Energetyka

Jednym z pierwszych, który zaczął namawiać do embarga na rosyjski węgiel i gaz, był premier Mateusz Morawiecki. Potem z podobny apel wystosowało 25 europejskich stowarzyszeń ekologicznych. Ale to wszystko jest bez znaczenia. Bo kształtujący politykę energetyczną w UE Niemcy nie zamierzają obrażać się na rosyjską energię.

Niby żaden kraj nie ogłosił oficjalnego zakazu importu ropy z Rosji i powszechnie uważa się, że bez ropy Putina Zachód sobie nie poradzi. Ale okazuje się, że świat już przestał ją kupować. 70 proc. rosyjskiego handlu ropą jest zamrożone, a wielcy kupcy na rynku trzymają się z daleka i to mimo, że zdesperowane firmy naftowe oferują bardzo duże obniżki cen. Rosyjska ropa zaczęła śmierdzieć.

Zbanować rosyjski gaz i węgiel jest łatwo werbalnie, ale gorzej z przekuciem tego w działanie. W rzeczywistości to arcytrudne zadanie, zwłaszcza dla gospodarki, która od wschodniej energii uzależniona jest od lat. Premier Mateusz Morawiecki w sprawie uzupełniających dostaw węgla rozmawia już m.in. z Australią. Ale trzeba pamiętać, że nasze ciepłownictwo potrzebuje szczególnego rodzaju surowca, który nie zawsze jest w ofercie.

Wojna w Ukrainie coraz wyraźniej wpływa na światową gospodarkę. Dobrze to widać na rynku ropy. Tutaj dzienne skoki cenowe są tak duże i tak wyraźne, że muszą mieć przełożenie na cenę benzyny na stacjach paliw. I rzeczywiście – mają. Cena za litr przekroczyła już 6 zł, ale narzekanie, że to drogo albo wpadanie w panikę to najgłupsze, co teraz można zrobić, gdy za naszą granicą trwa ludobójcza wojna Putina.

Ukraina, po odłączeniu się od rosyjskiego i białoruskiego systemu energetycznego, do 6 marca ma testować swoją niezależność w tym zakresie. Jednocześnie Kijów prosi Brukselę o podłączenie do unijnej sieci. Jak zapewnia Anna Moskwa, minister klimatu i środowiska, to obecnie dla UE jeden z głównych priorytetów.

Wcześniej można było przypuszczać, że Komisja Europejska będzie kręcić nosem na umowę społeczną z polskimi górnikami, która zezwala zamykać ostatnie kopalnie dopiero w 2049 r. Ale wojna na Ukrainie wszystko zmienia. Priorytetem jest uniezależnić się energetycznie od Rosji. Dlatego może jednak Bruksela zgodzi się na pomoc publiczną dla naszego górnictwa. Rząd to wie i kuje żelazo póki gorące. Coraz bliżej do powołania do życia Narodowej Agencji Bezpieczeństwa Energetycznego (NABE).

Wojna na Ukrainie na nowo układa gospodarcze i surowcowe klocki. I nie chodzi tutaj wyłącznie o większą dywersyfikację dostaw niż do tej pory. Bardzo możliwe, że rosyjska agresja co najmniej spowolni, jak nie zastopuje w ogóle unijny Zielony Ład. W czasach niepokoju do łask wracają najpewniejsze źródła energii, za które jednak odpowiadają paliwa kopalne. Nic więc dziwnego, że ich ceny cały czas zwyżkują.

Co może zaboleć najbardziej Putina i rosyjską gospodarkę? Wcale nie wyrzucenie Rosji z międzybankowego systemu rozliczeń SWIFT ani odebranie Moskwie mistrzostw świata w siatkówce. Tym czymś może być odwrócenie się Chin od rosyjskiego węgla. Ba, to może być cios, który dobije Putina.

Putin się doigrał. Jego oczko w głowie, gazociąg Nord Stream 2, którym chciał jeszcze bardziej uzależnić energetycznie Europę - ma kolejne kłopoty. Po wstrzymaniu certyfikacji rurociągu przez niemiecki rząd, teraz amerykańskie sankcje boleśnie uderzyły w szwajcarską spółkę Nord Stream 2 AG, należącą do Gazpromu, która właśnie bankrutuje.

Władimir Putin ma już coraz mniej opcji na stole. Nawet postraszenie Zachodu atomem nie poskutkowało i zbyt dużego wrażenia na nikim nie zrobiło. Rosyjskiemu prezydentowi pozostaje uderzyć w Europę energetycznie. Ale tutaj też go może czekać srogi zawodów. Bo Bruksela ma już plan w razie kolejnych, rosyjskich manipulacji z dostawami gazu.

Polska Zielona Sieć wzięła na celownik Umowę Partnerską z UE oraz Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko. Pieniądze stąd mają być w teorii wykorzystane na zieloną transformację. Ale w praktyce nic takiego się nie dzieje. Zamiast konkretów, mamy do czynienia z rozmyciem. Zdaniem ekspertów przez niewykorzystane w ten sposób szanse, sytuacja Polski pod koniec tej dekady będzie nie do pozazdroszczenia. Zwłaszcza że to wnioski jeszcze sprzed wybuchu wojny na Ukrainie.

Najpierw politycy pokazali Moskwie, że tym razem żarty się skończyły i nie będzie żadnego pobłażania. Potem dołączyli inni: instytucje finansowe, organizacje sportowe, świat kultury. Teraz wychodzi na to, że wojna na Ukrainie może kosztować Rosję znacznie więcej, bo ta agresja na nowo prawdopodobnie poukłada klocki w energetycznej układance. Już pierwsi odwracają się plecami do surowców z wschodu. Polska też tak zrobi?

Na giełdzie w poniedziałek obłowili się ci, którzy stawiali na sektor górniczy i branżę związaną z militariami. Mimo że poniedziałek zapowiadał się jako dzień rzezi na rynkach, część sektorów zyskuje na wojnie Rosji z Ukrainą, więc panice się nie poddaje. Kiedy rano cały warszawski parkiet świecił się na czerwono, akcje Lubawy, Bumechu, Bogdanki i JSW wystrzeliły, dając zarobić inwestorom już na dzień dobry po kilkadziesiąt procent.

Rosja już przegrała. I nie chodzi tutaj o zamrażane majątki kolejnych oligarchów ze Wschodu. Rzecz w nowym układzie gospodarczym, który będzie omijać Moskwę szerokim łukiem. On już się zarysowuje, widać to najlepiej w energetyce. Tutaj nawet stali w uczuciach Niemcy bardzo możliwe, że zmienią strategię energetyczną na kolejne lata, co może dla Rosji być wyjątkowo bolesne.

Oczekiwanie, że w Polsce zabraknie gotówki, którą w przeciwieństwie do paliwa można w razie potrzeby dodrukować, jest kompletnie bez sensu. Natomiast oczywiście tak samo jak paliwa może zabraknąć na jakiejś konkretnej stacji, tak w jakimś konkretnym bankomacie może zabraknąć pieniędzy – pisze Rafał Hirsch.

Po nałożeniu sankcji na Rosję i nagłej wolcie Niemiec jednym z wiodących tematów stało się szukanie alternatywy dla rosyjskich surowców energetycznych.

Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego informuje, że same zapasy ropy i paliw wystarczą na zaspokojenie krajowego zapotrzebowania do 98 dni, ale dostawy ropy do Polski cały czas trwają rurociągiem „Przyjaźń” z terytorium Białorusi. Jednocześnie tankowcami nieprzerwanie płynie ropa oraz gotowe paliwa. 

Rosyjski okupant przejął już kontrolę nad nieczynną elektrownią atomową w Czarnobylu. Ale sen z powiek przedstawicielom Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) skrada 15 działających reaktorów jądrowych w Ukrainie, które z dnia na dzień stały się areną wojennych działań. Na razie sytuacja radiacyjna w Polsce jest pod kontrolą.

Panika polskich kierowców przyczyniła się do gwałtownych podwyżek na stacjach benzynowych. Ale z dostępem do paliw nie powinniśmy mieć żadnych kłopotów. Międzynarodowe towarzystwo nie będzie aż tak odważne i swoimi sankcjami nakładanymi na Rosję ominie tranzyt ropy i gazu. Inaczej może być z ceną. W tym przypadku 6 zł zostanie z nami jednak na dłużej.

Na razie przez rosyjską agresję na Ukrainie nie musimy martwić się o dostawy energii elektrycznej i ciepła. Gorzej będzie, jak wprowadzane na Moskwę restrykcje dotyczyć będą też węgla. Być może wtedy trzeba będzie plan likwidacji polskich kopalni pisać od nowa. Ale są jeszcze Niemcy, którzy już nie zgodzili się na wyłączenie Rosji z systemu SWIFT i z importem energii, od którego są też uzależnieni, może być tak samo.