Od 24 czerwca nowe zasady. Kontrole obejmą rury i krany

Nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało ogłoszone 9 czerwca 2026 r. i zacznie obowiązywać 24 czerwca. Razem z ustawą, której przepisy obowiązują od 21 maja, wdraża unijną dyrektywę dotyczącą jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W przepisach zapisano m.in. minimalne wymagania jakościowe, częstotliwość pobierania próbek, metody badań oraz zasady postępowania przy wykryciu nieprawidłowości.

Najkrócej mówiąc: państwo chce wiedzieć więcej o tym, co dzieje się z wodą nie tylko w kranie, ale już przy ujęciu, w czasie uzdatniania, magazynowania i przesyłu wodociągami.

Najważniejsza zmiana polega na wprowadzeniu podejścia opartego na analizie ryzyka. Dostawcy wody, czyli przede wszystkim przedsiębiorstwa wodociągowe, mają oceniać zagrożenia na całej drodze, jaką pokonuje woda. To oznacza kontrolę nie tylko samego wodociągu, ale całego łańcucha dostaw: od źródła i ujęcia, przez uzdatnianie, zbiorniki, sieć dystrybucyjną, aż po punkt poboru, czyli np. kran w budynku.

Wody Polskie podkreślają, że nowe regulacje mają wprowadzić bardziej kompleksowe podejście do bezpieczeństwa wody.

Dla odbiorcy brzmi to technicznie, ale sens jest prosty. Chodzi o to, żeby nie czekać, aż problem pojawi się u konsumenta. Zagrożenie ma być wykrywane wcześniej, a dostawca wody ma wiedzieć, gdzie ryzyko jest największe.

Nowe przepisy rozszerzają też listę parametrów, które mają być brane pod uwagę przy ocenie jakości wody. W dokumentach pojawiają się testy na bisfenol A, PFAS, mikrocystyna-LR, uran oraz kwasy halogenooctowe. Część z tych badań będzie wykonywana warunkowo – gdy dana technologia dezynfekcji albo warunki w źródle wody mogą powodować określone ryzyko.

To ważne, bo lista potencjalnych zagrożeń zmienia się wraz z przemysłem, rolnictwem i nową wiedzą naukową. PFAS, nazywane często „wiecznymi chemikaliami”, są szczególnie głośnym przykładem substancji, które mogą długo utrzymywać się w środowisku. Mikrocystyna-LR wiąże się z ryzykiem zakwitów sinic, a bisfenol A jest związkiem używanym przy produkcji tworzyw sztucznych i zaburza gospodarkę hormonalną u ludzi.

Rozporządzenie określa także wartości parametryczne dla wielu substancji. Dla ołowiu wskazano docelowo 5 μg/l, przy czym wartość ta ma zostać osiągnięta najpóźniej do 12 stycznia 2036 r. Do tego czasu obowiązuje wartość 10 μg/l. Podobny okres przejściowy przewidziano dla chromu.

To nie oznacza, że z dnia na dzień woda w kranach ma być badana na wszystko i wszędzie w identyczny sposób. Nowy system ma być dostosowany do ryzyka. Inaczej wygląda sytuacja w małej strefie zaopatrzenia, inaczej w dużym mieście, a jeszcze inaczej tam, gdzie źródło wody może być narażone na konkretne zanieczyszczenia.

Duża część zmian dotyczy instalacji wewnętrznych w budynkach. To ważny punkt, bo nawet dobra woda dostarczona przez wodociągi może stracić jakość w źle utrzymanej instalacji.

Szczególna uwaga ma być zwrócona na tzw. obiekty priorytetowe. Chodzi m.in. o szpitale, placówki opieki, domy opieki, obiekty turystyczne, zakłady karne, a także budynki użyteczności publicznej, w których powstaje aerozol wodny. To może mieć znaczenie np. przy prysznicach, natryskach czy innych urządzeniach rozpylających wodę.

Nowe przepisy przewidują monitorowanie bakterii Legionella w ciepłej wodzie użytkowej oraz ołowiu w wybranych budynkach. Rozporządzenie wskazuje, gdzie pobierać próbki ciepłej wody, m.in. w punkcie położonym najdalej od urządzenia do podgrzewania wody, przy wypływie z takiego urządzenia oraz na powrocie wody cyrkulacyjnej.

W przypadku Legionelli przepisy opisują też działania zależne od wyniku badań. Przy wysokim poziomie zanieczyszczenia trzeba wyłączyć z użytkowania prysznice oraz urządzenia wytwarzające aerozol wodny, a następnie przeprowadzić działania kontrolne, czyszczenie i dezynfekcję.

Więcej o jakości wody w Bizblogu Spider's Web

To szczególnie istotne dla miejsc, w których przebywają osoby starsze, chore, dzieci albo osoby z obniżoną odpornością. Dla nich jakość wody i stan instalacji w budynku mogą mieć większe znaczenie niż dla przeciętnego zdrowego dorosłego.

Nowe regulacje oznaczają więcej pracy dla dostawców wody i zarządców części obiektów. Trzeba będzie prowadzić monitoring, przekazywać sprawozdania i szybciej informować odpowiednie służby o problemach.

Rozporządzenie przewiduje, że dostawca wody przekazuje sprawozdania z badań jakości wody do właściwego inspektora sanitarnego. Jeśli nie ma przekroczeń, ma na to miesiąc od otrzymania sprawozdania. W przypadku informacji wymagających pilniejszej reakcji termin może wynosić maksymalnie 3 dni robocze.

Właściciele lub zarządcy obiektów priorytetowych również dostali konkretne terminy. Sprawozdania dotyczące Legionelli lub ołowiu, jeśli nie ma przekroczeń, trzeba przekazać w ciągu 7 dni roboczych od otrzymania wyników. Taki sam maksymalny termin przewidziano na przekazanie informacji o działaniach ograniczających ryzyko w razie problemu.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Główny Inspektorat Sanitarny, Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Infrastruktury przygotowały dla dostawców wody bezpłatne szkolenia. Odbywają się 17 i 18 czerwca w Warszawie. Mają pomóc przedsiębiorstwom wodociągowym i hurtowym dostawcom zrozumieć nowe obowiązki.

Nowe przepisy opisują także ścieżkę działania, gdy jakość wody nie spełnia wymagań. Dostawca ma pobrać dodatkowe próbki, ustalić miejsce i przyczynę problemu, podjąć działania naprawcze i informować odbiorców.

Jeśli zagrożenie dotyczy parametrów mikrobiologicznych, dodatkowe próbki mają zostać pobrane nie później niż w ciągu 48 godzin od uzyskania informacji o niezgodności. Dostawca ma też poinformować konsumentów o konieczności gotowania wody, jeśli będzie to potrzebne dla ochrony zdrowia.

Sanepid ma z kolei ocenić, czy dana niezgodność stwarza ryzyko dla zdrowia, i wskazać konieczne działania. Może chodzić m.in. o zalecenie gotowania wody, ograniczenie jej używania albo zakaz korzystania z wody do spożycia. Inspekcja ma też publikować i aktualizować porady dla konsumentów, zwłaszcza dla grup bardziej narażonych na ryzyko.

Dla zwykłego odbiorcy najważniejsze jest jedno: jeśli pojawi się realny problem, informacja ma trafić do ludzi szybciej i w bardziej uporządkowany sposób.

Nowe przepisy nie oznaczają, że konsumenci muszą coś zrobić natychmiast po wejściu rozporządzenia w życie. Nie trzeba kupować filtrów, wymieniać kranów ani rezygnować z picia wody z wodociągu tylko dlatego, że zmieniły się regulacje.

Zmienia się przede wszystkim system kontroli. Ma być szerszy, bardziej prewencyjny i bardziej nastawiony na ryzyko. To ważne, bo bezpieczeństwo wody nie zaczyna się w kuchni. Zaczyna się dużo wcześniej, przy źródle, ujęciu, w stacji uzdatniania i w rurach, których na co dzień nie widzimy.

Dla konsumenta najlepsza zmiana to taka, której nie musi zauważyć. W tym przypadku właśnie o to chodzi: woda z kranu ma pozostać czymś oczywistym, ale pod spodem system jej kontroli ma działać dokładniej niż wcześniej.