800 plus i NFZ nie dla was. Specustawa pozbawi świadczeń tysiące osób
Legalny pobyt obywateli Ukrainy ze statusem UKR w Polsce przedłużony do 4 marca 2026 roku, ale z haczykami. Nowa specustawa reguluje ich pobyt, ale jednocześnie wiąże świadczenie 800+ z aktywnością zawodową. Od stycznia bez pracy stracą też pełny dostęp do NFZ. Chodzi o tysiące osób przebywających w Polsce.
Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy, założyciel Personnel Service podaje, że nowelizacja specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, przyjęta pod koniec września, przedłuża ich ochronę prawną w Polsce do 4 marca 2026 roku.
Ustawa wprowadza też istotne zmiany w dostępie do świadczeń, procedur administracyjnych oraz w zasadach legalizacji pobytu i pracy. To rozwiązania, które w praktyce dotkną zarówno cudzoziemców, jak i pracodawców – mówi Krzysztof Inglot.
Legalny pobyt i 800+ pod nowymi warunkami
Założyciel Personnel Service zauważa, że obywatele Ukrainy mogą przebywać w Polsce na podstawie tzw. „statusu UKR” do 4 marca przyszłego roku.
Nowością jest art. 42x, który gwarantuje, że jeśli cudzoziemiec złoży wniosek o kartę pobytu do tego terminu, jego pobyt pozostaje legalny aż do wydania decyzji i odebrania dokumentu. To usuwa wcześniejsze wątpliwości i zapewnia zarówno pracownikom, jak i pracodawcom stabilność – komentuje Krzysztof Inglot.
Świadczenie 800+ będzie powiązane z aktywnością zawodową – co najmniej jeden rodzic musi pracować i podlegać ubezpieczeniom społecznym od podstawy co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia (ok. 2,3 tys. zł brutto w 2025 r.). Warunkiem jest też spełnianie obowiązku szkolnego przez dziecko. Nowe zasady mają promować integrację Ukraińców poprzez rynek pracy.
Więcej wiadomości o cudzoziemcach w Polsce można przeczytać poniżej:
Zmiany uderzają w uchodźców i stawiają wyzwania firmom
Ekspert twierdzi, że jeżeli chodzi o osoby pracujące i odprowadzające składki, to będą one ubezpieczone w ramach NFZ. Reszta uchodźców z Ukrainy od stycznia będzie miała dostęp wyłącznie do podstawowych świadczeń medycznych – w nagłych przypadkach, dla dzieci i kobiet w ciąży. Rehabilitacja, stomatologia, operacje zaćmy czy refundacja leków znikną z listy świadczeń.
Dorośli, którzy nie pracują i nie są objęci ubezpieczeniem, będą musieli korzystać z prywatnych usług lub lokalnych programów pomocowych. Natomiast ograniczenie obciążenia systemu publicznego pozwoli skoncentrować środki na najbardziej pilnych przypadkach – tłumaczy Krzysztof Inglot.
Jeśli chodzi o nowelizację, to utrzymuje ona przepisy pozwalające urzędom na wydłużanie procedur o ochronę międzynarodową bez konsekwencji za bezczynność i przewlekłość postępowania.
Dla pracodawców oznacza to ryzyko przy planowaniu zatrudnienia osób czekających na decyzję. Dla pracowników znowu lepiej równolegle rozważać stabilniejsze formy pobytu i pracy takie jak pobyt czasowy czy zezwolenie na pobyt i pracę – podsumowuje Krzysztof Inglot z Personnel Service.
Od 2026 roku każdy cudzoziemiec spoza UE/EOG/Szwajcarii będzie musiał osobiście stawić się w urzędzie, aby uzyskać numer PESEL, a urzędnicy pobiorą odciski palców. To dodatkowe obciążenie czasowe dla pracowników i pracodawców, ale jednocześnie krok w stronę lepszej weryfikacji tożsamości i bezpieczeństwa systemu.
