Rząd nie dotrzymał słowa? Mocny apel do Tuska ws. smogu
Premier Donald Tusk przy okazji podpisywania umowy koalicyjnej obiecywał wziąć się za smog i za program Czyste Powietrze. Teraz ponad 20 organizacji pozarządowych wytyka szefowi rządu niedotrzymanie słowa.
Program Czyste Powietrze zawodzi na całej linii. Polacy skarżą się na to, że wojewódzkie fundusze ochrony środowiska chcą od nich zwrotu wcześniej przyznanych pieniędzy, a kwoty te sięgają nawet 50–60 tys. zł. Taka taktyka wobec dotychczasowych beneficjentów programu bardzo skutecznie odstrasza kolejnych, przez co liczba składanych wniosków szura po dnie. Ale po drugiej stronie barykady Ministerstwo Klimatu i Środowiska maluje trawę na zieloni i twierdzi, że program Czyste Powietrze jest w doskonałej kondycji. Tego zakrzywiania rzeczywistości w końcu nie wytrzymał Polski Alarm Smogowy (PAS), który wraz z ponad 20 innymi organizacjami pozarządowymi zwrócił się z apelem do premiera Donalda Tuska. I podkreśla, że oddychanie czystym powietrzem nie jest żadnym przywilejem, tylko prawem każdego z nas.
Rządzący, premier Tusk i jego ministrowie, nie zrozumieli jeszcze, że inwestycja w efektywność energetyczną domów (Czyste Powietrze, Fundusz Termomodernizacji i Remontów) to inwestycja w bezpieczeństwo energetyczne Polski. Efektywność energetyczna to mniejsze uzależnienie od importu węgla, gazu, biomasy, to niższe rachunki za ogrzewanie domów i czyste powietrze - stawia sprawę jasno Andrzej Guła, współzałożyciel i lider PAS.
Czyste Powietrze - obietnice bez pokrycia
Pod apelem do szefa rządu, oprócz PAS, podpisali się jeszcze przedstawiciele m.in. Greenpeace Polska, Fundacji Frank Bold, Instytutu Reform, czy Instytutu Ekonomii Środowiska. Organizacje pozarządowe przypominają premierowi w swoim piśmie deklaracje zawarte w umowie koalicyjnej, z października 2023 r. A także zapowiedzi Donalda Tuska względem zanieczyszczenia powietrza.
Będziemy walczyć ze smogiem m.in. poprzez przyspieszenie procesu wymiany źródeł ciepła oraz termomodernizacji. Wprowadzimy niezbędne zmiany w programie Czyste Powietrze - obiecywał 2,5 roku temu Tusk.
Tymczasem, jak podkreślają sygnatariusze apelu, ostatnie dwa lata dowiodły, że doświadczamy wyhamowania działań na rzecz czystego powietrza i transformacji energetycznej domów, a kluczowy program walki ze smogiem program Czyste Powietrze znajduje się w poważnym kryzysie.
Tempo realizacji programu jest bardzo wolne. W 2025 r. do programu złożono zaledwie 55 tys. wniosków - to prawie pięciokrotnie mniej niż w 2024 r. i blisko czterokrotnie mniej niż w 2023 r. W obecnym tempie cele programu nie zostaną osiągnięte nawet w ciągu 40 lat - czytamy w tym apelu.
Zapowiedziana reforma nie jest odpowiedzią na te problemy
Ministerstwo Klimatu i Środowiska już zapowiada kolejną reformę programu Czyste Powietrze, czyli projekt ustawy, który ma pomóc pokrzywdzonym beneficjentom. Ale autorzy apelu do premiera Tuska uważają, że proponowane zmiany nie stanowią adekwatnej odpowiedzi na ogromną skalę problemu.
Reforma powinna mieć znacznie szerszy charakter i ujmować najważniejsze, problemy: skomplikowane i niezrozumiałe zasady, wymogi przerastające możliwości beneficjentów, niewydolna obsługa beneficjentów, powolne tempo rozpatrywania wniosków, opóźnienia w wypłatach dotacji, nadmierna biurokracja oraz brak kompleksowego i profesjonalnego wsparcia w procesie inwestycyjnym - proponują sygnatariusze apelu.
Więcej o Czystym Powietrzu przeczytasz w Bizblog:
Największym kłopotem programu Czyste Powietrze, zdaniem organizacji pozarządowych, jest praktyczne wykluczenie z programu osób o niższych dochodach, których nie stać na prefinansowanie drogich inwestycji. Autorzy apelu do szefa rządu uważają, że środki publiczne powinny w pierwszej kolejności pomagać właśnie osobom mniej zamożnym, ponieważ to one najbardziej odczuwają wahania cen nośników energetycznych.
Apelujemy do Pana o nadanie specjalnego priorytetu działaniom na rzecz czystego powietrza i transformacji energetycznej budynków mieszkalnych oraz pilne i szerokie działania naprawcze w programie Czyste Powietrze, który jest niezbędny, nie tylko po to aby rozwiązać problem smogu w Polsce, ale również zapewnić przystępne cenowo ogrzewanie domów - czytamy w piśmie do Donalda Tuska.
Sygnatariusze apelu przypominają jednocześnie, że w dobie kryzysu energetycznego i wysokich cen energii, to właśnie program Czyste Powietrze jest szansą dla gospodarstw domowych na znaczące obniżenie rachunków za ogrzewanie. Umiejętnie prowadzony może być też szansą dla polskich przedsiębiorców i tysięcy lokalnych firm.
