Prywatne odrzutowce, miliardy emisji i wielkie zyski. Tak bogacze niszczą nam planetę

Co jakiś czas pojawiają się informacje o tym, jak podróżują bogaci. Legenda futbolu Lionel Messi kilka lat temu odbył 52 loty swoim prywatnym odrzutowcem w zaledwie trzy miesiące, przez co miał wyemitować ponad 1,5 tys. ton CO2. Zwykły człowiek potrzebowałby wielu lat, by odpowiadać za podobną emisję. Podobne doniesienia dotyczyły Marka Zuckerberga, który w dwa miesiące miał odbyć 28 lotów. Najkrótszy z nich miał liczyć zaledwie 30 km i trwać trzy minuty. Efekt? Internet zalała fala memów wyśmiewających między innymi ludzi pijących z papierowych słomek, by ratować planetę. Najnowsza analiza Oxfam, międzynarodowej organizacji humanitarnej, podlicza, jak najbogatsi tego świata w nieproporcjonalnie dużym stopniu przyczyniają się do dewastacji klimatu i proponuje: opodatkujmy superbogatych.

Przed szczytem klimatycznym ONZ COP31 w Turcji Oxfam udostępnił raport, w którym ujawnia ogromne dysproporcje w odpowiedzialności za kryzys klimatyczny. Różnice widać w emisji CO2. Raport punktuje, że 8 milionów najbogatszych ludzi na świecie (którzy stanowią zaledwie 0,1 proc. populacji globu) generuje więcej emisji dwutlenku węgla niż - uwaga - aż 3,5 miliarda najbiedniejszych.

Według wyliczeń organizacji osoba należąca do ultrabogatych 0,1 proc. przyczyniła się do ekstremalnych fal upałów niemal 400 razy bardziej niż ktoś z najuboższej połowy ludzkości. Z kolei najbogatszy 1 proc. odpowiada za około 20 proc. globalnego ocieplenia od 1990 r. W przeliczeniu na osobę wkład bogatych był stukrotnie większy niż w przypadku najuboższych 50 proc. populacji.

Jednym z najbardziej jaskrawych symboli tej nierówności są prywatne odrzutowce. Według analizy Oxfam prywatne odrzutowce emitują w ciągu dwóch sekund tyle CO2, ile najuboższa połowa ludzkości wytwarza przez cały rok.

Przesłanie raportu jest jasne: odpowiedzialność za globalne ocieplenie nie rozkłada się równo. Powodzie, pożary, susze i fale upałów uderzają szczególnie mocno w ludzi, którzy nie mają pieniędzy na zabezpieczenie swoich domów, wykupienie ubezpieczenia czy przeprowadzkę w bezpieczniejsze miejsce. Z kolei najbogatsi inwestują w prywatne schrony, zatrudniają własne ekipy strażackie i przenoszą się do regionów mniej narażonych na ekstremalne temperatury.

I dodaje, że osoby, które w najmniejszym stopniu przyczyniły się do kryzysu, tracą domy, plony, a coraz częściej także życie. Tymczasem najbogatsi mogą wykupić się z niebezpieczeństwa, a nawet czerpać zyski ze skutków zanieczyszczenia.

Oxfam ostrzega, że konsekwencje będą narastać. Według przytoczonych w analizie szacunków do 2050 roku emisje najbogatszego 1 proc. populacji mogą doprowadzić do szkód o wartości niemal 53 bln dol. Roczne emisje CO2 tej grupy mogą też przyczynić się do około 1,9 mln zgonów związanych z upałami. Aż 78 proc. tych ofiar ma przypadać na kraje o niskich i niższych średnich dochodach, choć odpowiadają one za zaledwie 8 proc. globalnych emisji.

Organizacja zwraca również uwagę, że katastrofy klimatyczne stają się coraz większym rynkiem dla firm zajmujących się przygotowaniem na kryzysy, usuwaniem ich skutków i odbudową zniszczonej infrastruktury. Oxfam przewiduje, że globalny rynek usług związanych z usuwaniem skutków katastrof wzrośnie z 70 mld dol. do 92 mld dol. rocznie do 2029 r.

Wskazuje też 217 korporacji, które zarabiają na działalności zwiększającej ryzyko klimatyczne, a później czerpiących zyski z działalności związanej z przygotowaniem na katastrofy oraz usuwaniem zniszczeń. Wśród nich są finansowi giganci: BlackRock i Vanguard, którzy mają udziały w 92 proc. firm uwzględnionych w indeksie Oxfam „Destroy & Rebuild Index”. Łączna wartość ich inwestycji w te przedsiębiorstwa przekracza bilion dolarów.

Czytaj więcej o zmianach klimatu

Organizacja apeluje do rządów, by najbogatsi ludzie i najbardziej emisyjne przedsiębiorstwa ponosili większą część kosztów walki ze zmianami klimatu. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się:

Oxfam chce również zwiększenia finansowania działań klimatycznych w krajach Globalnego Południa. Podkreśla, że pomoc powinna opierać się przede wszystkim na dotacjach, a nie pożyczkach, które pogłębiają zadłużenie. Organizacja postuluje także potrojenie środków na adaptację do zmian klimatu do 2035 r.

Kolejny postulat to koniec czerpania zysków z katastrof klimatycznych. Zdaniem Oxfam rządy powinny zmniejszyć wpływ korporacji na reagowanie kryzysowe, odbudowę i dostawy żywności w czasie klęsk żywiołowych.