Nawet najbardziej atrakcyjne warunki nie zawsze wystarczą, by zatrzymać utalentowanych pracowników, jeśli atmosfera w organizacji jest - najprościej ujmując - zła. Jednym z najczęściej wskazywanych powodów odejść są relacje z przełożonymi, którzy nie są godni tytułu lidera. W Polsce prawie co trzeci pracownik deklaruje, że odszedł z pracy właśnie z tego powodu.
Ludzie nie porzucają pracy, porzucają menedżerów - to spostrzeżenie rozpowszechnili Marcus Buckingham oraz Curt Coffman w bestsellerze z 1999 r. „First, Break All the Rules: What the World's Greatest Managers Do Differently”. Na podstawie ponad 80 tys. wywiadów przeprowadzonych przez Instytut Gallupa autorzy książki skrytykowali tradycyjne metody zarządzania. I pokazali przykłady, jakie praktyki stosują skuteczni menedżerowie, a także jak pracodawcy mogą zyskać i zatrzymać najlepsze talenty.
Po ponad 25 latach od publikacji tej pozycji, jak i wielu innych poradników na temat skutecznego przywództwa i roli lidera w zespole, wygląda na to, że menedżerowie w Polsce potrzebują szkoleń. Wyniki badania sugerują, że kompetencje menedżerskie nadal pozostają jednym z największych wyzwań wielu organizacji. Jeśli firmy nie będą inwestować w rozwój kadry kierowniczej, mogą mieć coraz większy problem z utrzymaniem pracowników.
Zły menedżer. Przykra „normalność” w Polsce
Prawie co trzeci pracownik odszedł z pracy z powodu szefa - tak fatalne wnioski dostarcza najnowsze badanie InterviewMe. Ponad 600 pracowników z Polski zostało poproszonych o ocenę swoich przełożonych. Oznacza to, że około 200 respondentów zrezygnowało z pracy z powodu przełożonego.
Badanie pokazuje, że złe praktyki zarządzania są w naszym kraju powszechne. Dla 71 proc. pracowników są one codziennością (49 proc. respondentów oceniło złe zarządzanie jako raczej częste, a 22 proc. jako bardzo częste). W mniejszości - 29 proc. - są ci, którzy tylko sporadycznie mają styczność ze złym zarządzaniem (5 proc. bardzo rzadko i 24 proc. - raczej rzadko).
Toksyczny szef. Na czym polega złe zarządzanie?
Złe zarządzanie to nie jest kwestia jednego gorszego dnia, niewyspania czy niezapanowania nad tonem głosu. Szef może być człowiekiem o wysokiej kulturze osobistej, ale za jego destrukcyjnym stylem zarządzania przemawia długa lista czynników, które często występują razem.
Takich sytuacji ze strony toksycznego szefa osobiście doświadczyli Polacy:
I to wciąż nie koniec. Polacy wskazywali również na pojedyncze, lecz szczególnie niepokojące przypadki, takie jak odmowa zapłaty za nadgodziny, dyskryminacja, wyśmiewanie, bezzasadna odmowa urlopu, nadużywanie alkoholu, wykorzystywanie monitoringu do oceny wydajności, śledzenie aktywności pracowników w mediach społecznościowych czy zachęcanie do wykorzystania urlopu zamiast zwolnienia lekarskiego po wypadku.
Wyniki naszego badania pokazują, że problem toksycznych zachowań menedżerów nie ogranicza się wyłącznie do kwestii organizacyjnych ani do stylu zarządzania. Niepokojące jest to, że już co piąty badany wskazuje na doświadczenie presji psychicznej lub zastraszania ze strony przełożonego, a co dziesiąty zetknął się z niepożądanymi zachowaniami o charakterze osobistym — mówi Dominika Kowalska, ekspertka kariery InterviewMe.
Jak podkreśla ekspertka, nawet jeśli takie sytuacje wydarzyły się tylko raz, był to o jeden raz za dużo.
W relacjach zawodowych granice powinny być jasno określone, ponieważ mają realny wpływ na poczucie bezpieczeństwa i komfort pracy - dodaje ekspertka.
Większość Polaków chciała rzucić papierami przez toksycznego szefa
Toksyczna atmosfera w pracy odbija się nie tylko na zdrowiu i samopoczuciu pracownika, ale również generuje wymierne koszty dla pracodawcy. Odejście doświadczonego pracownika oznacza dla firmy nie tylko koszt rekrutacji i wdrożenia następcy, ale również utratę wiedzy oraz spadek efektywności zespołu.
Respondenci najczęściej wskazali, że skutkami złego zarządzania były wypalenie zawodowe i wyczerpanie (49 proc.), wysoka rotacja (48 proc.), spadek zaangażowania w pracę (47 proc.). Na dalszych pozycjach znalazły się m.in. pogorszenie zdrowia psychicznego, gorsze wyniki i niezrealizowane cele czy zahamowanie rozwoju zawodowego pracownika.
Respondenci zapytani, czy rozważali odejście z pracy z powodu zachowania przełożonego, w większości odpowiedzieli twierdząco. Aż 62 proc. badanych pracowników przyznało, że stanęło przed decyzją o zmianie pracy z powodu nieprofesjonalnego zachowania przełożonych. Z tego 32 proc. respondentów faktycznie odeszło z pracy z tego powodu, a 30 proc. poważnie rozważało taką możliwość.
Czytaj więcej o pracy w Bizblog Spider's Web
Co zrobić z toksycznym szefem?
Jeśli regularnie dochodzi do niewłaściwych zachowań ze strony szefa, pracownik może zgłosić to do przełożonego wyższego szczebla lub poprosić o wsparcie dział HR. Natomiast jeśli niewłaściwe praktyki menedżerskie noszą znamiona mobbingu, czyli uporczywego nękania, warto udokumentować takie sytuacje i skonsultować się z prawnikiem, zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy lub dochodzić swoich praw przed sądem pracy. Jeśli sytuacja odbiła się na zdrowiu, warto szukać wsparcia np. u psychologa.
Przygodę z mediami zaczynała jako reporterka i dziennikarka w Akademickim Radiu Kampus, w którym współtworzyła m.in. program Odkrywcy_PL. Dekadę spędziła w Wirtualnej Polsce, jako kierownik serwisów regionalnych oraz wydawca Money.pl i Finanse.wp.pl. Do Bizbloga przyszła z „Forbes” i „Forbes Women”. Pisze o rynku pracy i karierach kobiet w biznesie.