Krótkie zwolnienia lekarskie są dla przedsiębiorców większym problemem niż długie absencje. Eksperci wskazują, że nagłe i trudne do przewidzenia nieobecności dezorganizują pracę zespołów i generują coraz wyższe koszty. Problem narasta, bo liczba krótkich L4 rośnie.
Z danych ZUS wynika, że w 2025 r. Polacy przebywali w sumie 290,5 mln dni na zwolnieniach chorobowych. To o 0,5 mln więcej niż rok wcześniej. Przybyło również krótkich L4 trwających do pięciu dni. W 2025 r. wystawiono ich 9,8 mln, z czego 1,8 mln stanowiły zwolnienia jednodniowe - o 100 tys. więcej niż rok wcześniej. Zdaniem ekspertów firmy doradczej Conperio to właśnie krótkie zwolnienia są dziś największym wyzwaniem dla przedsiębiorców, bo najbardziej dezorganizują pracę.
Kilkutygodniową nieobecność pracownika można zwykle przewidzieć i zorganizować zastępstwo. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, gdy pracownik informuje o jednodniowym lub kilkudniowym L4 na kilka godzin przed rozpoczęciem zmiany - mówi Mikołaj Zając, ekspert rynku pracy i prezes Conperio.
I zwraca uwagę, że w branżach takich jak produkcja, logistyka, handel czy usługi oznacza to konieczność natychmiastowej zmiany grafików, uruchamiania nadgodzin i reorganizacji pracy całego zespołu. To właśnie ta nieprzewidywalność generuje największe koszty organizacyjne.
Jednodniowe L4 najczęściej wypadają przy weekendzie
Wnioski z raportu ZUS potwierdzają dane z raportu Barometru Absencji Chorobowej 2025. Analizy Conperio pokazują, że 44 proc. jednodniowych zwolnień przypada na piątki (23,6 proc. jednodniowych absencji) i poniedziałki (20,5 proc.). Eksperci zaznaczają, że nie świadczy to automatycznie o nadużywaniu L4, lecz wskazuje obszary wymagające dalszej analizy i lepszej organizacji pracy.
W wielu przedsiębiorstwach obserwujemy, że największym problemem nie jest sama liczba zwolnień, lecz ich powtarzalność w określonych działach, lokalizacjach czy dniach tygodnia - wskazuje Mikołaj Zając.
Dodaje, że dopiero analiza takich danych pozwala odróżnić naturalną sezonowość od sygnałów wymagających głębszej diagnozy.
Czytaj więcej o zwolnieniach lekarskich na Bizblog Spider's Web
Zmiana przepisów ws. zwolnień lekarskich
13 kwietnia 2026 r. weszła w życie nowelizacja przepisów dotyczących zwolnień lekarskich, która doprecyzowała zasady kontroli prawidłowego wykorzystywania L4 przez ZUS i pracodawców. Mikołaj Zając wskazuje, że po zmianach przepisów część pracowników błędnie uznała, że na L4 można pozwolić sobie na więcej.
W praktyce jest odwrotnie. Coraz większe znaczenie ma wykazanie, że podejmowane aktywności rzeczywiście służyły leczeniu. W razie sporu to pracownik powinien wiarygodnie wyjaśnić swoje zachowanie i przedstawić odpowiednie środki dowodowe. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości utrata prawa do zasiłku może objąć cały okres zwolnienia lekarskiego - wyjaśnia ekspert.
Obecne przepisy przewidują, że przez pierwsze 33 dni choroby (lub 14 dni w przypadku pracowników po 50. roku życia) wynagrodzenie finansuje pracodawca, co w dużych firmach oznacza wydatki sięgające milionów złotych rocznie. Dlatego, jak podkreśla Mikołaj Zając, skuteczne zarządzanie absencją powinno opierać się nie tylko na kontrolach L4, lecz także na analizie danych, identyfikowaniu powtarzających się wzorców i działaniach profilaktycznych.
Dane ZUS pokazują skalę zjawiska. Dla biznesu prawdziwym wyzwaniem pozostaje jednak utrzymanie ciągłości działania w sytuacji coraz bardziej nieprzewidywalnych absencji. Dziś przewagę budują nie firmy, które mają najmniej zwolnień, ale te, które potrafią przewidywać ich wpływ na organizację i skutecznie nim zarządzać - dodaje Mikołaj Zając.
Przygodę z mediami zaczynała jako reporterka i dziennikarka w Akademickim Radiu Kampus, w którym współtworzyła m.in. program Odkrywcy_PL. Dekadę spędziła w Wirtualnej Polsce, jako kierownik serwisów regionalnych oraz wydawca Money.pl i Finanse.wp.pl. Do Bizbloga przyszła z „Forbes” i „Forbes Women”. Pisze o rynku pracy i karierach kobiet w biznesie.