3 mld zł. Tyle na tym wstrętnym ETS-ie zarobiła Polska w 2026 r.
Za nami kolejna aukcja uprawnień do emisji CO2. Okazuje się, że ETS przekłada się na bardzo wymierne wpływy do budżetu państwa. Przeciwnicy polityki klimatycznej UE wolą o tym nie wspominać.
System ETS, który handluje uprawnieniami do emisji CO2, to zło w czystej postaci, które powoduje w Polsce duży wzrost cen prądu i ciepła. Takie opinie znajdziemy m.in. w marcowej gazecie Krajowej Sekcji Górnictwa Węgla Kamiennego NSZZ „Solidarność”. Związkowcy muszą mieć jakiegoś wroga. Wcześniej to był import węgla do Polski, a teraz jest system ETS.
Sami odpowiedzialności na przykład za fatalne wydobycie węgla (w ubiegłym roku udało się raptem trzy razy przekroczyć miesięczne wydobycie na poziomie 4 mln t) nie brali nigdy i nigdy nie wezmą. Wyczuł te nastroje PiS, którego kandydat na przyszłego premiera Przemysław Czarnek już zapowiedział złożenie w Sejmie projektu uchwały wzywający rząd do przedstawienia planu na wyjście Polski z systemu ETS. Eksperci jednak wskazują, że to raczej niemożliwe rozwiązanie.
Polska wyjść z ETS jednostronnie nie może. Prawnie nie jest to możliwe. Zamiast robić burzę w szklance wody, należy wdrażać rozwiązania, które pomogą aktywnie zarządzać podażą uprawnień - przekonuje Michał Hetmański, prezes Fundacji Instrat.
System ETS, czyli prawie 3 mld zł dla Polski
Obecny system ETS to głównie obciążenie dla przemysłu, który musi w swoich kosztach kalkulować cenę emisji CO2. Teraz wyemitowanie 1000 kg dwutlenku węgla wyceniane jest na ponad 72 euro. Ale ETS to także niezły zastrzyk gotówki do budżetu centralnego, dzięki sprzedaży uprawnień do emisji CO2. Za nami właśnie już 7. aukcja w tym roku. Nasz kraj sprzedał uprawnienia do emisji na giełdzie EEX po 71,56 euro za tonę dwutlenku węgla.
Tylko w trakcie tej jednej aukcji, Polska - w ramach systemu ETS - zarobiła ponad 99 mln euro. Łączne przychody naszego kraju z tego tytułu, tylko w tym roku, wynoszą prawie 694,8 mln euro. To, przy obecnym kursie euro, przekłada się na prawie 3 mld zł. Warto w tym miejscu przypomnieć, że miesięczna obniżka podatku VAT i akcyzy na paliwa kosztuje budżet ok. 1,7 mld zł (ok. 900 mln zł po stronie VAT i ok. 700 mln zł za akcyzę). W skali całej UE dochody z ETS są znacznie większe.
Tylko w 2024 r. dochody z aukcji wyniosły łącznie 39 mld euro, z czego ponad 24 mld euro przypadło państwom członkowskim, a pozostała część została przeznaczona na poziomie UE na Fundusz Innowacji, Fundusz Modernizacji oraz Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności - zauważa think tank Bruegel.
To nie cena emisji CO2 jest problemem
Wielu ekspertów od dawna powtarza, że największym problemem systemu ETS wcale nie jest cena emisji CO2, tylko to, co państwa członkowskie robią z pochodzącym z tego handlu uprawnieniami dochodem.
W ramach systemu ETS państwa UE powinny przeznaczać co najmniej 50 proc. dochodów z aukcji na projekty związane z klimatem i energią - przypomina Bruegel.
Więcej o ETS przeczytasz w Bizblog:
Tymczasem w Polsce pieniądze pochodzące z handlu uprawnieniami do emisji CO2 do tej pory służyły głównie jako budżetowe plastry. Już w 2024 r. NIK uznała, że gospodarowanie środkami uzyskanymi ze sprzedaży uprawnień w ramach systemu ETS nie zapewniało w sposób wystarczający ochrony interesów budżetu państwa oraz możliwości powiązania poniesionych wydatków z redukcją emisji gazów cieplarnianych.
Polska w latach 2013–2023 uzyskała ze sprzedaży uprawnień EU ETS dochód w wysokości blisko 94 mld zł. w tym prawie 90 proc. tej kwoty, tj. ponad 84 mld zł uzyskano w latach 2019–2023 (do 30 maja) - akcentuje NIK.
Bruegel stawia sprawę jasno: dochody z systemu ETS mogłyby pomóc w finansowaniu czystej transformacji przemysłowej w Europie, ale zostały niedostatecznie wykorzystane.
