Ciotka umarła, a nie miała dzieci. Kto dostanie jej majątek?
Śmierć członka rodziny, na przykład ciotki, która nie miała dzieci, rodzi pytania natury spadkowej. Dowiedz się, kto ma prawo po niej dziedziczyć i na jakich zasadach.
Dziedziczenie testamentowe a ustawowe
Na początek warto uświadomić sobie pewną podstawową kwestię dotyczącą dziedziczenia. W Polsce odbywa się ono z mocy testamentu lub ustawy. Jeżeli zmarły pozostawił po sobie testament, to prawo dziedziczenia mają wymienione w nim osoby. Przy czym nie muszą być to członkowie rodziny – bezdzietna ciotka może powołać do dziedziczenia przyjaciół, sąsiadów, a nawet organizacje charytatywne.
Jeżeli zmarła bezdzietna ciotka nie pozostawiła testamentu, zastosowanie znajdują przepisy o dziedziczeniu ustawowym. Kodeks cywilny przewiduje kilka grup spadkobierców, które dochodzą do dziedziczenia w określonej kolejności. Przejście do kolejnej grupy następuje tylko wtedy, gdy w poprzedniej nie ma żadnych uprawnionych osób.
W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci oraz małżonek spadkodawcy. Ponieważ ciotka była bezdzietna, a często również niepozostająca w związku małżeńskim, ta grupa spadkobierców zostaje pominięta.
Więcej o sprawach podatkowych przeczytasz w tych tekstach:
Druga grupa spadkobierców - rodzice i rodzeństwo
W drugiej kolejności do spadku powoływani są rodzice zmarłej oraz jej rodzeństwo. Jeżeli rodzice ciotki żyją, dziedziczą oni spadek w częściach równych. Gdy jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przypada rodzeństwu zmarłej.
W praktyce oznacza to, że jeżeli ciotka miała rodzeństwo (np. ojca lub matkę spadkobiercy), to właśnie oni – a nie siostrzeńcy lub bratankowie – będą dziedziczyć w pierwszej kolejności. Dzieci rodzeństwa dochodzą do spadku dopiero wtedy, gdy ich rodzic (czyli brat lub siostra zmarłej) nie żyje.
Kiedy dziedziczą siostrzeńcy i bratankowie?
Siostrzeńcy i bratankowie, czyli dzieci rodzeństwa zmarłej ciotki, dziedziczą w drodze tzw. dziedziczenia przez reprezentację. Ma to miejsce wtedy, gdy brat lub siostra zmarłej nie dożyli otwarcia spadku. Wówczas udział, który przypadłby zmarłemu rodzeństwu, przypada jego dzieciom w częściach równych.
Przykładowo, jeżeli zmarła ciotka miała dwoje rodzeństwa, z których jedno zmarło wcześniej, a drugie nadal żyje, to żyjące rodzeństwo otrzyma swoją część spadku, natomiast dzieci zmarłego rodzeństwa podzielą między sobą udział należny ich rodzicowi.
Dalsza droga dziedziczenia po zmarłej, bezdzietnej ciotce
Jeżeli zmarła bezdzietna ciotka nie miała żyjących rodziców ani rodzeństwa (ani ich zstępnych), do dziedziczenia powoływani są dziadkowie. W razie ich braku lub wcześniejszej śmierci, spadek może przypaść ich zstępnym, czyli wujostwu lub kuzynom zmarłej.
Ten etap dziedziczenia zdarza się stosunkowo rzadko, ale jest możliwy w przypadku rozległych i wielopokoleniowych rodzin.
W sytuacji, gdy zmarła nie pozostawiła testamentu i nie ma żadnych krewnych uprawnionych do dziedziczenia ustawowego, spadek przechodzi na gminę ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawczyni. Jeżeli nie da się ustalić takiej gminy, spadkobiercą ustawowym zostaje Skarb Państwa.
