Fortuna na subkontach ZUS. Jeden ruch i pieniądze są twoje
Ponad 660 mln zł zapisanych na subkontach ZUS nie trafiło do rodzin zmarłych. I to nie dlatego, że gdzieś przepadły albo że ZUS te pieniądze przejął. One po prostu leżą i czekają, aż ktoś się po nie zgłosi, a w większość Polaków nie wie, że może się po nie zgłosić.
Żeby zrozumieć, o co tu chodzi, trzeba się cofnąć do końcówki lat 90. Wtedy zmieniono system emerytalny i podzielono składkę. Część dalej trafiała do ZUS, a część do otwartych funduszy emerytalnych, czyli OFE.
Pomysł był taki, żeby część pieniędzy była inwestowana i pracowała na przyszłą emeryturę. Ten model nie przetrwał długo w pierwotnej formie.
Największy zwrot przyszedł w 2014 roku
Przełom nastąpił w 2014 r. Państwo przebudowało system OFE i przeniosło do ZUS dużą część zgromadzonych tam środków. Chodziło głównie o obligacje skarbowe, które potem zostały umorzone. To wtedy pojawiło się tyleż chwytliwe, co słabo korespondujące z faktami twierdzenie, że Tusk przejął pieniądze Polaków.
Otóż te pieniądze nie zniknęły. Zostały zapisane na subkoncie w ZUS. I to właśnie ten moment sprawił, że dziś na tych subkontach leżą dzisiaj całkiem konkretne kwoty.
Sęk w tym, że subkonto ZUS to nie jest rachunek, do którego można się zalogować i zobaczyć saldo. To zapis w systemie, który wpływa na przyszłą emeryturę.
Ten zapis ma jednak swoją wartość i można go odziedziczyć. I to jest dokładnie powód, dla którego dziś mówimy o setkach milionów złotych, które czekają na wypłatę.
To nie działa jak konto w banku
W tym miejscu pojawia się największe nieporozumienie. Wiele osób zakłada, że skoro pieniądze są „gdzieś zapisane”, to po śmierci automatycznie trafią do rodziny. Tak działa konto w banku. W ZUS nic nie dzieje się samo.
Żeby pieniądze trafiły do bliskich, ktoś musi się po nie zgłosić i złożyć wniosek. Bez tego system stoi w miejscu. Środki nie przepadają, ale też nikt ich nie wypłaca.
W praktyce wygląda to często tak, że rodzina porządkuje sprawy po zmarłym, zamyka konto w banku, załatwia formalności, a o ZUS-ie nawet nie pomyśli.
Więcej o emeryturach Polaków
Liczby pokazują skalę
W latach 2020-2024 zmarło ponad 42 tys. osób posiadających subkonto w ZUS. Po pieniądze zgłosiło się 8 tys. spadkobierców, czyli mniej więcej co piąta uprawnionych.
Na subkontach zapisano około 940 mln zł. Do dziś blisko 660 mln zł nie zostało wypłacone. To nie są żadne „wirtualne środki”. To pieniądze, które mogą trafić do rodzin. Trzeba tylko po nie sięgnąć.
Jedna decyzja robi ogromną różnicę
Jest jeszcze jeden element, który bardzo dużo zmienia. Każdy ubezpieczony może wskazać osoby, które mają dostać te środki po jego śmierci. Jeśli to zrobi, sprawa jest stosunkowo prosta. ZUS wie, komu wypłacić pieniądze i nie trzeba przechodzić przez postępowanie spadkowe. Jeśli nie, zaczyna się standardowa ścieżka spadkowa. Więcej dokumentów, więcej czasu, czasem też koszty. I właśnie tutaj wiele spraw się zatrzymuje albo ciągnie miesiącami.
System nie będzie nikogo szukał
Naturalne pytanie brzmi: dlaczego ZUS po prostu nie informuje rodzin? Jeśli ubezpieczony nie wskazał osób, którym by chciał przekazać środki, to Zakład nie zawsze ma dane, które pozwoliłyby ustalić grono spadkobierców.
Do tego nie ma mechanizmu, który automatycznie uruchamia wypłatę. System nie „rusza sam” po śmierci ubezpieczonego. W efekcie wszystko sprowadza się do jednego – ktoś z bliskich musi wiedzieć, że takie pieniądze istnieją i sam się po nie zgłosić.
Pieniądze są. Tylko trzeba po nie sięgnąć
W tej historii nie ma żadnego drugiego dna. Przepisy są jasne: środki z subkonta ZUS można odziedziczyć. Niestety wychodzi na to, że większość Polaków nie ma o tym zielonego pojęcia.
System działa tylko na wniosek. Bez niego środki dalej istnieją, ale pozostają tylko zapisem w systemie. I dlatego setki milionów złotych wciąż czekają.
