Pompy ciepła wracają do łask. Mają uratować Europę
Przez coraz droższy gaz ziemny więcej musimy płacić też za węgiel. Nic dziwnego, że nie brakuje ekspertów, dla których obecny kryzys paliwowy jest idealnym pretekstem do zerwania z paliwami kopalnymi w ciepłownictwie. Zastąpić miałyby je pompy ciepła.
Blokada Cieśniny Ormuz działa jak domino. Rzecz jasna w pierwszej kolejności wpływa na cenę ropy i cenę gazu. Ale przez drożejące błękitne paliwa dotyczy również ceny węgla. Nic dziwnego, że w Europie zaczęli się bać powrotu kryzysu energetycznego z 2022 r. Bo nasz kontynent dalej jest uzależniony od importu gazu ziemnego. Tylko w 2025 r. UE wydała na to 117 mld euro.
Wyższe ceny gazu mogą się ustabilizować, wzrosnąć lub, w najgorszym przypadku, zagrozić bezpieczeństwu dostaw UE z powodu trudności ze znalezieniem wystarczającej podaży, aby zaspokoić popyt na gaz - czytamy w najnowszej analizie think tanku Bruegel.
Jak temu można zaradzić? Europejskie Stowarzyszenie Pomp Ciepła (EHPA) ma gotową receptę.
Pompy ciepła ratunkiem przed paliwami kopalnymi
EHPA przekonuje, że obecny kryzys na Bliskim Wschodzie powoduje gwałtowny wzrost cen gazu i ropy naftowej, co już teraz prowadzi do wzrostu popytu na pompy ciepła.
Sektor pomp ciepła może się rozwijać, pod warunkiem zapewnienia stabilnego wzrostu dzięki działaniom strukturalnym i długoterminowym - uważa EHPA.
Stowarzyszenie przekonuje, że europejskie moce produkcyjne pomp ciepła, które znacznie rozbudowano po wzroście popytu w 2022 r, są do tej pory niewykorzystane.
Producenci niechętnie zwiększają produkcję bez silnych i wiarygodnych sygnałów, że popyt zmaterializuje się w perspektywie długoterminowej, takich jak jasność przepisów i przesunięcia podatkowe od energii elektrycznej - zaznacza EHPA.
Pięć podpowiedzi dla rynku
EHPA zaproponowała pięć kroków, które mogą znacznie ożywić europejski rynek pomp ciepła. W pierwszej kolejności mowa jest o zezwoleniu na zerową stawkę podatku VAT na pompy ciepła.
W przypadku instalacji fotowoltaicznych jest to już dozwolone na poziomie UE i jest wdrożone w kilku krajach. Zerowa stawka VAT powinna być połączona z innymi formami opodatkowania i zachętami fiskalnymi, aby zachęcić do stosowania pomp ciepła, takimi jak odpisy podatkowe - przekonuje EHPA.
Kolejna propozycja dotyczy obniżenia kosztów energii elektrycznej. Państwa członkowskie powinny obniżyć rachunki za prąd, zachęcając w ten sposób do stosowania pomp ciepła. Jak to zrobić? Na przykład obniżając podatki od całej energii elektrycznej lub tylko tej wykorzystywanej do ogrzewania. Można też sięgnąć po niższy VAT na energię - względem VAT-u na gaz ziemny czy olej opałowy.
Więcej o pompach ciepła przeczytasz w Bizblog:
Krok nr 3 to usuwanie barier administracyjnych. To oznacza nie uzależnianie dotacji na pompy ciepła od wymogów dotyczących efektywności energetycznej. EHPA proponuje również przyspieszenie wycofywania paliw kopalnych z ogrzewania, co dałoby obywatelom, firmom i przemysłowi pewność, że inwestują w pompy ciepła w dłuższej perspektywie. I wreszcie należy zapewnić, że programy dotacji są skuteczne, finansowane w perspektywie długoterminowej i proste w obsłudze dla konsumentów.
Negatywne zmiany w programach dotacji w Austrii, Polsce, Francji, Włoszech i Czechach w zeszłym roku poważnie wpłynęły na popularność pomp ciepła - nie ma wątpliwości EHPA.
Przypomnijmy, że jeszcze parę lat temu w programie Czyste Powietrze nawet 2 na 3 składane wnioski dotyczyły właśnie pomp ciepła. Ale potem już było tylko gorzej. W grudniu 2025 r. (to ostatnie, dostępne dane) interesował się tymi źródłami ciepła raptem co piąty (21 proc.) beneficjent programu.
