Gminy liczą butelki i puszki. Pierwszy test systemu kaucyjnego
Gminom powoli kończy się czas, by złożyć pierwszy raport z systemu kaucyjnego, który obejmie ostatni kwartał ubiegłego roku. Ma on pokazać, jak dużo brakuje nam do poziomów recyklingu narzucanych przez Unię Europejską.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) wylicza, że od uruchomienia systemu kaucyjnego 1 października 2025 r. w obrocie pojawiło się niemal 60 mln opakowań oznaczonych znakiem kaucji. Tylko w pierwszych tygodniach obowiązywania nowego mechanizmu wypłacono depozyty za 500 tysięcy opakowań. Zdaniem ekspertów to okazja nie tylko dla największych sklepów.
Małe i średnie sklepy, często mocno zakorzenione w lokalnych społecznościach, mogą dzięki implementacji systemu kaucyjnego budować zaufanie i lojalność klientów poprzez oferowanie wygodnych warunków zwrotu opakowań. W praktyce oznacza to nie tylko możliwość przyjmowania pustych butelek i puszek, ale też integrację tego procesu z codziennym doświadczeniem zakupowym, tak aby stał się on płynny i bezproblemowy - przekonuje Michał Pląska, dyrektor operacyjny Centrum Innowacji Retail w COMP S.A.
System kaucyjny jest już z nami szósty miesiąc. Opinie na ten temat są mocno podzielone. MKiŚ upiera się, że wszystko działa w należytym porządku, chociaż wpadek zgłaszanych z całej Polskie nie brakuje. Za chwilę okaże się, jak w systemie kaucyjnym odnalazły się samorządy terytorialne.
System kaucyjny czeka na sprawozdanie samorządów
Zgodnie z prawem do 31 marca br. gminy muszą złożyć roczne sprawozdania z gospodarowania odpadami komunalnymi, w których po raz pierwszy pojawią się dane z systemu kaucyjnego. Niektóre opakowania zamiast jak dotąd trafić do gminnych systemów selektywnej zbiórki, wrócą bezpośrednio do sklepów i operatorów systemu.
Dla samorządów pierwszy rok działania systemu kaucyjnego oznacza przede wszystkim nowe obowiązki związane z raportowaniem i przepływem danych. Jednocześnie coraz większego znaczenia nabiera rozwijanie zbiórki innych frakcji odpadów, które pozostają w systemie gminnym - twierdzi Dagmara Pociech, dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami UM Żyrardów.
Obowiązek przekazywania samorządom informacji o masie opakowań i odpadów opakowaniowych zebranych na terenie danej gminy spoczywa na operatorach systemu kaucyjnego, działających w imieniu producentów napojów. Te dane powinni trafić do gminnych urzędów do 31 stycznia każdego roku za rok poprzedni.
System kaucyjny znacząco zmienia sposób funkcjonowania gospodarki odpadami. Opakowania po napojach będą zbierane skuteczniej, ale dla samorządów oznacza to również konieczność rozwijania zbiórki innych frakcji odpadów komunalnych - tłumaczy Małgorzata Rdest, inicjatorka projektu Olejomaty.
Pod presją poziomu recyklingu
Ten zbliżający się wielki krokami samorządowy test systemu kaucyjnego pokaże, czy uda nam się utrzymać wymagane przez Brukselę poziomy recyklingu. Przypomnijmy, że zgodnie z unijnymi regulacjami od 2025 r. państwa członkowskie UE powinny osiągać 55 proc. przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Z danych GUS za 2024 r. wynika zaś, że w naszym kraju wytworzono w sumie 14,2 mln ton odpadów komunalnych (średnia na jednego mieszkańca to 377 kg), z czego do recyklingu trafiło ok. 2,6 mln t odpadów, czyli tylko 18 proc. ich całkowitej masy. 13 proc. skierowano do biologicznych procesów przetwarzania, takich jak kompostowanie lub fermentacja, a 22 proc. do przekształcenia termicznego z odzyskiem energii. Łącznie do procesów odzysku trafiło ok. 53 proc. odpadów komunalnych, ale część z nich spalono.
Więcej o systemie kaucyjnym przeczytasz w Bizblog:
Ale resort klimatu i środowiska poszedł na rękę samorządom i w odpowiedzi na ich postulaty wprowadził stosowne zmiany do projektu ustawy, wprowadzającej w życie Rozszerzoną Odpowiedzialność Producenta (ROP). Chodzi o obniżenie poziomu recyklingu z 55 do 50 proc. za 2025 r., a także o złagodzenie kar dla gmin za nieosiągnięcie tych poziomów.
Kary za nieosiągnięcie wymaganych poziomów za 2025 r. zostaną z urzędu uchylone lub odpowiednio obniżone - zapowiada Marek Goleń z Departamentu Gospodarki Odpadami MKiŚ.
