Umowy o dzieło znikają z rynku. Nowe dane ZUS pokazują wyraźny trend
Umowy o dzieło w Polsce stają się coraz rzadsze i coraz krótsze. Z najnowszego raportu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w 2025 r. zgłoszono ich najmniej od momentu uruchomienia specjalnego rejestru. Jednocześnie sposób ich zgłaszania niemal całkowicie przeniósł się do internetu.
Z danych ZUS wynika, że w 2025 r. do rejestru trafiło prawie 1,3 mln umów o dzieło. Informacje o nich przekazało 69,6 tys. podmiotów. W porównaniu z 2024 r. liczba zgłoszeń zmniejszyła się o 2,49 proc., a liczba samych umów spadła o 6,5 proc.
To najniższy wynik od czasu uruchomienia rejestru w 2021 r. Co ciekawe, liczba osób wykonujących takie umowy prawie się nie zmieniła. W 2025 r. było ich około 318 tys.
Zgłoszenia przeniosły się do internetu
Wyraźnie widać też postępującą cyfryzację kontaktów firm z ZUS. W 2025 r. aż 92,46 proc. formularzy RUD trafiło do instytucji przez portal eZUS.
Jeszcze kilka lat temu sytuacja wyglądała inaczej. W 2021 r. pocztą wysłano ponad 148 tys. zgłoszeń, podczas gdy w 2025 r. było ich już tylko około 74 tys.. Osobiste składanie dokumentów w oddziałach ZUS stało się dziś marginalne.
Najczęściej umowa na jeden dzień
Dane z rejestru pokazują też, że umowy o dzieło są zwykle bardzo krótkie. Najczęstszy scenariusz to zlecenie realizowane w ciągu jednego dnia. 29 proc. wszystkich umów trwało właśnie jeden dzień, kolejne 7 proc. – dwa dni.
Połowa wszystkich umów kończy się w ciągu około tygodnia. Mediana długości umowy to 5 dni, choć średni czas trwania jest wyraźnie wyższy i wynosi 34 dni. Oznacza to, że obok bardzo krótkich zleceń pojawiają się również dłuższe projekty.
Więcej informacji dla pracowników znajdziesz na Bizblog.pl:
Najwięcej w IT i branżach kreatywnych
Ponad połowa wykonawców umów o dzieło pracuje w trzech sektorach gospodarki:
- informacja i komunikacja – 20,5 proc.,
- działalność profesjonalna, naukowa i techniczna – 17,5 proc.,
- kultura, rozrywka i rekreacja – 14,6 proc.
Największy wzrost liczby wykonawców w 2025 r. odnotowano w usługach administrowania i działalności wspierającej (wzrost o 10,2 proc.). Z kolei największy spadek pojawił się w przetwórstwie przemysłowym (–8 proc.).
Mazowsze zdecydowanym liderem
Najwięcej umów o dzieło zgłaszają firmy z województwa mazowieckiego.
Na 10 tys. płatników składek przypada tam ponad 13 tys. zgłoszonych umów. To prawie dziewięć razy więcej niż w województwie warmińsko-mazurskim, gdzie wskaźnik jest najniższy.
Mazowsze, Śląsk i Małopolska skupiają prawie połowę wszystkich firm zgłaszających takie umowy oraz niemal połowę ich wykonawców.
Dominują małe firmy
Raport ZUS pokazuje również, że z tej formy współpracy najczęściej korzystają małe przedsiębiorstwa.
Umowy o dzieło są najczęściej wykorzystywane przez niewielkie firmy, szczególnie w branżach kreatywnych i technologicznych, i są to umowy krótkoterminowe – wskazują autorzy raportu.
Blisko 60 proc. firm, które zgłaszały umowy o dzieło, zatrudniało do dziewięciu osób. Z kolei duże przedsiębiorstwa zatrudniające ponad 250 pracowników stanowiły jedynie 3,3 proc. wszystkich płatników zgłaszających takie kontrakty.
Stabilny obraz rynku
Po pięciu latach funkcjonowania rejestru ZUS widać, że podstawowe trendy na rynku umów o dzieło pozostają podobne. To wciąż rozwiązanie używane głównie przez małe firmy, przede wszystkim w sektorach kreatywnych i technologicznych, najczęściej do realizacji krótkich projektów.
