Pensja zależy od stażu pracy. Co z dyskryminacją młodych pracowników?

Kiedy różnicowanie sytuacji pracowników ze względu na ich staż pracy jest legalne, a kiedy staje się dyskryminacją? To pytanie coraz częściej pojawia się w firmach po zmianach w Kodeksie pracy, które weszły w życie 1 stycznia. Państwowa Inspekcja Pracy zwraca uwagę, że sam staż pracy nadal może mieć wpływ na wynagrodzenie czy dodatkowe świadczenia, ale nie może być jedynym kryterium oceny pracownika.

Główny inspektor pracy Marcin Stanecki podkreśla, że nagradzanie pracowników za długoletnią pracę jest zgodne z prawem. Pracodawcy mogą przyznawać dodatki stażowe, wyższe wynagrodzenia czy nagrody jubileuszowe osobom z większym stażem. Wskazuje, że takie rozwiązania są od lat obecne na rynku pracy i mają doceniać lojalność oraz długoletnie związanie pracownika z daną organizacją.

Szef PIP-u zaznacza, że problem pojawia się wtedy, gdy długość zatrudnienia zaczyna zastępować ocenę rzeczywistych kompetencji. Jeżeli awanse, podwyżki lub dostęp do szkoleń zależą tylko od liczby przepracowanych lat, a pracodawca nie bierze pod uwagę jakości pracy, zaangażowania czy umiejętności, może dojść do naruszenia zasady równego traktowania pracowników. Innymi słowy, sama przynależność do "starej gwardii" to o wiele za mało.

Jak wyjaśnia Marcin Stanecki, ważne jest odróżnienie stażu pracy od doświadczenia zawodowego. Wyjaśnia, że staż jest kategorią formalną i obejmuje okresy zatrudnienia oraz inne okresy uwzględniane przez przepisy. Doświadczenie zawodowe obejmuje wiedzę oraz umiejętności zdobyte niekoniecznie na etacie, ale także podczas prowadzenia działalności gospodarczej, wykonywania umów cywilnoprawnych czy pracy za granicą.

Więcej wiadomości na temat pracy można przeczytać w Bizblog Spider's Web:

Szef PIP-u tłumaczy, że znaczenie tego rozróżnienia wzrosło wraz z wejściem w życie nowego art. 302 Kodeksu pracy. Od początku 2026 roku do okresu zatrudnienia, od którego zależą określone uprawnienia pracownicze, należy wliczać także aktywność zawodową wykonywaną poza etatem. Zmiana ma lepiej odzwierciedlać rzeczywisty przebieg kariery zawodowej i ograniczać nierówne traktowanie osób pracujących w różnych formach.

Państwowa Inspekcja Pracy informuje, że już w pierwszych miesiącach obowiązywania nowych przepisów pojawiły się skargi od pracowników. Dotyczą one przede wszystkim sytuacji, w których pracodawcy nie uwzględniają okresów prowadzenia własnej działalności lub wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych przy ustalaniu uprawnień związanych ze stażem pracy.

Całą sprawa stanie się bardzo konkretnym problemem firm, gdy przyjdzie do wdrożenia unijnej dyrektywy o przejrzystości wynagrodzeń. Nowe przepisy mają sprawić, że zasady ustalania płac staną się bardziej jasne i zrozumiałe. PIP tłumaczy, że staż pracy nadal będzie mógł wpływać na wysokość wynagrodzenia, ale powinien być jednym z kilku przejrzystych czynników uwzględnianych przy ocenie pracownika.

Szef PIP-u podkreśla, że jego instytucja prowadzi kontrole oraz analizuje regulaminy obowiązujące w firmach, ale nie rozstrzyga sporów dotyczących dyskryminacji. Marcin Stanecki przypomina, że inspektorzy mogą wskazywać nieprawidłowości i udzielać wyjaśnień, ale w przypadkach wymagających szczegółowego postępowania dowodowego decyzję o tym, czy doszło do dyskryminacji, podejmuje sąd pracy.