Prawie co piąty Polak stracił już pieniądze w wyniku internetowego lub telefonicznego oszustwa, a co czwarty poszkodowany nikomu o tym nie powiedział. Sprawdzamy, czego najbardziej obawiają się klienci banków i jakie wsparcie uznają dziś za kluczowe w walce z cyberprzestępcami.

Wszyscy myślimy, że internetowe czy telefoniczne oszustwa przytrafiają się głównie osobom nieostrożnym. Rzeczywistość okazuje się jednak znacznie bardziej złożona – ofiarą scamu padają dziś zarówno młodzi dorośli, jak i seniorzy, a choć strach przed atakami rośnie, z konkretnymi zabezpieczeniami wciąż zwlekamy.
Zdaje się, że najnowsze badanie VeloBanku obala wiele popularnych mitów na temat cyberoszustw i pokazuje, jak naprawdę reagujemy w sytuacji zagrożenia.
Strach przed oszustami rośnie, ale działa tylko co trzeci Polak
Według badania 67 proc. Polaków obawia się, że oszuści mogą wykorzystać dane osobowe do ataku wymierzonego w konkretną osobę, a 26 proc. bardzo obawia się takiego scenariusza. Jednocześnie 14 proc. respondentów nie ma takich obaw, a 19 proc. nie ma zdania na ten temat. Niepokój częściej czują kobiety (72 proc.) niż mężczyźni (61 proc.). W grupie 55+ taką obawę deklaruje aż 74 proc. badanych.

Strach przed spersonalizowanymi atakami nie zawsze przekłada się jednak na konkretne działania zwiększające bezpieczeństwo. Tylko 33 proc. ankietowanych ustaliło z bliskimi zasady potwierdzania tożsamości na wypadek sytuacji, w której ktoś podszywałby się np. pod członka rodziny. Może to być choćby ustalone wcześniej hasło bezpieczeństwa. Pozostałe 67 proc. badanych nie ma takich zasad.
Polacy oczekują od banków ochrony przed manipulacją i więcej edukacji
Zdaniem 78 proc. ankietowanych pracownik banku powinien z własnej inicjatywy podjąć działania ochronne, gdy podejrzewa, że klient znajduje się pod wpływem manipulacji oszusta. Mogłoby to oznaczać np. czasowe wstrzymanie przelewu lub wypłaty i ponowny kontakt z klientem w celu potwierdzenia decyzji.
Odpowiedź „zdecydowanie tak” wskazało 46 proc. ankietowanych, a „raczej tak” 32 proc. Przeciwnego zdania jest 6 proc., natomiast 16 proc. nie ma zdania. Najwyższe poparcie dla takich działań deklarują osoby w wieku 55 lat i więcej (88 proc.), a najniższe osoby w wieku 25-34 lat (62 proc.), wśród których 29 proc. nie ma zdania.

Ponadto ankietowani oczekują większego zaangażowania w edukację na temat oszustw. Aż 82 proc. badanych chciałoby, aby banki, administracja publiczna, media i inne instytucje częściej informowały o zagrożeniach związanych z oszustwami przez telefon i Internet.
Oszuści coraz częściej wykorzystują nie tylko technologie, ale przede wszystkim wiedzę o nas i mechanizmy psychologiczne. Dane z wycieku mogą pomóc uwiarygodnić historię, którą przedstawia przestępca, a presja czasu czy silne emocje utrudniają racjonalną ocenę sytuacji – mówi Robert Jagura, dyrektor departamentu cyberbezpieczeństwa w VeloBanku.
Ekspert wyjaśnia, że bezpieczeństwo wymaga dziś połączenia technologii, edukacji i prostych codziennych nawyków. Jednym z nich może być ustalenie z najbliższymi hasła bezpieczeństwa, które pozwoli szybko zweryfikować, czy naprawdę rozmawiamy z bliską osobą.
W VeloBanku rozwijamy również rozwiązania, które pomagają wykrywać nietypowe zachowania klienta. Z ochrony behawioralnej korzysta już ponad milion naszych klientów – zapewnia Robert Jagura.
Kto najczęściej traci pieniądze przez scam?
Z badania na zlecenie VeloBanku wynika, że 17 proc. Polaków przynajmniej raz straciło pieniądze wskutek scamu, czyli oszustwa mającego na celu wyłudzenie pieniędzy, danych osobowych lub innych korzyści przez wprowadzenie ofiary w błąd, najczęściej za pośrednictwem Internetu lub telefonu.
Najwyższy odsetek osób, które straciły w ten sposób pieniądze, odnotowano w grupach wieku 35 - 44 lata (22 proc.) oraz 18–24 lata (21 proc.). Najniższy wśród osób w wieku 45-54 lata oraz 55 lat i więcej (po 15 proc.). Ofiary częściej znajdowały się wśród mieszkańców miast liczących od 20 do 99 tys. mieszkańców (22 proc.) niż największych aglomeracji, powyżej 500 tys. mieszkańców (13 proc.).
Wśród pokrzywdzonych, którzy powiedzieli o oszustwie bliskim lub policji, 47 proc. przyznaje, że czuło przy tym wstyd. To mniej niż przed rokiem, gdy tę samą odpowiedź wskazało 52 proc. badanych. Jednocześnie wzrósł odsetek osób, które wstydu nie odczuwały z 37 proc. w 2025 r. do 40 proc. obecnie.
Co czuli pokrzywdzeni, gdy zorientowali się, że mogli paść ofiarą oszustwa? Najczęściej wskazywali gniew (51 proc.), irytację (37 proc.) i bezradność (32 proc.). Na kolejnych miejscach znalazły się smutek (22 proc.), żal i wstyd (po 15 proc.), lęk (13 proc.) oraz zagubienie (8 proc.).Jednocześnie wzrósł odsetek osób, które wstydu nie odczuwały z 37 proc. w 2025 r. do 40 proc. obecnie.

W porównaniu z 2025 r. rzadziej pojawiały się bezradność (spadek z 37 proc. do 32 proc.), lęk (z 17 proc. do 13 proc.), wstyd (z 18 proc. do 15 proc.) oraz zagubienie (z 12 proc. do 8 proc.). Wzrósł natomiast odsetek wskazujących gniew z 48 proc. do 51 proc. Połowa poszkodowanych (51 proc.) uważa, że oszust wykorzystał ich emocje.
Więcej wiadomości na temat cyberprzestępczości można przeczytać w Bizblog Spider's Web:
Co czwarta ofiara oszustwa milczy
Niemal co czwarta osoba, która straciła pieniądze wskutek oszustwa (24 proc.), nikomu o tym nie powiedziała. Rok wcześniej było to 23 proc. W tej grupie 20 proc. badanych jako przyczynę milczenia wskazuje wstyd, wobec 22 proc. w 2025 r., natomiast 29 proc. nie potrafi określić powodu.
Najwyższy odsetek osób, które nikomu nie powiedziały o oszustwie, odnotowano w grupie wieku 45–54 lata (36 proc.).32 proc. poszkodowanych od razu poinformowało o zdarzeniu bliską osobę lub policję, podczas gdy rok wcześniej było to 29 proc. 13 proc. potrzebowało na to kilku godzin (17 proc. w 2025 r.), a 21 proc. kilku dni – tyle samo co przed rokiem.
Aż 59 proc. osób, które straciły pieniądze wskutek oszustwa przyznaje, że wcześniej nie sądziło, że same mogą zostać oszukane przez telefon lub Internet (rok wcześniej było to 62 proc.). Pozostałe 41 proc. miało świadomość takiego ryzyka i słyszało o podobnych przypadkach wobec 38 proc. z poprzedniej edycji badania. Szczególnie mocno uwagę zwracają odpowiedzi osób w wieku 55 lat i więcej – aż 72 proc. ofiar z tej grupy przed oszustwem było przekonanych, że same nie dadzą się oszukać.
Metodologia: Badanie przeprowadzone na zlecenie VeloBanku na panelu Ariadna na ogólnopolskiej próbie liczącej N = 1095 osób. Kwoty dobrane wg reprezentacji w populacji Polaków w wieku 18 lat i więcej dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszkania. Termin realizacji: 16 - 19 października 2026. Metoda: CAWI.
Pierwsze szlify zdobywała w mediach powiatowych. W Bizblog.pl najczęściej pisze o handlu, biznesie, nieruchomościach. Kocha sarkazm, czarny humor i muzykę, bez której nie potrafi żyć.