Polska kupuje za granicą rekordowo dużo. Lepszy wynik ma swoją ciemną stronę
Polska sprowadziła we wrześniu towary za rekordowe 152,3 mld zł. Mimo to wynik rozliczeń z zagranicą okazał się znacznie lepszy od oczekiwań ekonomistów. Pomogły wcześniejsze unijne pieniądze dla rolnictwa. Pod poprawą salda kryją się jednak droższe paliwa i problemy części polskich eksporterów.
Deficyt na rachunku bieżącym wyniósł we wrześniu 3,1 mld zł – wynika ze wstępnych danych opublikowanych przez NBP 13 listopada. Rok wcześniej było to 4 mld zł. Rachunek bieżący obejmuje nie tylko handel towarami, lecz także usługi, dochody z pracy i inwestycji oraz transfery, m.in. część rozliczeń z Unią Europejską.
Wynik był zdecydowanie lepszy od prognoz. Jak podaje ING, deficyt wyrażony w euro wyniósł około 0,8 mld euro. Ekonomiści banku oczekiwali 2,4 mld euro, a rynkowy konsensus, czyli zbiorcza prognoza analityków, zakładał 2,5 mld euro. W sierpniu deficyt sięgał 3,5 mld euro.
– Niższy deficyt obrotów bieżących we wrześniu dzięki przesunięciu wypłat z unijnych dopłat bezpośrednich dla rolnictwa – tak główną przyczynę poprawy wskazują ekonomiści ING.
To ważne zastrzeżenie. Korzystniejszy wynik nie oznacza, że nagle zniknęły problemy w handlu z zagranicą.
Unijne dopłaty poprawiły wynik Polski
Największa niespodzianka dotyczyła dochodów pierwotnych. Pod tą nazwą kryją się dochody z inwestycji i pracy za granicą, ale również część przepływów pieniędzy między Polską a UE. Ujemne saldo tej kategorii wyniosło 9,1 mld zł i było aż o 7,2 mld zł mniejsze niż rok wcześniej.
– Największy wpływ na tę sytuację miała istotna poprawa salda pozostałych dochodów pierwotnych, co było związane z wcześniejszymi niż w ubiegłych latach wypłatami zaliczek z tytułu płatności bezpośrednich w ramach Wspólnej Polityki Rolnej – wyjaśnia NBP.
Znaczenie miał więc termin wypłaty unijnych pieniędzy. Ich wcześniejsze pojawienie się poprawiło wrześniowe saldo. Nie należy jednak utożsamiać tego z trwałą poprawą konkurencyjności polskich firm czy wzrostem ich sprzedaży za granicą.
Na cały wrześniowy wynik rachunku bieżącego złożyły się:
- nadwyżka w usługach – 14,2 mld zł
- deficyt w handlu towarami – 7,9 mld zł
- ujemne saldo dochodów pierwotnych – 9,1 mld zł
- ujemne saldo dochodów wtórnych, obejmujących transfery bieżące – 0,3 mld zł.
Rekordowy import. Droższe paliwa podbijają rachunek
Wartość towarów sprzedanych za granicę wyniosła we wrześniu 144,4 mld zł, o 11,9 proc. więcej niż rok wcześniej. Import rósł jednak szybciej: o 14,1 proc., do rekordowych 152,3 mld zł. W rezultacie za towary sprowadzane z zagranicy zapłaciliśmy o 7,9 mld zł więcej, niż wyniosła wartość naszego eksportu.
Wysokie tempo wzrostu tych kwot nie oznacza, że równie mocno zwiększyła się ilość sprzedanych i kupionych produktów.
– Obserwowane obecnie duże wzrosty wartości eksportu i importu są głównie wynikiem rosnących cen w handlu międzynarodowym – podkreśla NBP.
To różnica podobna do tej, którą widzimy przy tankowaniu. Wyższy rachunek nie musi oznaczać, że do baku trafiło więcej litrów. Możemy kupić podobną ilość paliwa, a zapłacić znacznie więcej.
W przypadku importu paliw działały jednak oba czynniki: ceny i wielkość dostaw.
– Wzrost wartości importu towarów wynika głównie ze wzrostu importu paliw, w tym przede wszystkim produktów naftowych (skumulowany efekt wyższych cen oraz przyrostu wolumenu dostaw) – wskazuje bank centralny.
NBP odnotował również duży wzrost importu części komputerowych oraz trwałych towarów konsumpcyjnych, czyli produktów kupowanych z myślą o dłuższym użytkowaniu. Rekordową wartość osiągnął import odzieży.
Komputery na plusie, samochody i meble pod presją
Po stronie eksportu najmocniej rosła wartość sprzedaży sprzętu komputerowego. Wysokie wzrosty dotyczyły także silników lotniczych, produktów naftowych i surowego srebra. Część ożywienia w handlu wiąże się z rozbudową infrastruktury potrzebnej do rozwoju AI.
– Dodatkowo ważnym czynnikiem wzrostu obrotów handlowych są zwiększające się inwestycje w infrastrukturę związaną ze sztuczną inteligencją – zauważa NBP.
ING zwraca przy tym uwagę, że części komputerowe są kategorią związaną z reeksportem. Chodzi o towary sprowadzane do kraju, a następnie sprzedawane za granicę. Sam wzrost importu takich produktów nie oznacza więc, że wszystkie pozostają w Polsce.
Znacznie słabiej wygląda sytuacja branż, które od lat mają duże znaczenie dla polskiego eksportu.
– Z kolei negatywny wpływ na dynamikę eksportu miało pogłębienie się skali spadku w eksporcie samochodów osobowych oraz mniejsza sprzedaż zagraniczna w innych pozycjach branży motoryzacyjnej. Tendencja spadkowa utrzymała się także w eksporcie mebli – informuje NBP.
Ekonomiści ING wskazują, że polskim firmom trudno zwiększać sprzedaż przy umiarkowanym popycie z Europy Zachodniej.
– Warunki zewnętrzne nie sprzyjają ekspansji eksportowej polskich firm – oceniają ekonomiści banku.
Do tego dochodzą drogie surowce energetyczne i konkurencja ze strony Chin. Według ING polscy eksporterzy są wypierani przez chińskie firmy z europejskich łańcuchów dostaw, co widać m.in. w motoryzacji i branży meblarskiej. Droższa energia pogarsza natomiast relację między cenami towarów, które Polska sprzedaje, a cenami tego, co musi sprowadzać.
Usługi pomagają, ale handel mógł osłabić wzrost PKB
Mocnym punktem pozostaje sprzedaż usług za granicę. Przychody z ich eksportu wyniosły 43,3 mld zł, o 6 proc. więcej niż rok wcześniej. Wydatki na usługi kupowane za granicą wzrosły o 9,7 proc., do 29,1 mld zł.
Choć wydatki rosły szybciej od przychodów, Polska nadal miała w usługach dużą nadwyżkę – wspomniane 14,2 mld zł. ING podkreśla, że w przeliczeniu na euro nadwyżka zwiększyła się w porównaniu z sierpniem z 3 do 3,3 mld euro.
To jednak nie wystarczyło, by ekonomiści dobrze ocenili wpływ całego handlu zagranicznego na wzrost gospodarczy. Według ich wstępnych szacunków eksport netto, czyli różnica między eksportem a importem towarów i usług, prawdopodobnie obniżał tempo wzrostu PKB w trzecim kwartale. W drugim kwartale dokładał do niego 0,5 pkt proc.
To na razie ocena ING, a nie opublikowane rozbicie danych o PKB. Sam wzrost gospodarczy w trzecim kwartale wyniósł według przywołanego przez bank szybkiego szacunku 3,5 proc.
ING: deficyt wzrośnie, ale nie zagraża złotemu
Po wrześniu deficyt rachunku bieżącego liczony łącznie za ostatnie 12 miesięcy wynosił 1,3 proc. PKB, wobec 1,4 proc. po sierpniu. ING nie oczekuje jednak, że poprawa utrzyma się do końca roku.
Bank prognozuje deficyt na poziomie 1,5 proc. PKB w całym 2026 r. i 1,9 proc. w 2027 r. Dla porównania w 2025 r. było to 1 proc. PKB. Jednocześnie ekonomiści uspokajają, że skala nierównowagi pozostaje niewielka.
– Pomimo spodziewanego pogorszenia w br. poziom nierównowagi zewnętrznej Polski pozostaje niski i nie wpływa istotnie na notowania PLN – oceniają ekonomiści ING.
Wrześniowe dane nie dają powodu do ogłaszania przełomu w eksporcie. Wcześniejsze unijne pieniądze poprawiły wynik miesiąca. Nie rozwiązały jednak problemów producentów samochodów i mebli ani nie obniżyły rachunku za sprowadzane paliwa.
Szef redakcji Bizblog.pl. W mediach od 30 lat. Pisze o małym biznesie, podatkach i finansach osobistych. Do Spidersweb.pl przeszedł z Wirtualnej Polski, gdzie najpierw był szefem wydawców Money.pl, a potem zastępcą redaktora naczelnego. Pierwszą posadę w mediach dostał w „Gazecie Wyborczej”, pracował w „Pulsie Biznesu”, „Życiu”, miesięczniku „Pieniądz”, „Businessman Magazine”, Miesięczniku Finansowym „BANK”. W tym ostatnim był redaktorem prowadzącym kilku edycji prestiżowych raportów „Największe banki w Polsce“ oraz „IT@BANK”.