Czyste Powietrze. Rząd nie umie ochronić Polaków, ma to zrobić specustawa
Lista tych, którzy popadli w kłopoty finansowe przez program Czyste Powietrze rośnie każdego dnia. Rząd, po miesiącach obiecywania, w końcu pokazał projekt regulacji, który ma temu zaradzić. Częściowo, bo legislacyjna tarcza dotyczy wyłącznie oszukanych beneficjentów, a nie wykonawców.
Za nami kolejna już manifestacja - organizowana najczęściej przed siedzibą Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ) - tych, dla których program Czyste Powietrze w pierwszej kolejności nie oznacza wcale termomodernizacji, czy wymiany źródła ciepła, tylko ogromne kłopoty finansowe. Przez zatory w płatnościach pod ścianę spychani tak są beneficjenci tego systemu dopłat do wymiany węglowych kopciuchów, jak i firmy wykonujące zlecone prace. Doprowadzeni do ostateczności ludzie mają nawet targać się na własne życie.
Wśród Wykonawców są już przerażające historie. Sporo część z Nas jest w bardzo ciężkim stanie psychicznym, przeszło załamania nerwowe, jesteśmy na lekach uspakajających, w rodzinach dochodzi do tragedii. Jeszcze o tym nie mówimy, ale za chwilę zaczniemy - dzieci się swoimi emocjami w serwisie X pani Karina.
Czyste Powietrze, czyli państwo pomoże części poszkodowanych
Zatory finansowe w programie Czyste Powietrze to konsekwencja m.in. wydłużającego się systematycznie średniego czasu oczekiwania na rozpatrzenie wniosku. Jeszcze w 2023 r. to było 47,25 dnia; w 2024 r. - to już było 95 dni; a w 2025 r. - 98 dni. Rząd o piętrzących się z miesiąca na miesiąc zaległościach finansowych doskonale zdawał sobie sprawę. Recepty wszak na to szuka już od wielu miesięcy.
Pracujemy nad tym, żeby znaleźć dla tych osób jakieś rozwiązanie systemowe, żeby państwo im pomogło - mówił już w lipcu ub.r. Krzysztof Bolesta, wiceminister klimatu i środowiska w rozmowie z Dziennikiem Gazetą Prawną.
I w końcu, w połowie lutego 2026 r. doczekaliśmy się. Państwo ma pomóc, ale nie wszystkim. Ruszyły konsultacje społeczne projektu specustawy pomocowej dla beneficjentów, których poszkodowali nieuczciwi wykonawcy w programie Czyste Powietrze. Resort klimatu chce zamknąć temat w pierwszej połowie roku.
Projekt ustawy jest bardzo krótki, to 11 artykułów - uchyla rąbka tajemnicy Krzysztof Bolesta.
To sąd będzie decydował kto ma oddać pieniądze
Te nowe regulacje, nad którymi pracuje MKiŚ, mają dotyczyć wyłącznie beneficjentów oszukanych przez wykonawców. Chodzi o tych, którzy zaliczkę na realizację danego zadania (na przykład termomodernizację) pobrali od beneficjentów, a samej inwestycji nie wykonali lub też jej nie rozliczyli. Teraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska żądają od beneficjentów zwrotu tych zaliczek. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) szacuje, że w sumie obecnie chodzi o ok. 285 mln zł.
Według naszych szacunków ten problem może dotyczyć ponad 8 tys. rodzin - wylicza Krzysztof Bolesta.
Na czym polegać mają te nowe regulacje? Wiceminister klimatu i środowiska tłumaczy, że poszkodowani powinni w pierwszej kolejności złożyć stosowny wniosek do prokuratury. A co dalej?
Więcej o programie Czyste Powietrze przeczytasz w Bizblog:
Potem trzeba będzie złożyć wniosek do wojewódzkiego funduszu o zawieszenie spłaty zobowiązań, jednocześnie upoważniając go do dochodzenia tych roszczeń od wykonawcy inwestycji. W tym momencie wierzytelność beneficjenta wobec WFOŚiGW zostaje zawieszona - tłumaczy Bolesta.
Ostatecznie decydować ma za każdym razem decyzja sądu, który stwierdzi, czy beneficjent musi, czy nie musi zwracać pieniędzy. Ściągniecie z niego odpowiedzialności finansowej w tym wymiarze oznaczać będzie, że wojewódzkie fundusze będą dochodzić należnych pieniędzy od wykonawców.
Jeśli to mu się nie uda, to wówczas NFOŚiGW musi mieć rezerwę, aby pokryć tę lukę - wyjaśnia wiceszef MKiŚ.
