Ochrona przedemerytalna. Tarcza dla pracowników ma dziury

Zgodnie z przepisami pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostały nie więcej niż cztery lata, pod warunkiem że wraz z osiągnięciem tego wieku będzie on posiadał wymagany staż pozwalający na uzyskanie emerytury. Zatem sama bliskość wieku emerytalnego nie wystarczy - konieczne jest również spełnienie warunków umożliwiających nabycie prawa do świadczenia emerytalnego.

W praktyce ochrona przedemerytalna to nic innego, jak zakaz wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. Pracownik objęty ochroną nie może więc zostać zwolniony w standardowym trybie za wypowiedzeniem tylko dlatego, że pracodawca chce zakończyć współpracę. Przepisy mają zapewnić mu możliwość pozostania w zatrudnieniu aż do momentu uzyskania prawa do emerytury.

Obecnie powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. W związku z tym okres ochronny rozpoczyna się odpowiednio po ukończeniu 56. roku życia przez kobietę oraz 61. roku życia przez mężczyznę. Od tego momentu pracownik korzysta ze szczególnej ochrony zatrudnienia aż do osiągnięcia wieku emerytalnego.

Przepisy przewidują jednak wyjątki dla osób wykonujących zawody uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę. W takich przypadkach ochrona może rozpocząć się wcześniej, ponieważ liczy się ją od wieku umożliwiającego skorzystanie z wcześniejszych uprawnień emerytalnych. Dotyczy to między innymi niektórych pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub wykonujących pracę o szczególnym charakterze.

Czytaj również inne poradniki dotyczące emerytur na Bizblog Spider's Web

Wbrew powszechnemu przekonaniu ochrona przedemerytalna nie gwarantuje całkowitej nietykalności pracownika. Zakaz dotyczy przede wszystkim wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę. Nie oznacza to jednak, że stosunek pracy nie może zostać rozwiązany w żadnych okolicznościach. Pracownik nadal może rozwiązać umowę z własnej inicjatywy. Możliwe jest również rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.

Ochrona nie stoi także na przeszkodzie wygaśnięciu umowy zawartej na czas określony z upływem terminu, na jaki została podpisana. Jeżeli umowa kończy się zgodnie z datą wskazaną w kontrakcie, pracodawca nie ma obowiązku jej przedłużania tylko dlatego, że pracownik znajduje się w wieku przedemerytalnym.

Istnieją sytuacje, w których pracodawca może zakończyć współpracę nawet z osobą objętą okresem ochronnym. Najbardziej oczywistym przypadkiem jest rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, czyli tzw. zwolnienie dyscyplinarne. Jeżeli pracownik dopuści się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, ochrona przedemerytalna nie będzie stanowiła przeszkody do rozwiązania umowy.

Przepisy przewidują również możliwość rozwiązania stosunku pracy w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. W takich okolicznościach szczególna ochrona zatrudnienia ustępuje konieczności zakończenia działalności przez przedsiębiorstwo. W określonych sytuacjach zastosowanie mogą mieć także regulacje dotyczące zwolnień grupowych.

Ochrona obejmuje nie tylko samą umowę o pracę, lecz także warunki zatrudnienia. Co do zasady pracodawca nie może pogorszyć sytuacji pracownika poprzez wypowiedzenie zmieniające, które prowadziłoby do obniżenia wynagrodzenia lub zmiany warunków pracy na mniej korzystne. Dzięki temu pracownik nie jest narażony na obchodzenie przepisów poprzez pozostawienie go w zatrudnieniu, ale na znacznie gorszych warunkach.

Nie oznacza to jednak całkowitego zakazu zmian. Wyjątki mogą wynikać między innymi z nowych zasad wynagradzania obejmujących wszystkich pracowników lub określone grupy zawodowe. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny w świetle przepisów prawa pracy.