Góra długów polskiego biznesu. Gospodarcze wstrząsy zbierają żniwo
Przeterminowane zobowiązania polskich przedsiębiorstw dobiły do rekordowego poziomu 47,9 mld zł. Choć zatorami płatniczymi obciążona jest nieco mniejsza liczba firm niż sześć lat temu, to średnia kwota, z którą zmagają się dłużnicy, drastycznie wzrosła – przekracza już 150 tys. zł.

Blisko 48 mld zł przeterminowanych płatności firm to najwyższy poziom w historii danych gromadzonych przez Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor oraz bazę BIK. Kwota jest ogromna. Wystarczyłaby na sfinansowanie budowy kilkunastu najnowocześniejszych stadionów narodowych lub pokrycie potężnych, ogólnopolskich programów infrastrukturalnych.
Gdybyśmy wypłacili tę kwotę w banknotach stuzłotowych i ułożyli je płasko jeden na drugim, powstałaby wieża wysoka na 48 km – ponad pięć razy wyższa niż Mount Everest. Gdyby zaś położyć je wzdłuż, jeden za drugim, wstęga o długości ponad 66 tys. km owinęłaby Ziemię na równiku ponad półtora raza.
Dla polskiego biznesu ta masa pieniędzy to jednak nie budżet na rozwój, a potężny balast.
Mniej dłużników, więcej długów
Z opublikowanych w poniedziałek danych wynika, że rynek brutalnie weryfikuje słabsze podmioty. W porównaniu z rokiem 2020 zadłużenie przedsiębiorstw wzrosło o aż 13,5 mld zł. Co ciekawe, liczba samych firm mających problem z uregulowaniem faktur nieznacznie spadła – z 320,6 tys. do 317,7 tys.

To oznacza, że choć problemy koncentrują się dziś w mniejszej grupie przedsiębiorstw, są znacznie głębsze. Średnia zaległość przypadająca na jedną zadłużoną firmę wystrzeliła ze 107,2 tys. zł (w 2020 r.) do poziomu 150,7 tys. zł. Firmy, które raz wpadły w spiralę długu, mają niemałe trudności, by z niej wyjść. A to odbija się rykoszetem na ich podwykonawcach i dostawcach.
Przemysł i logistyka dostają baty
Z danych BIG InfoMonitora dowiadujemy się też, które branże borykają się z największymi płatnościowymi problemami. Podium w zestawieniu kwotowym otwierają: handel, przemysł i budownictwo. Szczególnie bolesny cios otrzymał polski przemysł, w którym zaległości wzrosły od 2020 r. o blisko 3 mld zł – to najwyższy nominalny skok wśród wszystkich sektorów. Jak widać, przemysł okazał się niezwykle wrażliwy na rosnące ceny surowców, energii oraz przerwane łańcuchy dostaw.

Inny obraz wyłania się jednak, gdy zamiast łącznych kwot zaległego długu porównamy odsetek firm z nieuregulowanymi zobowiązaniami. Z tej perspektywy najbardziej ryzykownym obszarem we współpracy biznesowej okazuje się sektor transportu, spedycji i logistyki (TSL). Około 9 proc. firm z branży boryka się z zaległościami, co stanowi najwyższy udział wśród analizowanych sektorów. Na jedno zadłużone przedsiębiorstwo transportowe przypadają średnio aż trzy negatywne informacje gospodarcze. Wysokie koszty paliwa czy raty leasingowe sprawiają, że nawet drobne opóźnienia w opłaceniu faktur przez kontrahentów mogą doprowadzić przewoźnika na skraj bankructwa.
Gospodarczy tor przeszkód
Eksperci nie mają wątpliwości: narastające długi firm to efekt splotu kilku poważnych kryzysów. Wszystko zaczęło się od pandemii COVID-19 i zakłóceń w łańcuchach dostaw. Żeby przetrwać, wiele firm zmuszonych było ratować płynność długiem. Później napaść Rosji na Ukrainę w 2022 r. wywindowała ceny energii, gazu i żywności. Nakręcająca się inflacja podniosła koszty pracy i materiałów, a seria podwyżek stóp procentowych (taką terapię stosował nie tylko Narodowy Bank Polski, lecz i inne banki centralne) skokowo zwiększyła koszty obsługi kredytów i leasingów. Dopełnieniem było spowolnienie gospodarcze, które w ostatnich latach nawiedziło Europę.
Słabszy popyt sprawił, że przedsiębiorcy coraz częściej nie byli w stanie realizować wyższych marż i sami wpadali w kłopoty przez problemy płatnicze swoich własnych kontrahentów – tłumaczą eksperci BIG InfoMonitora.
Pierwsze teksty o gospodarce i biznesie publikował w latach 90. w „Pulsie Biznesu”. Pracował w „Życiu” i „Życiu Warszawy”, a po powrocie do „PB” został redaktorem prowadzącym. Współtworzył i kierował miesięcznikiem „EduFakty” oraz dwumiesięcznikiem „Uczę Nowocześnie”, organizował konferencje i wykładał. W 2017 r. pracował w redakcjach ekonomicznych WP, rok później trafił do „Forbesa”. Absolwent dziennikarstwa UW oraz studiów podyplomowych z polityki pieniężnej i bankowości centralnej (INE PAN, NBP).