Rząd z nową reformę PIP-u. Słabsza, ale przejdzie?
Rząd przyjął kolejny projekt reformy Państwowej Inspekcji Pracy. To kompromisowa propozycja po wcześniejszych sporach i wyrzuceniu projektu do kosza przez premiera. Nowa wersja ma chronić pracowników, ale też dać firmom jasne zasady. Nowe przepisy mogą wejść w życie jeszcze w tym roku.
Rząd przyjął projekt reformy Państwowej Inspekcji Pracy, który ma wzmocnić walkę z nadużyciami na rynku zatrudnienia. Informację o przyjęciu zmian przez Stały Komitet Rady Ministrów przekazało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Są nowe narzędzia dla inspektorów i większa ochrona osób zatrudnionych w Polsce. Uprawnienia PIP-u są jednak dużo słabsze niż we wcześniejszym projekcie.
Co przewiduje reforma PIP-u?
Reforma ma ograniczyć tzw. śmieciówki, czyli sytuacje, gdy pracownicy wykonują obowiązki jak na etacie, ale formalnie pracują na umowach cywilnoprawnych lub w ramach własnej działalności gospodarczej, bo tak dla pracodawcy taniej i wygodniej. Chodzi o przypadki, gdy praca odbywa się w określonym miejscu i czasie, pod nadzorem pracodawcy i za wynagrodzeniem, co w świetle prawa oznacza stosunek pracy.
Zgodnie z projektem inspektorzy pracy otrzymają nowe uprawnienia do stwierdzania istnienia stosunku pracy. Najpierw będą mogli wydać pracodawcy polecenie zmiany umowy. Jeśli to nie przyniesie efektu, okręgowy inspektor wyda decyzję administracyjną. Od takiej decyzji pracodawca będzie mógł odwołać się do sądu w ciągu 30 dni.
Zmiany mają też wzmocnić ochronę pracowników w trakcie sporów sądowych. Wprowadzono zabezpieczenia na czas postępowania, na przykład ochronę przed zwolnieniem dla kobiet w ciąży czy osób w wieku przedemerytalnym. Wypowiedzenia w takich sytuacjach będą podlegały przepisom prawa pracy, co ma zapewnić większe poczucie bezpieczeństwa.
Projekt realizuje zobowiązania rządu wynikające z Krajowego Planu Odbudowy. Chodzi o kamienie milowe, od których zależy wypłata unijnych środków po pandemii. Minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz podkreśliła, że nowa ustawa spełnia wymagania KPO i ma zapewnić równowagę między ochroną pracowników a pewnością prawa dla firm.
Więcej informacji dla pracowników znajdziesz na Bizblog.pl:
Reforma przewiduje współpracę Państwowej Inspekcji Pracy z ZUS-em i Krajową Administracją Skarbową. Wymiana danych ma pomóc w analizie ryzyka i skuteczniejszym typowaniu firm do kontroli. W planach jest również wprowadzenie kontroli zdalnych, elektronicznej dokumentacji oraz nowych narzędzi technicznych dla inspektorów.
Premier słucha biznesu
W projekcie zapisano wyższe kary za naruszenia praw pracowników. Grzywny mają być bardziej dotkliwe, by działały odstraszająco na nieuczciwych pracodawców. Główny Inspektor Pracy będzie przygotowywał roczne i wieloletnie plany kontroli oparte na analizie ryzyka, co ma zwiększyć skuteczność działań urzędu.
Poprzedni projekt przygotowany w resorcie pracy zakładał bardzo daleko idące uprawnienia inspektorów. Mogli oni samodzielnie, decyzją administracyjną, przekształcać umowy w etat, a decyzje miały być natychmiast wykonalne i działać wstecz nawet na kilka lat. To wywołało silny sprzeciw w części koalicji.
Po naciskach środowisk biznesowych wycofano najbardziej kontrowersyjne rozwiązania. Zniknęła moc wsteczna i natychmiastowa wykonalność, a strony dostały możliwość odwołania się najpierw do Głównego Inspektora Pracy, a potem do sądu. Mimo tych zmian projekt w styczniu został w całości wyrzucony do kosza przez premiera Donalda Tuska.
