Satelity ujawniły, co się dzieje w polskich kopalniach. Wstyd na całą UE
Przepisy dotyczące emisji metanu już częściowo obowiązują. Ale Polska ma to w nosie i nie dotrzymuje regulacyjnych terminów. A teraz analitycy dodatkowo wykazują kolejne emisje z naszych kopalni.
Pamiętacie jak górniczy związkowcy straszyli rozporządzeniem metanowym? Że przez te unijne regulacje przyjdzie nam zamykać kopalnie, a zwolnienie górnicy wyjdą na ulicę? Tymczasem metanowe zakazy zaczęły częściowo działać od 1 stycznia 2025 r. i o żadnym trzęsieniu ziemi przez to w polskim górnictwie nie można mówić. Chociaż sporo może namieszać najnowszy raport think tanku Ember, który pokazuje, że niektóre kopalnie w Polsce z tych metanowych regulacji nic sobie nie robią. Ujęcia satelitarne nie pozostawiają żadnych złudzeń.
Satelity zakończyły erę niewidocznych emisji metanu. Teraz dane w wysokiej rozdzielczości są publicznie dostępne, co umożliwia niezależną weryfikację - tłumaczy Adomas Liepa, ekspert ds. obserwacji Ziemi w Ember.
Metan: Polska zawala terminy i dalej emituje
Unijne rozporządzenie metanowe zakazuje rutynowego uwalniania metanu z systemów odmetanowania, zobowiązując operatorów kopalń do wykorzystania gazu lub jego spalania z co najmniej 99-proc. skutecznością. Ember pod lupę wziął 22 systemy odmetanowania polskich kopalń. Analitycy stwierdzili, że pięć z nich mogło uwalniać w zeszłym roku metan. I podkreślają przy okazji, że wykrycia obejmują tylko emisje widoczne podczas przelotów satelitów – co oznacza, że dodatkowe mogły wystąpić poza tymi momentami i pozostać niezauważone.
Wykrycie powtarzających się emisji metanu z systemów odmetanowania wskazuje na ryzyko naruszeń unijnego rozporządzenia metanowego. Ta regulacja potrzebuje realnych narzędzi, by przynieść znaczące redukcje emisji - przekonuje Adomas Liepa.
Zgodnie z unijnym rozporządzeniem metanowym wszystkie kraje członkowskie UE musiały do 5 sierpnia 2025 r. przedstawić projekty systemów kar za naruszenia przepisów metanowych. Polska, największy emitent metanu w UE, cały czas tego jeszcze nie zrobiła.
Rozporządzenie metanowe UE przyniesie znaczące efekty tylko wtedy, gdy będzie skutecznie egzekwowane. Kluczowe znaczenie ma niezależna weryfikacja emisji oraz odstraszające kary za naruszenia przepisów - zwraca uwagę Sabina Assan, starsza analityczka ds. metanu w Ember.
Na razie metanowe regulacje niewiele dają
Metan, chociaż utrzymuje się w atmosferze krócej niż dwutlenek węgla (10 lat, a potem się rozkłada), potrafi rozgrzać ziemską atmosferę nawet 80 razy bardziej niż CO2. Naukowcy wyliczają, że od 2000 r. roczne emisje metanu rosły w tempie 9 proc. Czyli co 12 miesięcy do atmosfery trafiało o 50 mln ton metanu więcej. Ale teraz wcale nie jest lepiej.
Obecnie tylko około 5 proc. światowej produkcji ropy naftowej i gazu spełnia normę emisji metanu zbliżoną do zera - czytamy w Global Methane Tracker 2025 od Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA).
Więcej o metanie przeczytasz w Bizblog:
Tylko w zeszłym roku opuszczone odwierty ropy naftowej i gazu oraz kopalnie węgla łącznie przyczyniły się do około 8 mln ton globalnej emisji metanu. Produkcja i zużycie bioenergii powoduje dalsze 20 mln t tego gazu, głównie z niepełnego spalania biomasy wykorzystywanej do gotowania i ogrzewania w rozwijających się gospodarkach.
A w ramach unijnego rozporządzenia metanowego od 2027 r. zacznie obowiązywać limit emisji metanu: do 5 ton metanu na 1000 ton wydobywanego węgla. Od 2031 r. ma zacząć obowiązywać bardziej restrykcyjny próg - 3 ton metanu na 1000 ton czarnego złota, który nie będzie stosowany osobno do każdej kopalni, tylko do ich operatora, pod warunkiem że jeden podmiot prowadzi kilka zakładów wydobywczych.
Opłaty zaś za przekroczenie tych limitów mają trafiać do kasy UE lub państwa członkowskiego, a potem powinny wracać do kopalni na inwestycje w technologie redukujące emisję metanu. U nas ok. 80 proc. naszych kopalni emituje metan i to na średnim poziomie od 8 do 14 t na każde 1000 ton wydobytego węgla.
