Pensje Polaków. W Wigilię wchodzi w życie ważna zmiana dla pracowników
W Wigilię wchodzą w życie przepisy wprowadzające większą jawność wynagrodzeń i obowiązek informowania kandydatów o widełkach płacowych. Chodzi o eliminację nieuzasadnionych różnic płacowych, a zwłaszcza zapewnienie równości wynagrodzeń kobiet i mężczyzn.
Równość płacowa w Polsce coraz bliżej. 24 grudnia, czyli w wolną od pracy Wigilię wchodzą w życie kluczowe przepisy dotyczące jawności wynagrodzeń w polskim prawie pracy. Nowy art. 183ca Kodeksu pracy nakłada na pracodawców obowiązek informowania kandydatów o widełkach płacowych oraz stosowania neutralnych płciowo nazw stanowisk. Ogólna zasada jest taka, że rekrutacja musi odbywać się bez dyskryminacji.
Walka z luką płacową
Zmiany są częścią wdrożenia unijnej dyrektywy mającej na celu równość wynagrodzeń kobiet i mężczyzn. Jej celem jest wykrywanie i eliminacja nieuzasadnionych różnic w płacach, czyli luki płacowej. Przepisy pozwalają kandydatom ocenić, czy oferta pracy jest uczciwa, a pracodawcom uniknąć sporów sądowych.
Drugi etap reformy przewidziano na 7 czerwca 2026 r. Wtedy pracodawcy będą zobowiązani do pełnego raportowania poziomów płac i jawności stawek na stanowiskach. Wprowadzone zostaną też mechanizmy kontroli, które pozwolą monitorować przestrzeganie zasad równości wynagrodzeń.
Sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu Rafał Krawczyk na stronie Państwowej Inspekcji Pracy wyjaśnia, że różnice w wynagrodzeniach są dopuszczalne, jeśli wynikają z obiektywnych kryteriów. Nie oznacza to obowiązku płacenia wszystkim pracownikom dokładnie tyle samo, ale wymaga, by każde odstępstwo miało racjonalne uzasadnienie.
Czytaj więcej w Bizblogu o wynagrodzeniach Polaków
Tłumaczy, że dyskryminacja płacowa pojawia się wtedy, gdy pracownik wykonuje pracę jednakową lub o jednakowej wartości, a otrzymuje niższe wynagrodzenie bez uzasadnienia. Praca jednakowa to nie tylko to samo stanowisko, ale również porównywalny rodzaj obowiązków, wymagane kwalifikacje, warunki i poziom wysiłku.
Kiedy różnice płac będą dopuszczalne?
Sędzia wyjaśnia, że praca o jednakowej wartości wymaga porównania kwalifikacji, odpowiedzialności i nakładu pracy. Sędzia Krawczyk zwraca uwagę, że przy ocenie wynagrodzenia liczy się rzeczywista jakość i ilość pracy, a nie jedynie formalny opis stanowiska. Efektywność, wyniki i zaangażowanie pracownika mają znaczenie.
Dopuszczalne są różnice w płacach wynikające z doświadczenia, zakresu obowiązków, wysiłku fizycznego lub psychicznego, a także warunków pracy. Przykładem mogą być recepcjoniści – zmiana dzienna jest często bardziej intensywna niż nocna, więc wyższa płaca w tym przypadku jest uzasadniona.
Nowe przepisy obejmują również premie i nagrody uznaniowe, które regularnie stają się częścią wynagrodzenia. Dyskryminacja może dotyczyć także benefitów i regulaminów firmowych, jeśli faworyzują wybranych pracowników. Wyjaśnienia sędziego mają pomóc pracodawcom w analizie siatki płac i przygotowaniu się na nadchodzące obowiązki.
