Tańsze paliwo to za mało. Co trzecia polska rodzina żyje na styk
Bieżące nastroje wśród Polaków są najgorsze od maja 2025 r. – wynika z najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego. Choć lęk przed bezrobociem lekko osłabł, Polakom wciąż we znaki daje się drożyzna.

Obniżki cen na stacjach paliw, spowodowane wznowieniem programu Ceny Paliw Niżej, podobnie jak spadek inflacji do 3,5 proc. r/r w październiku, okazały się zbyt słabym impulsem, by poprawić nastroje panujące wśród Polaków. Takie wnioski płyną z opublikowanych w czwartek najnowszych danych o koniunkturze konsumenckiej w naszym kraju.
Narzekamy na finanse
Badania przeprowadzone przez Główny Urząd Statystyczny wskazują, że w listopadzie pogorszyły się oceny dotyczące obecnej sytuacji. Obrazujący je bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej (BWUK) obniżył się o 0,2 pkt do poziomu -14,2 pkt – najniższego od maja 2025 r. Tymczasem jeszcze rok temu wskaźnik wynosił -9,9 pkt.
Spośród składowych wskaźnika, w porównaniu z październikiem br. najbardziej pogorszyła się ocena obecnej sytuacji finansowej gospodarstwa domowego (spadek o 0,8) – czytamy w komunikacie GUS.
Niższe wartości, jak wskazują statystycy, osiągnęły też oceny obecnej sytuacji ekonomicznej kraju oraz obecnej możliwości dokonywania ważnych zakupów.
Nieco lepiej, choć trudno tu mówić o optymizmie (przeważają negatywne oceny), rysuje się zdaniem ankietowanych przyszłość. Świadczy o tym wzrost wyprzedzającego wskaźnika ufności konsumenckiej (WWUK) – o 0,2 pkt do -10,4 pkt.
Na wzrost wartości wskaźnika wpłynęły oceny przyszłego poziomu bezrobocia oraz przyszłej sytuacji finansowej gospodarstwa domowego (wzrosty odpowiednio o 1,9 i 0,1) – zwracają uwagę eksperci GUS.
Gorszą niż przed miesiącem ocenę odnotowano natomiast w przypadku możliwości przyszłego oszczędzania pieniędzy (spadek o 1,4 pkt).

Polska w oczach Polaków
Ciekawie prezentują się też odpowiedzi ankietowanych, na których podstawie powstają BWUK i WWUK. Okazuje się, że za niewielkimi zmianami głównych wskaźników kryją się wyraźne przesunięcia w nastrojach Polaków – zwłaszcza w ocenie sytuacji gospodarczej kraju oraz kondycji własnych portfeli.
Ponad połowa respondentów (54,8 proc.) ocenia, że ogólna sytuacja ekonomiczna Polski pogorszyła się w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Co więcej, odsetek osób twierdzących, że jest ona „dużo gorsza”, wzrósł z 17,3 proc. w październiku do 18,8 proc. w listopadzie i był najwyższy od grudnia 2023 r. Pesymizm widać też w prognozach na kolejny rok – pogorszenia sytuacji w kraju spodziewa się 47,9 proc. badanych (z czego 15,1 proc. obawia się, że będzie „dużo gorsza” – najwięcej od czerwca 2023 r.), podczas gdy na poprawę liczy zaledwie 11,7 proc. ankietowanych.
Jak Polacy widzą inflację
Jeszcze mocniej w danych z badania GUS wybrzmiewa temat cen, który częściowo tłumaczy, dlaczego nastroje konsumenckie nie chcą odbić. Subiektywne poczucie drożyzny w listopadzie wyraźnie wzrosło.
Aż 44,5 proc. ankietowanych uznało, że w ciągu minionego roku ceny wzrosły znacznie – to skok o 4,5 pkt proc. względem października (40,0 proc.) i najwyższy odsetek od sierpnia 2025 r. Kolejne 35,4 proc. wskazało na wzrost umiarkowany, a 11,4 proc. na nieznaczny. Łącznie aż 91,2 proc. badanych jest przekonanych, zgodnie zresztą z prawdą, że w ostatnich 12 miesiącach ceny poszły w górę (wobec 90,1 proc. miesiąc wcześniej). Choć byli i tacy, według których ceny w Polsce spadły – zdarzali się jednak rzadziej niż raz na sto (0,9 proc.).

Pocieszające, że wskaźnik oczekiwań inflacyjnych na najbliższe 12 miesięcy obniżył się drugi miesiąc z rzędu – z 27,2 pkt we wrześniu i 26,3 pkt w październiku do 25,0 pkt w listopadzie. Wciąż jednak jest wyższy niż rok temu, gdy wynosił 21,6 pkt. W strukturze odpowiedzi trudno też szukać wiary w taniejące zakupy. Zmalał wprawdzie odsetek osób obawiających się szybszego wzrostu cen – z 10,6 proc. w październiku do 8,7 proc. w listopadzie (rok temu było to 5,6 proc.), ale jednocześnie aż 51,7 proc. badanych spodziewa się, że ceny będą rosły w podobnym tempie co dotychczas (wzrost z 49,7 proc. miesiąc wcześniej i najwyższy wynik od października 2025 r.), a kolejne 12,7 proc. zakłada, że ceny będą wzrastały, ale wolniej.
Oznacza to, że łącznie 73,1 proc. Polaków spodziewa się dalszego wzrostu cen w ciągu najbliższego roku. Stabilizacji cen oczekuje 18,4 proc. ankietowanych, a w ich spadek wierzy zaledwie 0,3 proc. – najmniej od lipca 2025 r.

Coraz więcej domowych budżetów spina się „na styk”
Utrzymujące się obawy o ceny przekładają się na bieżącą kondycję finansową gospodarstw domowych, której zbiorczy wskaźnik spadł z 31,3 pkt w październiku do 29,8 pkt w listopadzie (najniżej od sierpnia 2025 r.). Wprawdzie 60 proc. badanych deklaruje, że może „trochę oszczędzać”, ale to o 3 pkt proc. mniej niż miesiąc wcześniej. Dużo oszczędzać może tylko 2,8 proc. gospodarstw.
Wyraźnie przybyło natomiast osób, które przy obecnym dochodzie jedynie wiążą koniec z końcem – ich udział wzrósł z 27 proc. w październiku do 30,7 proc. w listopadzie. Kolejne 3,2 proc. respondentów przyznaje, że musi korzystać z oszczędności, a 1,3 proc. popada w długi (wobec 0,9 proc. przed miesiącem).

Nic dziwnego, że Polacy ostrożnie podchodzą do większych wydatków. Tylko 20,3 proc. badanych uważa, że obecnie jest odpowiedni czas na zakup mebli czy sprzętu RTV i AGD (wobec 22,1 proc. w październiku). Jeszcze większą ostrożność widać w planach na kolejny rok: 41,7 proc. ankietowanych zamierza ograniczyć wydatki na ważne zakupy w porównaniu z ostatnimi 12 miesiącami (miesiąc wcześniej planowało to 39,0 proc. badanych), podczas gdy ich zwiększenie zakłada zaledwie 13,2 proc. respondentów.
Więcej o gospodarce na Bizblog Spider’s Web
Rynek pracy ratuje wyprzedzający wskaźnik
Na tym tle jedynym wyraźniejszym jasnym punktem pozostaje rynek pracy, który pociągnął w górę WWUK. Odsetek Polaków obawiających się znacznego wzrostu bezrobocia spadł z 14,0 proc. w październiku do 12,3 proc. w listopadzie, a nieznacznego wzrostu – z 29,0 do 28,0 proc. (łącznie wzrostu bezrobocia spodziewa się 40,3 proc. wobec 43,0 proc. miesiąc wcześniej). Największa grupa (niemal dwóch na pięciu badanych) zakłada, że poziom bezrobocia pozostanie bez zmian.
Mniejsze niż przed miesiącem są również obawy związane z sytuacją w Ukrainie. Choć dla 53,1 proc. badanych miała ona znaczny lub umiarkowany wpływ na odpowiedzi w badaniu (wobec 54,9 proc. w październiku), to wyraźnie spadł odsetek osób postrzegających ją jako duże zagrożenie dla polskiej gospodarki – z 27,8 proc. do 23,2 proc. Wśród osób pracujących ponad połowa (50,6 proc.) w ogóle nie obawia się z tego powodu utraty pracy czy zamknięcia firmy.
Pierwsze teksty o gospodarce i biznesie publikował w latach 90. w „Pulsie Biznesu”. Pracował w „Życiu” i „Życiu Warszawy”, a po powrocie do „PB” został redaktorem prowadzącym. Współtworzył i kierował miesięcznikiem „EduFakty” oraz dwumiesięcznikiem „Uczę Nowocześnie”, organizował konferencje i wykładał. W 2017 r. pracował w redakcjach ekonomicznych WP, rok później trafił do „Forbesa”. Absolwent dziennikarstwa UW oraz studiów podyplomowych z polityki pieniężnej i bankowości centralnej (INE PAN, NBP).