Będzie drożej. Inflacja przyspiesza szybciej, niż zakładano
Będzie drożej – co do tego ekonomiści nie mają wątpliwości. Wzrostu cen spodziewają się też konsumenci i firmy w Polsce. Pytanie tylko, jak szybko ceny będą rosły. Wskazówką może być najnowszy odczyt Wskaźnika Przyszłej Inflacji.
Wydarzenia na Bliskim Wschodzie, a konkretnie wojna, którą USA i Izrael rozpoczęły z Iranem pod koniec lutego, błyskawicznie odbiły się na rodzimych wskaźnikach cen.
Skokowy wzrost inflacji
Już w marcu wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych, zwany inflacją (CPI, Consumer Price Index) wzrósł do 3 proc. w ujęciu r/r z zaledwie 2,1 proc. odnotowanych w lutym. Kwiecień, wbrew oczekiwaniom analityków i staraniom rządu (redukujący podatki i akcyzę na benzynę oraz olej napędowy program Ceny Paliw Niżej) nie przyniósł stabilizacji – inflacja, według wstępnego, tzw. szybkiego szacunku Głównego Urzędu Statystycznego wzrosła do 3,2 proc. r/r. W samym marcu ceny konsumpcyjne w Polsce zwiększyły się o 1,1 proc., w kwietniu – o kolejne 0,6 proc.
Niestety, perspektywy inflacyjne nie przedstawiają się dla portfeli Polaków zbyt dobrze. Wielu rodzimych ekonomistów spodziewa się, że już w maju inflacja przekroczy górną granicę odchyleń od celu inflacyjnego Narodowego Banku Polskiego, wyznaczoną na poziomie 3,5 proc. r/r.
Na to, że zakupy w Polsce będą coraz szybciej drożały, wskazują też wskaźniki wyprzedzające, jak np. opracowywany przez prof. Marię Drozdowicz z Biura Inwestycji i Cykli Ekonomicznych (BIEC) Wskaźnik Przyszłej Inflacji (WPI). Ten prognozujący z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem kierunek zmian cen konsumpcyjnych miernik wzrósł w maju o 1,6 pkt do 86 pkt – poziomu nieobserwowanego od 2023 r. To trzeci z rzędu (i zarazem najmocniejszy w ostatnim czasie) wzrost WPI.
Oczekiwania inflacyjne w Polsce
Oczekiwania inflacyjne uczestników rynków w konsekwencji trwania konfliktu na Bliskim Wschodzie umacniają się i stopniowo rozlewają na różne obszary działalności gospodarczej – wskazuje prof. Drozdowicz, komentując najnowszy odczyt.
Największy wpływ na wzrost wartości WPI miały w maju zdecydowanie wyższe niż przed miesiącem oczekiwania inflacyjne przedstawicieli przedsiębiorstw – szybko przybywa takich, którzy sami chcą podnosić ceny. Przewaga odsetka firm planujących w najbliższym czasie podwyżki cen nad odsetkiem przedsiębiorstw planujących obniżki wzrosła w maju do ponad 19 pkt. proc., wobec 12 pkt. proc. w kwietniu i niecałych 8 pkt. Proc. w maju 2025 r. Zamiary podwyżek, na co zwraca uwagę autorka WPI, wyrażają przedstawiciele wszystkich badanych przez GUS branż, jednak najsilniejsza tendencja występuje wśród producentów metali, producentów tworzyw sztucznych oraz w przemyśle papierniczym.
Największy odsetek ankietowanych przez Narodowy Bank Polski przedstawicieli firm spodziewa się dalszego wzrostu inflacji w Polsce.
Im mniejsza firma, tym tendencje do podnoszenia cen silniejsze – zauważa Maria Drozdowicz.
Więcej o cenach i konsekwencjach wojny na Bliskim Wschodzie na stronach Bizblog Spider's Web:
Ceny się rozpędzają
Jej zdaniem skłonność do podnoszenia cen stopniowo uwidacznia się w tzw. twardych danych, czyli w cenach producentów wyrażonych wskaźnikiem PPI (Producer Price Index). Wprawdzie roczna dynamika cen producentów pozostaje w Polsce ujemna, jednak w ujęciu miesięcznym od dwóch miesięcy wyraźnie przyspiesza, osiągając dodatnie wartości. W samym marcu ceny producentów wzrosły o 1 proc., wobec wzrostu 0,4 proc. w lutym i spadku o 0,2 proc. w marcu 2025 r.
Firmy ponoszą coraz wyższe koszty zakupu surowców, zaś możliwości kompensacji wzrostu tych cen poprzez nieco niższą marżę są bardzo ograniczone – tłumaczy autorka WPI.
Pocieszająco z tej perspektywy rysują się najnowsze dane obrazujące oczekiwania inflacyjne rodzimych konsumentów. Po silnym wzroście w marcu (o10 pkt. proc.) w kwietniu pozostały na niezmienionym poziomie. Wynika z nich, że ponad 82 proc. badanych konsumentów spodziewa się wzrostu cen. 42 proc. oczekuje, że będą rosły w dotychczasowym tempie, 19 proc. zakłada, że ich wzrost spowolni, natomiast według 22 proc. ceny towarów i usług będą rosły w Polsce jeszcze szybciej niż dotąd.
Maria Drozdowicz zwraca uwagę na wpływ działań rządu (przedłużony właśnie do końca maja program Ceny Paliw Niżej) na ceny – także innych niż paliwa – towarów i usług w Polsce.
Interwencja na rynku cen paliw spowalnia nieco proces rozprzestrzeniania się inflacji na pozostałe ceny dóbr i usług konsumpcyjnych, a tym samym ogranicza oczekiwania inflacyjne konsumentów – przyznaje prof. Drozdowicz.
Co dalej z inflacją
Autorka WPI zwraca też uwagę na wskaźnik cen surowców (Primary Commodity Prices) opracowywany przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF, International Monetary Fund), który już od początku 2026 r. wykazywał tendencję do wzrostu. Gwałtowne przyspieszenie nastąpiło w marcu, co oczywiście miało bezpośredni związek z wybuchem bliskowschodniego konfliktu.
Kwiecień przyniósł jego niewielką obniżkę. Jednak nie oznacza to stabilizacji cen, tym bardziej że do wzrostu cen ropy, gazu i niektórych metali dołączył w ostatnim czasie wzrost cen surowców żywnościowych – zwraca uwagę Maria Drozdowicz.
Jej zdaniem w najbliższych miesiącach możemy się spodziewać dużej zmienności cen, co nie będzie sprzyjać stabilizacji CPI.
Im dłużej panować będzie wysoka zmienność i niepewność, tym większe prawdopodobieństwo nasilania się tendencji inflacyjnych – nie ma wątpliwości prof. Drozdowicz.
Więcej o tym, co dzieje się z cenami w Polsce, dowiemy się już w piątek, kiedy GUS opublikuje pełny zestaw danych inflacyjnych za kwiecień.
