Dane GUS nie pozostawiają złudzeń: ekspertom w kluczowych sektorach takich jak medycyna, prawo i rzemiosło stuka pięćdziesiątka, co grozi luką pokoleniową. Prawdziwym wyzwaniem rynku staje się nie tylko rekrutacja młodych talentów, ale i zatrzymanie bezcennej wiedzy odchodzących ekspertów.
Przez lata firmy analizowały rynek pracy przede wszystkim przez liczbę dostępnych kandydatów, poziom wynagrodzeń i trudności rekrutacyjne. Dane o średnim wieku pracujących pokazują jednak jeszcze jeden wymiar zmian – ryzyko związane z odejściem doświadczonych pracowników i brakiem osób gotowych ich zastąpić. Dotyczy to zwłaszcza:
- Lekarzy specjalistów, którzy są najstarszą grupą zawodową ujętą w analizie GUS – ich średni wiek wynosi 56 lat.
- Lekarzy dentystów specjalistów, gdzie średnia wynosi 54 lata.
- Kadry zarządzającej sektora medycznego – kierownicy w instytucjach opieki zdrowotnej mają przeciętnie 52 lata.
- Pielęgniarek z tytułem specjalisty (51 lat).
- Techników analityki medycznej (51 lat).
Starzenie się kadr nie oznacza automatycznie problemu. Doświadczenie jest ogromną wartością, szczególnie w zawodach wymagających odpowiedzialności i specjalistycznej wiedzy. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy organizacje zbyt późno zaczynają przygotowywać następców – mówi Magda Dąbrowska, prezeska Grupy Progres.
W jej ocenie kompetencji zdobywanych przez lata nie można uzupełnić szybką kampanią rekrutacyjną – potrzebny jest proces przekazywania wiedzy i budowania kolejnego pokolenia ekspertów.
W tych zawodach pięćdziesiątka na karku to norma
Próg 50 lat średniego wieku przekracza znacznie więcej profesji niż te związane z medycyną. W tej grupie znajdują się:
- sędziowie (51 lat),
- duchowni i osoby konsekrowane (51 lat),
- ekonomiści (51 lat),
- przedstawiciele władz publicznych (50 lat).
- kierownicy instytucji edukacyjnych mają średnio 50 lat, podobnie jak wizytatorzy i specjaliści metod nauczania,
- nauczyciele szkół ponadpodstawowych, nauczyciele kształcenia zawodowego oraz nauczyciele akademiccy – po 49 lat.
Problem nie ogranicza się do pojedynczych stanowisk, ale obejmuje branże, w których przygotowanie zawodowe trwa długo, a doświadczenie odgrywa kluczową rolę. W przypadku części zawodów nie wystarczy zwiększyć liczbę ogłoszeń o pracę. Jeżeli młodzi ludzie nie widzą dla siebie miejsca w danej profesji, sama rekrutacja nie rozwiąże problemu – zauważa Magda Dąbrowska.
Według niej potrzebna jest zmiana sposobu myślenia o zawodach od tego, jak pozyskać pracownika, do tego, jak zbudować dla niego atrakcyjną ścieżkę wejścia i rozwoju.
Wysoki średni wiek widoczny jest również w zawodach, które przez dekady opierały się na doświadczeniu zdobywanym praktycznie. Sprzedawcy na targowiskach i bazarach mają średnio 52 lata. Po 50 lat mają właściciele sklepów, rybacy morscy, jubilerzy i złotnicy, krawcy, kuśnierze, kapelusznicy, obuwnicy oraz pracownicy zajmujący się sprzątaniem.
To zawody, w których przekazywanie umiejętności między pokoleniami często odbywało się naturalnie w rodzinnych firmach, małych zakładach lub lokalnych społecznościach. Dziś ten model coraz częściej wymaga świadomego wsparcia.
Największe wyzwanie dla tradycyjnych profesji nie zawsze polega na tym, że są mniej potrzebne. Często problemem jest ich widoczność w oczach młodych osób. Jeżeli zawód nie ma nowoczesnego wizerunku, trudno przyciągnąć nowych kandydatów, nawet jeśli oferuje stabilność i możliwość rozwoju – wskazuje ekspertka Grupy Progres.
Profesje o najbardziej zrównoważonej strukturze wiekowej
Nie wszystkie branże znajdują się w podobnej sytuacji. W wielu zawodach średni wiek pracowników utrzymuje się na poziomie, który wskazuje na stosunkowo stabilną strukturę pokoleniową. Kierowcy autobusów i motorniczowie tramwajów mają średnio 49 lat.
W budownictwie robotnicy budowy dróg oraz malarze budowlani osiągają średnio 45 lat. Podobny poziom dotyczy kierowców samochodów osobowych i dostawczych oraz maszynistów i operatorów maszyn i urządzeń dźwigowo-transportowych.
Po 44 lata mają technicy mechanicy, technicy elektronicy i pokrewni, księgowi, inżynierowie elektrycy, hydraulicy i monterzy rurociągów, monterzy konstrukcji budowlanych i konserwatorzy budynków, spawacze, cieśle i stolarze budowlani oraz kierowcy samochodów ciężarowych.
W tej grupie znajdują się także zawody wymagające wysokich kwalifikacji, takie jak adwokaci, radcy prawni i prokuratorzy, a także szefowie kuchni i organizatorzy usług gastronomicznych.
Te zawody przyciągają najmłodszych pracowników
Nie wszystkie zawody zmagają się ze starzeniem kadr. Dziennikarze mają średnio 42 lata, podobnie jak przedstawiciele handlowi, sekretarki oraz elektrycy budowlani i pokrewni.
Nieco młodsze są zawody związane z technologią. Operatorzy sieci i systemów komputerowych mają średnio 38 lat, natomiast analitycy systemów komputerowych, programiści, specjaliści ds. rozwoju systemów informatycznych, projektanci i administratorzy baz danych, projektanci aplikacji sieciowych i multimediów oraz specjaliści ds. sieci komputerowych – około 35 lat.
Programiści aplikacji osiągają średnią wieku 34 lata. Podobny poziom dotyczy części zawodów kreatywnych – choreografów (35 lat). Młodsza struktura wieku w IT wynika m.in. z szybkiego rozwoju technologii, powstawania nowych specjalizacji oraz większej mobilności zawodowej. W tych obszarach zmiana miejsca pracy czy przekwalifikowanie się są częścią naturalnego modelu kariery.
Branże technologiczne pokazują inną stronę rynku pracy. Tutaj młodszy wiek pracowników często wynika z tempa zmian, a nie z braku doświadczenia. Kompetencje szybko się aktualizują, dlatego firmy muszą łączyć dwa elementy: pozyskiwanie nowych talentów oraz utrzymywanie osób, które posiadają wiedzę o procesach, produktach i klientach – tłumaczy Magda Dąbrowska, prezeska Grupy Progres.
Świat pracy widziany oczami najmłodszych pokoleń
Najniższy średni wiek pracujących odnotowano w zawodach:
- pracownicy przygotowujący posiłki typu fast food oraz sportowcy i dżokeje mają średnio po 29 lat,
- modelki i modele (31 lat),
- stewardzi (32 lata),
- kelnerzy (33 lata),
- demonstratorzy wyrobów oraz pracownicy centrów obsługi telefonicznej (po 34 lata). W tej grupie znajdują się także tancerze, których średni wiek wynosi 34 lata.
To zawody, w których szybkie wejście na rynek pracy często jest ważniejsze niż wieloletnie przygotowanie zawodowe. Część osób traktuje je jako etap przejściowy, zdobywając pierwsze doświadczenia. Nie oznacza to jednak, że młody profil pracowników jest wyłącznie zaletą. Dla pracodawców może oznaczać większą rotację i konieczność stałego inwestowania we wdrażanie nowych osób.
Średnia wieku mówi również o charakterze konkretnego zawodu. W jednych branżach młodość oznacza szybki rozwój i napływ nowych kompetencji, w innych – wysoką rotację. Dlatego sama liczba lat pracowników nie powinna być oceniana jako dobra lub zła. Kluczowe jest to, czy organizacja potrafi wykorzystać potencjał różnych pokoleń jednocześnie – podkreśla prezeska Grupy Progres.
Więcej wiadomości na temat pracy można przeczytać w Bizblog Spider's Web:
Kluczowe wyzwanie polskiego rynku pracy
Dane o wieku pracowników pokazują, że polski rynek pracy wchodzi w etap, w którym zarządzanie pokoleniami stanie się jednym z najważniejszych zadań pracodawców. Nie chodzi wyłącznie o to, kto zastąpi osoby odchodzące z rynku, ale jak sprawić, aby wiedza i doświadczenie nie znikały razem z nimi.
Firmy, które dziś projektują programy mentoringowe, ścieżki rozwoju dla młodszych pracowników i rozwiązania umożliwiające dłuższą aktywność zawodową doświadczonych osób, mogą zyskać przewagę. W przyszłości konkurencją między organizacjami może nie być już tylko walka o kandydatów, ale także walka o zachowanie wiedzy, która przez lata budowała wartość biznesu – podsumowuje Magda Dąbrowska, prezeska Grupy Progres.
I dodaje, że średni wiek pracownika staje się więc czymś więcej niż statystyką. To informacja o tym, które branże za kilka lat będą musiały odpowiedzieć na pytanie: kto przejmie kompetencje, zanim odejdą ich obecni właściciele.
Pierwsze szlify zdobywała w mediach powiatowych. W Bizblog.pl najczęściej pisze o handlu, biznesie, nieruchomościach. Kocha sarkazm, czarny humor i muzykę, bez której nie potrafi żyć.