX w. przewidywali, że po okresie spadków wskaźników urodzeń nastąpi odbicie, a sytuacja demograficzna powróci do wcześniejszych poziomów. Tak się jednak nie stało. Jak wyglądają zatem dzisiejsze prognozy dla Polski? W jakim stopniu państwo ma realny wpływ na liczbę urodzeń i jak zmienia się podejście do posiadania dzieci? Na te i inne pytania odpowiedzi udzielił dr Paweł Strzelecki, doradca ekonomiczny z Departamentu Statystyki NBP, w rozmowie z „Obserwatorem Finansowym”.

W ostatnich dziesięciu latach liczba obcokrajowców legalnie pracujących w Polsce wzrosła ponad 11-krotnie. Na początku 2014 r. było ich ok. 100 tys., obecnie jest to ponad 1,1 mln osób. Jednak tempo napływu imigrantów osłabło. W 2023 r. przybyło ich 65 tys., niemal trzykrotnie mniej niż w rekordowym 2022 r. (188 tys.) i najmniej od 2014 r. – wynika z najnowszej analizy ekonomistów Credit Agricole. Co to oznacza dla rynku pracy? Będziecie pracować wydajniej, ale za większe pieniądze. No chyba że zastąpi was sztuczna inteligencja.

Niemal 40-milionowy kraj. Takie określenie Polski właściwie straciło już rację bytu, a jest już nieuniknione, że za kilkadziesiąt lat liczba mieszkańców spadnie najpierw poniżej 30, a potem nawet poniżej 20 milionów. Najnowsze dane Eurostatu mówią, że Polska obecnie liczy już tylko 36,6 mln mieszkańców, a według ONZ w 2100 r. będzie nas zaledwie 19,5 mln. Szokujące? Demografowie i tak uważają, że liczba ta może być przeszacowana.

Na koniec marca 2024 r. liczba ludności Polski wynosiła niecałe 37,6 mln i – jak podaje GUS – tym samym zmniejszyła się w porównaniu z analogicznym okresem 2023 r. o 133 tys. osób. Urząd alarmuje, że te niekorzystne trendy obserwowane są od lat. W konsekwencji prognozy pokazują, że pod koniec 2050 r. liczba ludności naszego kraju wyniesie 34,0 mln osób, a w 2060 r. nie przekroczy 31 mln (30,9 mln). Wpływ na ten wynik ma liczba urodzeń i tutaj prognozy też są alarmujące - jeszcze dwa lata temu ONZ przewidywał, że w 2055 r. poziom urodzeń w Polsce wyniesie 272 tys., tymczasem osiągnęliśmy go grubo przed czasem - w 2023 r.

Już od kilku lat słychać, że Polska stoi w obliczu kryzysu demograficznego. Młodych pracowników jest coraz mniej, za to wydłużył się okres aktywności zawodowej osób starszych. To wszystko będzie miało znaczący wpływ na rynek pracy. W związku z tym firmy muszą zacząć opracowywać strategię, uwzględniając różnorodność wiekową pracowników. Przedsiębiorcy wskazują, że wiążą się z tym pewne wyzwania, ale 69 proc. z nich podaje, że już teraz pracują dla nich przynajmniej trzy różne generacje.

Prognozy demograficzne nie pozostawiają złudzeń, podaż pracy w kolejnych latach będzie spadać, ponieważ widać już teraz, że z roku na rok zmniejsza się liczba ofert od pracodawców. Automatyzacja, sztuczna inteligencja, zmiana modelu zatrudnienia też nie podostają bez wpływu na to, co dzieje się na rynku pracy. Personnel Service ryzykuje tezę, że osiągnęliśmy maksymalną liczba miejsc pracy w Polsce. Teraz liczba etatów będzie spadać.

Polska jako kraj liczący prawie 40 mln mieszkańców? Jeszcze kilka lat i takie określenie będzie już mocno na wyrost, a z każdym rokiem będziemy zbliżać się do 30 mln mieszkańców. Kryzys demograficzny Polski trwa od wielu lat, choć dotąd za bardzo nie odczuwaliśmy jego bezpośrednich efektów, ale ten „okres ochronny” właśnie mija. Główny Urząd Statystyczny prognozuje, że w 2060 r. Polska będzie liczyć 30,9 mln mieszkańców, a to będzie mieć poważne konsekwencje gospodarcze.

W Europie rodzi się coraz mniej dzieci. Z danych opublikowanych przez Eurostat wynika, że w 2022 r. w całej Unii Europejskiej było to 3,88 mln dzieci – 800 tys. mniej niż czternaście lat wcześniej. Pikują też współczynniki dzietności i niestety Polska jest jednym z krajów, w których wyniki są najgorsze.

Wielka koreańska spółka działająca na rynku nieruchomości będzie płacić równowartość około 300 tys. zł każdemu pracownikowi, któremu urodzi się dziecko. Firma deklaruje też, że wypłaci becikowe nawet trzy lata wstecz, co będzie ją kosztowało równowartości ponad 21 mln zł. Tak niezwykłe programy pronatalistyczne nie dziwią jednak w kraju o najniższym współczynniku dzietności na świecie. Booyoung...

Chiny nie tylko nie są już najludniejszym państwem świata, bo ten tytuł na dobre oddały już Indiom, ale liczba osób zamieszkujących Państwo Środka kurczy się coraz szybszym tempie. Polityka jednego dziecka zaczyna zbierać swoje żniwo i Pekin będzie musiał dostosować gospodarkę do nowych realiów starzejącego się społeczeństwa. Na razie Chiny próbują walczyć z wewnętrznym kryzysem gospodarczym, którego skutki odczuwamy także w Polsce.

Nie tylko Polska mierzy się z kryzysem demograficznym, ale również inne kraje europejskie. Choć populacja ludzi na ziemi rośnie w błyskawicznym tempie, to jednak w krajach rozwiniętych dzieje się na odwrót. Oto przykłady z całego świata polityki prorodzinnej - i te, które warto powielić, i te, których lepiej nie powtarzać.

Trwający od kilku lat gwałtowny spadek liczby urodzeń w Polsce jeszcze przyspieszył i osiągnął już tempo dwucyfrowe. W ostatnich dwunastu miesiącach urodziło się w naszym kraju tylko 280 tys. dzieci, czyli aż o 11 proc. mniej niż w poprzednim rocznym okresie. Tymczasem liczba zgonów powoli, ale stale rośnie, a to oznacza, że nasze społeczeństwo zaczyna starzeć się w błyskawicznym tempie. To będzie mieć daleko idące skutki nie tylko społeczne, ale także ekonomiczne.

Jeśli nic się nie zmieni, to już pokolenie obecnych 40-latków będzie przymierać głodem na emeryturze. W Polsce od lat przyrost naturalny jest ujemny i choć Rodzina 500+ nieco poprawiła współczynnik dzietności, to znów wróciliśmy do poziomów sprzed wprowadzenia tego programu. Niektóre analizy wskazują nawet, że za 80 lat liczba ludności w Polsce skurczy się do...

Jeśli nie przyzwyczaicie się do rzeszy imigrantów o innym kolorze skóry i religii, przyzwyczajcie się do myśli o wyludnionych osiedlach, biedzie, bo gospodarka będzie się zwijać i dyktacie seniorów, którzy będą układać Polskę.

15 listopada 2022 r. liczba ludzi na świecie przekroczyła 8 mld. Jeszcze w 2010 r. populacja liczyła 7 mld. Jednak eksperci coraz częściej zauważają, że to spadek populacji, a nie jej wzrost będzie głównym wyzwaniem przyszłości.

Prawo aborcyjne, ściganie matek na zasiłku macierzyńskim przez ZUS, a także nieskuteczność programów rządowych takich jak Rodzina 500+ - to najważniejsze przyczyny załamania demograficznego w Polsce. Niestety jako społeczeństwo od lat starzejemy się w zastraszającym tempie i jak się tym na serio nie zajmiemy, to czekają nas nie lada kłopoty. A konkurs na najmniejszą emeryturę w kraju będzie wyjątkowo trudny do rozstrzygnięcia.

Duży spadek urodzeń może w niedługim czasie spowodować załamanie gospodarcze w Europie. Czy Europa pogrąży się w głębokim kryzysie? Przy obecnym wskaźniku można zaryzykować twierdzenie, że jeśli nie nastąpi radykalna zmiana, to czeka nas znaczne obniżenie standardu życia po 65 roku życia.

Zdaniem poważnego ekonomisty banku HSBC – jeśli nic z kryzysem mieszkaniowym nie zrobimy, do końca tego wieku wyginie pół Europy. Oczywiście nie będziemy umierać na zawały, widząc ceny mieszkań, po prostu nie będziemy się rozmnażać. To kolejny tak mocny głos na temat kryzysu mieszkaniowego, który trawi cały zachodni świat, nie tylko Polskę. Co z tym zrobić? Na początek podnieść młodym rodzinom pensje przynajmniej o 20 proc.

Powyższy tytuł to prowokacja, ale tempo wzrostu płac w ostatnich latach w Polsce jest naprawdę imponujące. Gonimy Zachód coraz szybciej i z czysto teoretycznych wyliczeń wynika, że za niemal 40 lat zarabialibyśmy prawie dwukrotnie więcej niż Niemcy i około czterokrotnie więcej niż Francuzi, gdyby udało się utrzymać tempo wzrostu wynagrodzeń z lat 2017-2019. Czy to zasługa PiS-u? Tak sugeruje na Twitterze Rafał Woś, czym wywołał burzę. Tymczasem dane, których użył to nie żadne poważne prognozy, tylko matematyczna gimnastyka.

Obniżenie wieku emerytalnego kilka lat temu było jednym z głównych postulatów PiS. Dziś Andrzej Duda chlubi się tym, że udało się to zrobić. Ale nie za bardzo jest czym. Od 2017 r., kiedy wiek został obniżony, liczba osób, które otrzymują głodowe emerytury wzrosła o 100 tys. W najgorszej sytuacji są kobiety. Eksperci ostrzegali, ale z populizmem trudno wygrać.