Zatory płatnicze zmorą polskich firm. Przedsiębiorcy zaciskają pasa
Według BIG InfoMonitor polscy przedsiębiorcy kończą rok z sukcesami, ale w nowy wchodzą z dużą ostrożnością. Choć firmy odważnie stawiają na nowe technologie i sztuczną inteligencję, to jednocześnie budują finansowy pancerz. Wszystko po to, by ochronić portfele przed rosnącymi kosztami i zatorami płatniczymi, które stają się coraz większym wyzwaniem dla biznesu.
BIG InfoMonitor podaje, że aż 76 proc. firm z sektora MŚP deklaruje, że zrealizowało zaplanowane cele na 2025 rok. Ponad połowa przedsiębiorców pozytywnie ocenia 2025 rok z perspektywy prowadzenia biznesu w Polsce. W 2026 roku aż 76 proc. przedsiębiorców planuje podjąć działania niwelujące zatory płatnicze.
A co wskazują firmy jako największe wyzwanie? Najczęściej wskazywane przez firmy wyzwanie (37 proc.) na 2026 rok to wzrost kosztów prowadzenia działalności. Na koniec listopada 2025 roku łączna kwota zaległości różnych sektorów gospodarki z tytułu kredytowych i pozakredytowych zobowiązań przekroczyła 46 mld zł.
Ponad połowa przedsiębiorców pozytywnie ocenia mijający rok
Według BIG InfoMonitor dla większości przedsiębiorców mijający rok był czasem efektywnej walki o rynek. Okres ten pozytywnie ocenia 51 proc. badanych przedsiębiorstw, przy czym co szósty właściciel firmy mówi, że był to czas zdecydowanie dobry. Sukces ten nie wziął się znikąd, ponieważ firmy postawiły na rozwój swoich produktów i usług (35 proc.), ale też zainwestowały w kompetencje pracowników (29 proc.).
Ponad jedna czwarta przedsiębiorców zdołała skutecznie powiększyć skalę swojej działalności - 27 proc. z nich pozyskało nowych klientów lub kontrahentów, a 26 proc. odnotowało realną poprawę wyników finansowych.
Co istotne, rozwój ten wprost przełożył się również na sytuację rynku pracy – 24 proc. firm zwiększyło w tym czasie zatrudnienie, co dowodzi, że mimo trudnego otoczenia gospodarczego, stabilne podmioty wciąż widzą przestrzeń do budowania większych zespołów. Jednakże statystyka ta skrywa drugie oblicze. Co piąty przedsiębiorca (20 proc.) ocenia rok 2025 negatywnie z perspektywy prowadzenia biznesu.
Dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor zauważa, że to, co obecnie widzimy w deklaracjach przedsiębiorców, to przejście z trybu przetrwania do trybu selektywnej ekspansji.
Właściciele firm mają świadomość, że przy obecnej strukturze kosztów w Polsce, jednym z kluczowych warunków rozwoju jest postawienie na wyższą jakość i marżowość produktów, co już znajduje odzwierciedlenie w ich działaniach w zakresie intensywnego rozwoju oferty oraz podnoszenie kwalifikacji zespołów w obszarze kompetencji technologicznych – komentuje dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.
Jego zdaniem strategia ta przynosi wymierne efekty, gdyż znaczna część sektora MŚP już w 2025 roku potwierdziła pozyskanie nowych klientów i wzrost przychodów.
Należy jednak pamiętać, że ten optymizm jest warunkowy - opiera się on bardziej na nadziei, że tempo wzrostu płac czy cen energii w końcu wyhamuje, co w perspektywie najbliższych kwartałów wcale nie jest pewne, szczególnie w zakresie wynagrodzeń, których co prawda dynamika się wypłaszcza, ale nadal jest dodatnia – przestrzega dr hab. Waldemar Rogowski.
Jak polskie firmy zamierzają chronić swoją płynność w 2026 roku
Eksperci prognozują, że plany na nadchodzący rok są ambitne, ale naznaczone dużą ostrożnością. Firmy chcą przede wszystkim rozwijać produkty i usługi (29 proc.), stawiając na innowację jako motor wzrostu, a także intensyfikować pozyskiwanie nowych klientów (26 proc.) walcząc o udziały w coraz bardziej konkurencyjnym rynku.
Co istotne, fundamentem tych zmian ma być nowoczesna infrastruktura, istotnym obszarem planowanych działań są inwestycje technologiczne, na które wskazuje co piąte przedsiębiorstwo (19 proc.). Firmy zamierzają wdrażać rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, co ma stać się jednym z elementów budowania przewagi konkurencyjnej w 2026 roku.
Według badania EY „Jak polskie firmy wdrażają AI” już jedna trzecia przedsiębiorstw w Polsce przeprowadziła pilotażowe wdrożenia lub zaimplementowała pierwsze rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji w wybranych obszarach swojej działalności. To pokazuje, że plany sektora MŚP na nadchodzący rok nie są jedynie teoretycznym założeniem, lecz wpisują się w realny proces cyfrowej transformacji, który w polskim biznesie nabiera coraz większego tempa i znaczenia.
Szczególną uwagę zwraca determinacja w walce z zatorami płatniczymi. Aż 76 proc. przedsiębiorców planuje wdrożyć konkretne mechanizmy obronne, które mają uszczelnić ich systemy finansowe.
Strategia ta opiera się przede wszystkim na skróceniu czasu pomiędzy wystawieniem faktury a realnym wpływem gotówki na konto – co czwarta firma (24 proc.) zamierza szybciej reagować na opóźnienia i podejmować samodzielne działania windykacyjne już przy pierwszych sygnałach problemów – wylicza Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.
Niepokoi go jednak fakt, że zaufanie w biznesie, będące fundamentem płynności finansowej, uległo wyraźnemu nadszarpnięciu, co wymusza na małych i średnich firmach radykalne kroki.
Przedsiębiorcy coraz częściej stawiają na prewencję - co piąty (19 proc.) planuje wprowadzić system przedpłat, a tyle samo badanych zamierza uważniej niż dotychczas sprawdzać wiarygodność płatniczą swoich kontrahentów oraz potencjalnych partnerów biznesowych jeszcze przed podpisaniem umowy – twierdzi Paweł Szarkowski.
Firmy drastycznie zaostrzają warunki płatności
Znamienny jest wzrost znaczenia strategii polegających na skracaniu terminów płatności oraz ubezpieczaniu należności, co deklaruje odpowiednio 19 proc. i 17 proc. firm. Stanowi to wyraźny skok w porównaniu z 2022 rokiem, kiedy na te rozwiązania decydowało się odpowiednio jedynie 6 proc. i 2,6 proc. podmiotów.
Te dane to jasny sygnał, że przedsiębiorcy wolą działać zachowawczo i dyktować twardsze warunki, niż ryzykować zamrożenie kapitału w niespłaconych fakturach, co w dobie rosnących kosztów mogłoby zachwiać ich stabilnością finansową - uważają eksperci BIG InfoMonitor.
Największym cieniem na planach na 2026 rok kładą się koszty stałe. Podwyżka składek ZUS jest wskazywana jako największa obawa przez 29 proc. przedsiębiorców. W połączeniu z wysokimi cenami energii i gazu oraz niekorzystnymi zmianami podatkowymi (22 proc.) tworzy to mieszankę, która może zdusić inwestycje.
Według ekspertów lista rodzajów ryzyka jest jednak znacznie dłuższa i mocno osadzona w aktualnej sytuacji rynkowej. Przedsiębiorcy z niepokojem patrzą na dalszy wzrost płacy minimalnej (19 proc.) oraz utrzymującą się niepewność geopolityczną (18 proc.). Co szczególnie alarmujące, lawinowo narasta problem nieterminowych wpłat – obawy o opóźnienia płatności od kontrahentów zgłasza już co piąta firma (19 proc.), co stanowi drastyczny wzrost o 13,8 pkt proc. w stosunku do poprzednich lat.
Prognozy pokazują, że rok 2026 będzie stał pod znakiem walki o marżę w warunkach drożyzny systemowej i coraz trudniejszej do przewidzenia dyscypliny płatniczej partnerów biznesowych.
Powszechne wdrażanie mechanizmów chroniących płynność finansową, takich jak system przedpłat czy skracanie terminów płatności, stanowi naturalną odpowiedź przedsiębiorstw na zmieniające się warunki rynkowe. W obliczu rosnącej presji kosztowej firmy koncentrują swoje wysiłki na maksymalizacji efektywności zarządzania kapitałem – wskazuje Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.
W jego ocenie polski przedsiębiorca u progu 2026 roku z jednej strony inwestuje w to, co przynosi zysk, z drugiej konsekwentnie minimalizuje ryzyko destabilizacji płynności finansowej wynikające z nieprzewidywalności kontrahentów. Kluczem do sukcesu w nadchodzącym roku nie będzie już tylko wysoka sprzedaż, ale przede wszystkim żelazna dyscyplina kosztowa i umiejętność nawigowania w gąszczu zmiennych obciążeń finansowych.
Więcej wiadomości na temat BIG InfoMonitor można przeczytać poniżej:
Na jednego dłużnika przypada już średnio 152 tys. zł
Według danych z Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i bazy informacji kredytowej BIK, na koniec listopada 2025 roku łączna kwota zaległości różnych sektorów gospodarki z tytułu kredytowych i pozakredytowych zobowiązań, opóźnionych o 30 dni i na co najmniej 500 zł zbliżyły się do 46,2 mld zł. W porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego to wzrost o ponad 1,9 mld zł i o ponad 3,7 mld zł w odniesieniu do listopada 2023 roku.
Zaległości firm rosną, choć wolniej w ostatnim analizowanym okresie. Ubywa też firm niepłacących zobowiązań, ale problemy kumulują się. Średnio na jednego niesolidnego przedsiębiorcę przypada aktualnie około 152 tys. zł zaległych zobowiązań względem banków i kontrahentów, przed rokiem było to 134,2 tys. zł – przypomina Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.
Według Szarkowskiego oznacza to, że trafienie na taką firmę może przysporzyć sporo problemów. Skoro już nie zapłaciła kilku faktur innym swoim partnerom, jest duże prawdopodobieństwo, że kolejnych również za zapłaci.
To sygnał ostrzegawczy, by szczególnie uważnie dobierać partnerów biznesowych. Na szczęście można to ryzyko zminimalizować, a co za tym idzie – ograniczyć problemy i koszty związane z windykacją nieuregulowanych faktur. Przedsiębiorcy mogą skorzystać z tej możliwości, na przykład dokładnie sprawdzając wiarygodność kontrahenta w rejestrze BIG InfoMonitor przed podpisaniem kontraktu – mówi Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.
Z kolei dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor podkreśla, że trudno jeszcze powiedzieć jak ostatecznie zakończy się ten rok pod względem spłacalności zobowiązań wśród firm, ale już dziś mogę wskazań główne czynniki, które przedsiębiorcy powinni wziąć pod uwagę w nadchodzącym 2026 roku, aby umocnić swoją kondycję finansową.
Dla ekspansji zagranicznej wykorzystaj wsparcie unijne, unikając zależności od jednego rynku. Regularnie audytuj i monitoruj główne rodzaje ryzyka. Dostosowuj się do trendów takich jak AI, robotyzacja i automatyzacja, transformacja cyfrowa i energetyczna – podsumowuje dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.
I dodaje, że ważne jest też starać się, aby zasoby, procesy i działania były elastyczne, adaptacyjne, zwinne oraz innowacyjne, co umożliwi osiągnięcie sukcesu w turbo zmiennym i dynamicznym otoczeniu polityczno-gospodarczo- regulacyjno-fiskalnym.
