Jak podnieść cenę w trakcie trwania umowy? Musisz znać te zasady
Wzrost kosztów prowadzenia działalności, inflacja czy zmiany w otoczeniu gospodarczym sprawiają, że przedsiębiorcy coraz częściej zastanawiają się, czy możliwe jest podniesienie ceny usługi lub towaru już w trakcie trwania umowy. Okazuje się, że tak – sprawdź, jak zrobić to w pełni legalnie.
Zasada niezmienności ceny w umowie
Podstawowa zasada prawa cywilnego mówi, że strony powinny wykonywać zawarte umowy zgodnie z ich treścią. Oznacza to, że jeżeli w kontrakcie została ustalona konkretna cena za usługę, co do zasady nie można jej jednostronnie zmienić w trakcie jego realizacji. Zmiana warunków umowy wymaga zazwyczaj zgody obu stron i powinna zostać dokonana w formie aneksu. Samodzielne podwyższenie ceny przez wykonawcę bez podstawy w umowie może zostać uznane za naruszenie jej postanowień. W praktyce jednak zdarzają się sytuacje, w których zmiana wynagrodzenia jest dopuszczalna - oczywiście tylko wtedy, gdy spełnione są określone warunki wynikające z przepisów prawa lub zapisów samej umowy.
Klauzula waloryzacyjna jako zabezpieczenie przed inflacją
Jednym z najczęściej stosowanych rozwiązań pozwalających na zmianę ceny w trakcie obowiązywania umowy jest klauzula waloryzacyjna. Jest to zapis umożliwiający dostosowanie wynagrodzenia do zmieniających się warunków ekonomicznych, takich jak inflacja czy wzrost kosztów produkcji. Klauzula ta opiera się na przepisach Kodeksu cywilnego, które pozwalają stronom określić wysokość świadczenia pieniężnego w oparciu o inny miernik wartości niż sama kwota pieniężna. Dzięki temu możliwe jest powiązanie ceny usługi z określonym wskaźnikiem ekonomicznym.
Dla przedsiębiorców oznacza to, że cena może być okresowo aktualizowana w zależności od zmian określonego wskaźnika, np. inflacji. Takie rozwiązanie jest szczególnie przydatne w przypadku umów długoterminowych, ale nie ma przeciwwskazań, aby stosować je w odniesieniu do kontraktów krótkoterminowych.
Klauzula waloryzacyjna może być skonstruowana na różne sposoby. Najczęściej stosowane rozwiązania to:
- waloryzacja według inflacji (CPI) - najpopularniejszą metodą jest powiązanie wynagrodzenia z rocznym wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych publikowanym przez GUS. Jeżeli inflacja wynosi np. 4 proc., wynagrodzenie może zostać zwiększone o taki sam procent,
- waloryzacja według kursu waluty - w niektórych branżach cena może być powiązana z kursem euro lub dolara. Takie rozwiązanie stosuje się często w kontraktach międzynarodowych,
- waloryzacja oparta na kosztach branżowych - w branżach takich jak budownictwo czy produkcja stosuje się indeksy cen materiałów lub usług, które odzwierciedlają realny wzrost kosztów działalności.
Zmiana wynagrodzenia w trakcie realizacji usługi
Zmiana ceny może być również możliwa w trakcie realizacji usługi, jeśli pojawią się okoliczności, których nie można było przewidzieć w momencie zawierania umowy. Dotyczy to szczególnie sytuacji, w których konieczne jest wykonanie dodatkowych prac. Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują w takim przypadku możliwość zmiany wynagrodzenia, zwłaszcza gdy zostało ono ustalone w formie kosztorysu. W modelu kosztorysowym każda ze stron może domagać się odpowiedniej korekty ceny, jeśli w trakcie realizacji zmienią się koszty wykonania usługi.
Czytaj więcej na Bizblog.pl:
Co zrobić, gdy w umowie nie ma klauzuli waloryzacyjnej?
Jeżeli umowa nie przewiduje możliwości zmiany ceny, sytuacja przedsiębiorcy staje się znacznie trudniejsza. Najczęściej jedynym rozwiązaniem jest negocjacja nowych warunków z kontrahentem i podpisanie aneksu do umowy. W praktyce wiele firm decyduje się na takie rozwiązanie, ponieważ pozwala ono uniknąć konfliktu i dalszych strat finansowych. Warto jednak pamiętać, że każda zmiana warunków umowy powinna zostać odpowiednio udokumentowana.
