Smog zabija Polaków. Mamy drugi najgorszy wynik w Unii
W 2023 r. Polska znalazła się na drugim miejscu jeżeli chodzi o przedwczesne zgony w UE spowodowane smogiem. Od tego czasu niewiele się zmieniło. Może poza tym, że rządowy program Czyste Powietrze działa jeszcze gorzej.
Smog i zanieczyszczenie powietrza są coraz skuteczniejsze w skracaniu ludzkiego życia. Raport Europejskiej Agencji Środowiska z jednej strony wylicza, że liczba przedwczesnych zgonów w latach 2005–2023 spowodowana brudnym powietrzem spadła o 57 proc. Ale i tak tylko w 2023 r. smog miał odpowiadać za nawet 182 tys. zgonów w całej UE. Pierwsze miejsce w tej niechlubnej tabeli zajęły Włochy (43083 przedwczesnych zgonów spowodowanych drobnymi pyłami zawieszonymi), druga lokata przypadła w udziale Polsce (25268 zgonów), a na trzecim miejscu sklasyfikowano Niemców (21640 zgonów). Jak z tym można walczyć?
Należy niezwłocznie w pełni dostosować unijne wartości graniczne jakości powietrza do globalnych wytycznych WHO dotyczących jakości powietrza zewnętrznego. Na poziomie lokalnym i krajowym należy opracować i wdrożyć plany zapewniające zgodność poziomów wszystkich zanieczyszczeń powietrza z wytycznymi WHO - czytamy w zaleceniach piątej edycji Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem (ECAC5).
Zanieczyszczenie powietrza: Polska ma w nosie NO2
Teraz nawet ok. 95 proc. Europejczyków ma mieszkać na obszarach miejskich, gdzie poziom zanieczyszczenia powietrza i smogu jest znacznie wyższy niż zalecenia WHO w tym zakresie z 2021 r. Przypomnijmy: Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje od tego czasu średnie roczne stężenie pyłów PM2.5 nie większe niż 5 µg/m sześc. W przypadku pyłów PM10 ta średnia roczna nie powinna przekraczać 10 µg/m sześc. Dodatkowo WHO uważa, że normy 24-godzinne dla PM2.5 nie powinny przekraczać 15 µg/m sześc. przez więcej ni 3–4 dni w roku.
Polsce dostało się ostatnio w kość za długoletnie przekraczanie poziomu dwutlenku azotu (NO2) w aglomeracji górnośląskiej i krakowskiej. Nasz kraj wezwano do usunięcia tego uchybienia już w 2016 r., a w lutym 2021 r. otrzymaliśmy w tej sprawie uzasadnioną opinie. Ale do tej pory Komisja Europejska nie doczekała się żadnej reakcji z naszej strony.
Dotychczasowe działania władz polskich były niewystarczające do zapewnienia zgodności z przepisami i w związku z tym wnosi sprawę przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - tłumaczy KE.
Smog w Polsce demoluje normy WHO
W Polsce jeżeli chodzi o smog i zanieczyszczenie powietrza, to normy WHO przekraczane są praktycznie każdego dnia. A w rankingu najbardziej zanieczyszczonych dużych miast na świecie, prowadzonym przez szwajcarską firmę IQAir, bardzo często znać o sobie dają miasta z Polski. Na przykład 25 marca Kraków (ze stężeniem PM2.5 na poziomie 26 µg/m sześc., czyli 5,2 razy rocznych wytycznych WHO) sklasyfikowany był w tym zestawieniu na 7. miejscu na świecie i 1. w Europie. Tuż za nim uplasowała się Warszawa (37 µg/m sześc., czyli 7,3 razy rocznych wytycznych WHO).
Ale smog dusi też na całego w mniejszych miastach i wsiach, jak Polska długa i szeroka. Na przykład 24 marca w Mrozach (woj. małopolskie) normy dla pyłów PM2.5 przekroczone były o 1576 proc. (237 µg/m sześc.), a te dla pyłów zawieszonych PM10 - o 700 proc. (315 µg/m sześc.). Tego samego dnia w Żywcu (woj. śląskie) przekroczenie norm dla PM2.5 było na poziomie 543 proc. (82 µg/m sześc.), a dla PM10 - 229 proc. (103 µg/m sześc.).
Na Śląsku mamy zakaz kopciuchów i jest gówno wart. Dorośli ludzie, a wstyd aż po księżyc - komentuje SMOG N.E.W.S. w serwisie X.
I jeszcze jeden przykład, też z 24 marca. W Nowej Rudzie (woj. dolnośląskie) normy dla PM2.5 przekroczono o 847 proc. (127 µg/m sześc.), a dla PM10 - o 371 proc. (167 µg/m sześc.).
Polska zawiesiła walkę z brudnym powietrzem na kołku
I tak po prawdzie: nic się w naszym kraju w tej sprawie nie zmienia od lat. Smog miał od nas wygonić program Czyste Powietrze z założonym budżetem na poziomie 103 mld zł, który uruchomiono we wrześniu 2018 r. Ale ten mechanizm dopłat na razie okazał się wydmuszką. Po 7,5 latach funkcjonowania wypłacone finansowanie w ramach Czystego Powietrza wynosi ok. 20,1 mld zł. Do tej pory na wymianę węglowych kopciuchów wydatkowano więc raptem 19,5 proc. założonego budżetu.
Więcej o smogu przeczytasz w Bizblog:
Obecnie Czyste Powietrze to pasmo porażek. Wcześniej Ministerstwo Klimatu i Środowiska przerwało na ponad cztery miesiące nabór wniosków, żeby naprawić największe błędy. Ale to w żaden sposób popularności programu wśród Polaków nie poprawiło, wręcz odwrotnie. W tyk roku jeszcze nie udało się przebić granicy 1000 wniosków złożonych w ciągu jednego tygodnia. Ostatnie dane (które powinny być aktualizowane co tydzień) za okres od 28 lutego do 6 marca mówią o złożonych 721 wnioskach.
